Bã cà phê và giấc mơ khởi nghiệp xanh

Một vòng đời mới cho bã cà phê

Sau mỗi ngày vận hành quán cà phê Slow tại xã Nam Ban Lâm Hà, một lượng bã cà phê được thu gom thay vì đưa thẳng vào rác thải. Với Đoàn Thị Cẩm Nhung, Chủ nhiệm Câu lạc bộ (CLB) Sáng Tạo Xanh, Nhóm trưởng dự án Mây, đó là nguồn nguyên liệu gợi mở một hướng đi mới.

“Chúng tôi bắt đầu từ những hoạt động rất nhỏ, chủ yếu là làm đồ tái chế, tổ chức workshop và các chương trình cộng đồng. Khi vận hành quán cà phê, chúng tôi nhận thấy mỗi ngày có một lượng bã cà phê bị bỏ đi. Từ đó, cả nhóm đặt câu hỏi liệu có thể tận dụng nguồn nguyên liệu này để tạo ra một sản phẩm có giá trị hay không”, Nhung chia sẻ.

Câu trả lời là những bánh xà phòng hữu cơ từ bã cà phê. Nhóm kết hợp bã cà phê với phôi dầu dừa hữu cơ và các loại tinh dầu thiên nhiên như tinh dầu cà phê, tinh dầu quế, từng bước thử nghiệm công thức, mùi hương, độ bền sản phẩm và bao bì.

Phía sau ý tưởng ấy là quá trình hoạt động của Sáng Tạo Xanh - CLB quy tụ những người trẻ cùng quan tâm đến môi trường. Năm 2024, CLB tham gia Cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo lần thứ I huyện Lâm Hà (cũ), qua đó có thêm kiến thức và nguồn lực để phát triển những ý tưởng tái chế theo hướng tạo ra giá trị thực tế.

Đến cuối năm 2025, nhóm vận hành quán cà phê Slow, vừa làm nơi gặp gỡ thanh niên, tổ chức workshop, trưng bày sản phẩm tái chế, vừa là không gian để thử nghiệm những ý tưởng mới. Từ hoạt động của quán, nhóm bắt đầu chú ý đến lượng bã cà phê phát sinh mỗi ngày và đặt vấn đề tận dụng nguồn nguyên liệu này.

Sau quá trình thử nghiệm, nhóm kết hợp bã cà phê với phôi dầu dừa hữu cơ và các loại tinh dầu thiên nhiên để tạo ra xà phòng. Tháng 5/2025, những dòng xà phòng bã cà phê Sáng Tạo Xanh với tên gọi Hương Đà Lạt và Hương Đà Lạt ấm được giới thiệu. Sản phẩm xuất hiện tại các gian hàng của địa phương, đồng thời được sử dụng trong các hoạt động trải nghiệm, workshop của CLB.

“Điều chúng tôi muốn làm là tạo ra một vòng quay. Bã cà phê từ quán được thu gom, xử lý rồi trở thành nguyên liệu; sản phẩm làm ra được bán hoặc đưa vào các workshop. Qua đó, câu chuyện bảo vệ môi trường không chỉ nằm ở việc tuyên truyền mà đi vào một sản phẩm cụ thể, có người làm, có người sử dụng và có giá trị kinh tế”, Nhung nói.

Từ sản phẩm xà phòng ban đầu, nhóm tiếp tục hoàn thiện ý tưởng, phát triển thành dự án Mây - mô hình kinh tế tuần hoàn của Đoàn Thị Cẩm Nhung, Nguyễn Bảo Tuấn và Nguyễn Trần Yến Nhi. Dự án lọt vào vòng chung kết Cuộc thi Dự án Khởi nghiệp thanh niên nông thôn năm 2026 và được Trung ương Đoàn trao Bằng khen.

Để bã cà phê kể câu chuyện mới

Trong khoảng một năm, Sáng Tạo Xanh đã tổ chức hơn 30 hoạt động, khoảng 10 workshop với nhiều chủ đề đa dạng. Nhóm cho biết các chương trình đã mang đến hơn 1.000 phần quà, tổ chức cắt tóc thiện nguyện cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và hỗ trợ các khu vực chịu ảnh hưởng thiên tai.

Hơn 100 thành viên từng tham gia các hoạt động của CLB. Với Nhung, đó cũng là một phần giá trị mà Sáng Tạo Xanh hướng tới. Từ nền tảng đó, Mây được tính toán cho một chặng đường dài hơn. Nhóm đặt mục tiêu thu gom 1.000 kg bã cà phê, xử lý 1.000 kg rác thải nhựa và hướng tới sản xuất 5.000 sản phẩm xà phòng hữu cơ mỗi năm. Các dòng sản phẩm cũng được dự kiến mở rộng với sáp thơm từ bã cà phê, sản phẩm chăm sóc cá nhân và các bộ quà tặng...

Phó Bí thư Đảng ủy xã Nam Ban Lâm Hà - Trần Thị Hồng Hạnh cho rằng, điều đáng trân trọng ở Sáng Tạo Xanh là tinh thần chủ động của những người trẻ khi tìm cách biến ý tưởng thành hoạt động cụ thể, qua đó tạo thêm không gian tập hợp thanh niên và lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường. Từ những sản phẩm tái chế ban đầu đến dự án Mây hôm nay, mô hình đang cho thấy một cách tiếp cận mới của thanh niên địa phương trong việc tạo giá trị từ chính những nguồn lực rất gần gũi quanh mình.