Bồi đắp văn hóa học đường từ những điều bình dị
Văn hóa học đường bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một lời chào, cách học sinh ứng xử với nhau, một cuốn sách được chia sẻ hay cùng giữ gìn sân trường xanh, sạch. Từ đó, ngành giáo dục Lâm Đồng từng bước xây dựng môi trường học đường lành mạnh, thân thiện, để học sinh trở thành chủ thể vun đắp và lan tỏa những giá trị tốt đẹp.
Khi học sinh được trao cơ hội
Ở Trường THCS Nguyễn Du (xã Đức Linh), những bài học về văn hóa ứng xử, kỹ năng sống, phòng, chống bạo lực học đường, ma túy, tệ nạn xã hội hay an toàn trên môi trường mạng không chỉ nằm trong những giờ học. Các nội dung được đưa vào sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm và những chuyên đề gần gũi với học sinh.
Nhưng điều tạo nên nét riêng trong cách làm của trường là học sinh được đặt vào vị trí trung tâm của các hoạt động. Học sinh được giao nhiệm vụ phù hợp, từ tuyên truyền, dẫn chương trình, tổ chức trò chơi đến văn nghệ, thể thao, chăm sóc cảnh quan và tham gia các hoạt động thiện nguyện, cộng đồng.
Anh Nguyễn Thành Trung - Tổng phụ trách Đội Trường THCS Nguyễn Du chia sẻ: “Nhà trường từng bước đổi mới phương thức tổ chức hoạt động theo hướng phát huy tính chủ động, tự quản và sáng tạo của học sinh. Các em được đề xuất ý tưởng, xây dựng kế hoạch, tổ chức và đánh giá hoạt động”.
Chính từ những việc được tự mình làm, học sinh có thêm cơ hội rèn kỹ năng, học cách hợp tác và biết chịu trách nhiệm với tập thể. Những câu lạc bộ như: Tiếng Anh, Quyền trẻ em, Kỹ năng Đội viên cùng các hoạt động âm nhạc, văn nghệ giúp học sinh có thêm cơ hội thể hiện năng khiếu, rèn kỹ năng giao tiếp và tinh thần đồng đội.
Văn hóa đọc được nuôi dưỡng qua giới thiệu, kể chuyện và chia sẻ về sách. Hoạt động “Sáng tạo cùng AI” giúp học sinh tiếp cận công nghệ, đi cùng ý thức bảo vệ thông tin cá nhân, tôn trọng bản quyền và chịu trách nhiệm với nội dung tạo ra.
Để văn hóa trở thành nếp sống
Từ những cách làm cụ thể ở cơ sở, việc xây dựng đời sống văn hóa trong trường học đang được ngành giáo dục Lâm Đồng triển khai theo hướng thực chất hơn. Thực hiện Kế hoạch số 14104/KH-UBND ngày 21/8/2026 của UBND tỉnh về đề án “Thúc đẩy các phong trào, hoạt động văn hóa cơ sở, lấy người dân làm trung tâm” giai đoạn 2026 - 2030, Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục triển khai phù hợp với điều kiện thực tế, trong đó chú trọng sự tham gia chủ động của học sinh.
Các trường được khuyến khích phát hiện, giới thiệu và nhân rộng những mô hình hiệu quả về xây dựng văn hóa trường học, giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống; tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao. Các câu lạc bộ thể thao, hoạt động giao lưu, thi đấu được duy trì; trò chơi dân gian, môn thể thao dân tộc được khuyến khích đưa vào trường học để vừa rèn luyện sức khỏe, vừa gìn giữ những giá trị truyền thống.
Với văn hóa đọc, thư viện trường học được định hướng mở hơn, thân thiện hơn qua tủ sách lớp học, không gian đọc, thư viện mở, ngày hội đọc sách, giới thiệu và chia sẻ sách. Việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và kết nối với thư viện công cộng, thư viện cộng đồng cũng được tăng cường.
Nét đẹp văn hóa địa phương được đưa vào đời sống học đường qua dân ca, dân vũ, trò chơi dân gian, hội thi và các hoạt động trải nghiệm phù hợp lứa tuổi. Học sinh cũng được giáo dục ý thức giữ gìn cảnh quan, sống xanh, giảm rác thải và trách nhiệm với môi trường, cộng đồng. Quan trọng hơn, các em được đặt ở vị trí chủ thể, được khuyến khích tham gia, lựa chọn, sáng tạo và lan tỏa những hoạt động phù hợp.
Có thể thấy, văn hóa học đường không ở đâu xa, mà bắt đầu từ cách mỗi học sinh ứng xử, sẻ chia và có trách nhiệm với tập thể. Khi các em được trao cơ hội tham gia và tạo ra những giá trị tích cực, văn hóa ấy sẽ trở thành một phần tự nhiên của đời sống học đường. Nhờ đó góp phần làm nên những ngôi trường thân thiện, an toàn và giàu bản sắc.
