Bước chân người dẫn đường

Mọi câu chuyện bắt đầu từ một bước chân

Gần 10 năm gắn bó với công việc dẫn khách khám phá Vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà, anh Kơ Să En Luy (xã Lạc Dương) đã quen với những chuyến đi giữa núi rừng. Với anh, niềm vui mỗi ngày là được gặp gỡ du khách, kể cho họ nghe những câu chuyện về buôn làng, về thiên nhiên và cuộc sống của người dân nơi mình sinh ra, lớn lên. Trước khi trở thành người dẫn đường, anh từng là giáo viên tiếng Anh. Công việc hiện tại giúp anh có thêm cơ hội sử dụng ngoại ngữ, giao tiếp với du khách nước ngoài và trau dồi kinh nghiệm qua mỗi chuyến đi.

Là một trong những người K’ho làm việc tại Trung tâm Du lịch sinh thái và Giáo dục môi trường thuộc Vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà, anh En Luy không chỉ giới thiệu cảnh sắc thiên nhiên mà còn kể cho du khách nghe về đời sống, phong tục của đồng bào mình. Những câu chuyện anh chia sẻ được góp nhặt từ ký ức, từ lời kể của ông bà, cha mẹ, gần gũi và mộc mạc như chính cuộc sống nơi buôn làng. Sinh ra, lớn lên và gắn bó với núi rừng nên những câu chuyện về cây cỏ, núi rừng và buôn làng được anh kể bằng sự gần gũi của người trong cuộc. Chính những hiểu biết tích lũy qua năm tháng giúp anh kết nối du khách với vùng đất mình đang sống.

Cũng như En Luy, anh Đa Du Sac Ly (SN 1995) có lợi thế từ vốn sống và sự am hiểu thiên nhiên địa phương. Là một trong những hướng dẫn viên tự do được các công ty du lịch tin tưởng, anh đến với công việc này từ khi còn là thanh niên 17 tuổi. Ban đầu, Sac Ly tham gia hỗ trợ các nhóm làm du lịch, chủ yếu mang vác đồ đạc, phụ giúp đoàn và làm quen với những chuyến đi xuyên rừng.

Những ngày đầu, Sac Ly khá rụt rè. Anh có sức khỏe, hiểu cây cối và thiên nhiên quanh nơi mình sống, nhưng chưa biết cách trò chuyện với du khách. Khách hỏi gì, anh trả lời nấy, luôn dè dặt vì sợ nói sai, sợ khách không nghe rõ giọng của mình. Qua những chuyến đi cuối tuần, anh dần học cách chia sẻ với du khách về các loại rau, cây rừng, dược liệu và nấm. Anh nhận ra, nhiều du khách, kể cả khách nước ngoài, rất thích tìm hiểu những điều bình dị của vùng đất bản địa, từ từng loài cây, nhánh cỏ đến câu chuyện về thiên nhiên, con người.

Những ngày vắng khách, Sac Ly vẫn đi trên các cung đường quen thuộc hoặc tham gia tuần tra, bảo vệ rừng theo công việc nhận khoán tại Vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà. Qua đó, anh tích lũy thêm kinh nghiệm, hiểu rõ hơn về địa hình và môi trường tự nhiên. Mong muốn có thêm người cùng làm nghề, anh hướng dẫn những người trẻ trong làng cách thuyết minh, giao tiếp, kể chuyện văn hóa và tìm hiểu ý nghĩa các địa danh. Anh cũng tìm đến các già làng để nghe thêm những câu chuyện gắn với từng vùng đất.

“Khách rất thích nghe về những câu chuyện cổ, những phong tục trong đời sống, văn hóa của người K’ho. Bên bếp lửa hồng, những câu chuyện cứ thế quên thời gian. Điều đó cũng thôi thúc mình yêu hơn văn hóa dân tộc để có thể truyền đạt trọn vẹn cho du khách”, Sac Ly nói.

Trách nhiệm trên mỗi hành trình

“Ngày đó, mình bước vào nghề hướng dẫn viên một cách bản năng và bằng kinh nghiệm đi rừng của bản thân, chứ chưa hề qua một trường lớp bài bản nào. Điều đó có cái hay nhưng cũng rất nhiều hạn chế”, Sac Ly chia sẻ về lý do đăng ký học ngành hướng dẫn viên du lịch tại Trường Cao đẳng Du lịch Đà Lạt.

Với anh Sac Ly, kinh nghiệm thực tế là lợi thế, nhưng để theo nghề lâu dài, người dẫn đường cần được trang bị kiến thức và kỹ năng chuyên môn. Qua các lớp tập huấn và những chuyến đi thực tế, anh tự tin hơn trong việc dẫn đoàn, xử lý tình huống phát sinh. “Người hướng dẫn phải am hiểu địa hình, quan sát các đoạn dốc, cành cây khô, tính toán cung đường và dự liệu nguy cơ. Việc theo dõi sức khỏe, thể lực của khách cũng rất quan trọng”, anh chia sẻ. Trước mỗi chuyến đi, Sac Ly chuẩn bị đầy đủ đồ bảo hộ, dụng cụ y tế và các vật dụng cần thiết. Chiếc ba lô nặng 5 - 7 kg còn có những dụng cụ phục vụ kỹ năng sinh tồn, sơ cứu cơ bản khi cần.

Ông Phan Văn Chung - CEO Công ty Thử thách Việt (phường Lâm Viên - Đà Lạt) cho biết, các hành trình khám phá thiên nhiên như hiking, trekking đang được nhiều du khách yêu thích. Trong đó, hướng dẫn viên địa phương có lợi thế nhờ am hiểu vùng đất, địa hình và những điều gắn với đời sống cộng đồng.

Bên cạnh các chuyến đi bộ khám phá rừng, những năm gần đây, các hoạt động du lịch mạo hiểm gắn với suối, thác và vách đá cũng tạo sức hút tại Đà Lạt. Đây là loại hình đòi hỏi sự phối hợp giữa kỹ thuật, thiết bị chuyên dụng và khả năng kiểm soát rủi ro. Người phụ trách phải kiểm tra thiết bị, theo dõi thời tiết, đánh giá địa hình và đưa ra quyết định phù hợp trong suốt hành trình.

Theo anh Kzaran Sinbet - hướng dẫn viên du lịch mạo hiểm tại Đà Lạt, công việc này đòi hỏi kiến thức chuyên môn, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm cao. Người làm nghề phải chủ động phòng ngừa những tình huống nguy hiểm, rủi ro có thể phát sinh trên đường. Đồng thời kiểm soát chặt chẽ các yêu cầu về thiết bị, thời tiết, địa hình và kỹ thuật.

Với du lịch mạo hiểm, sự an toàn của du khách luôn phải được đặt lên hàng đầu. Khi kinh nghiệm thực tế được bồi đắp bằng kiến thức, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm, những người dẫn đường địa phương sẽ có thêm hành trang để gắn bó với nghề. Qua mỗi chuyến đi, họ vừa đưa du khách khám phá vẻ đẹp núi rừng, vừa kể câu chuyện về quê hương bằng sự am hiểu và trải nghiệm của chính mình.

“

Mình như người kể chuyện, kể lại những điều được nghe từ ông bà, cha mẹ để du khách hiểu hơn về đời sống văn hóa, tinh thần của người K’ho bên dòng Đa Nhim, dưới chân núi Bidoup.

Hướng dẫn viên Kơ Să En Luy - xã Lạc Dương