Cải cách thủ tục, không đánh đổi an ninh, an toàn

Tham dự phiên thảo luận có đồng chí Đỗ Văn Chiến, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội.

Các ý kiến của đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng tập trung vào yêu cầu hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Nhiều đề xuất xuất phát từ thực tiễn, hướng đến xây dựng các quy định pháp luật đồng bộ, khả thi, vừa tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, vừa bảo đảm an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội.

Cải cách thủ tục phải đi đôi với bảo đảm an toàn

Trong buổi sáng 26/10, các đại biểu cho ý kiến về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, cơ bản thống nhất với định hướng phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và mở rộng thực hiện thủ tục trực tuyến.

Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh việc cắt giảm thủ tục không đồng nghĩa với giảm các điều kiện cốt yếu về an ninh, trật tự và an toàn. Đối với hoạt động kinh doanh công cụ hỗ trợ, cần làm rõ cơ chế phối hợp, trình tự và trách nhiệm thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ khi doanh nghiệp chấm dứt hoạt động hoặc không còn đủ điều kiện kinh doanh. Việc bãi bỏ giấy phép kinh doanh riêng biệt cũng phải bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý trong quản lý.

Đối với lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, đại biểu đặc biệt lưu ý đề xuất bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu. Theo đại biểu, việc giảm một khâu kiểm tra có thể rút ngắn thời gian triển khai dự án, nhưng cần xác định rõ cơ chế hậu kiểm, thẩm quyền kiểm tra và biện pháp xử lý khi công trình chưa đáp ứng yêu cầu an toàn.

Đại biểu đề nghị chú trọng những công trình có nguy cơ cháy, nổ cao, nơi tập trung đông người và phương tiện thuộc diện phải thẩm định thiết kế phòng cháy, chữa cháy. Đồng thời, cần làm rõ điều kiện công nhận kết quả đánh giá sự phù hợp đối với phương tiện, vật liệu và cấu kiện ngăn cháy, chống cháy, bảo đảm chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Cùng góp ý về các dự án luật này, đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng cho rằng cần tập trung giải quyết những nội dung đã rõ, có cơ sở triển khai sớm; các vấn đề liên quan đến sửa đổi toàn diện cơ chế quản lý cần tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá đồng bộ.

Đại biểu nhấn mạnh phải phân biệt trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu với hoạt động kiểm tra của cơ quan nhà nước. Chủ đầu tư vẫn phải bảo đảm công trình đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và chỉ được đưa vào sử dụng khi đủ điều kiện an toàn. Cơ quan nhà nước cần có đầy đủ thông tin để hậu kiểm, phát hiện và xử lý vi phạm.

“

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm đòi hỏi triển khai đồng bộ hạ tầng công nghệ, kết nối dữ liệu, đào tạo cán bộ chuyên môn và phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan thực thi. Đây là điều kiện quan trọng để cải cách thủ tục không làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước.

Đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng

Đối với dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm đánh giá việc ban hành luật thay thế Pháp lệnh năm 2007 là cần thiết, nhằm đáp ứng những nguy cơ mới như phá hoại, khủng bố, tấn công mạng, thiên tai và sự cố kỹ thuật.

Đại biểu đề nghị xác định tiêu chí phân loại công trình trên cơ sở tính chất quan trọng và yêu cầu bảo vệ, không chỉ căn cứ vào quy mô. Những công trình nhỏ nhưng khi xảy ra sự cố có thể gây hậu quả nghiêm trọng cũng cần được xem xét đưa vào danh mục bảo vệ phù hợp.

Bên cạnh đó, cần rà soát các quy định dẫn chiếu để bảo đảm tính thống nhất, bổ sung biện pháp ứng phó với nguy cơ tấn công mạng, phương tiện không người lái và khủng bố; đồng thời chuẩn bị đầy đủ văn bản hướng dẫn, xác định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan.

Bảo đảm an ninh dữ liệu gắn với chuyển đổi số

Trong phiên thảo luận chiều 26/10, các đại biểu tiếp tục góp ý đối với dự án Luật An ninh dữ liệu, Luật Định danh và xác thực điện tử và Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Trong đó, Luật An ninh dữ liệu nhận được nhiều ý kiến về phân loại rủi ro, bảo vệ dữ liệu xuyên suốt vòng đời và phân định thẩm quyền quản lý nhà nước.

Đại biểu Dương Khắc Mai thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật An ninh dữ liệu nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và bảo vệ chủ quyền số. Đại biểu cho rằng quản lý theo cấp độ rủi ro là hướng tiếp cận phù hợp, giúp cân bằng giữa yêu cầu an ninh và việc khai thác, lưu thông dữ liệu hợp pháp. Đối với dữ liệu xuyên biên giới, đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí xác định mối liên hệ đủ chặt chẽ với Việt Nam để áp dụng pháp luật, đồng thời bảo đảm phù hợp với điều ước quốc tế và nguyên tắc chủ quyền quốc gia.

Đại biểu cũng đề xuất cơ chế phân vùng dữ liệu trong trường hợp tập dữ liệu gồm cả dữ liệu cá nhân và dữ liệu khác.

“

Nếu có thể tách biệt an toàn, không làm tăng nguy cơ liên kết hoặc truy cập trái phép, cần xem xét áp dụng cấp độ bảo vệ tương ứng cho từng phần dữ liệu. Việc phân loại phải có tiêu chí rõ ràng, thời hạn đánh giá lại và cơ chế điều chỉnh khi mức độ rủi ro thay đổi.

Đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đề xuất

Đối với hạ tầng số, hệ thống dùng chung và công nghệ mới, đại biểu đề nghị quy định trách nhiệm cụ thể giữa đơn vị vận hành hạ tầng và cơ quan, tổ chức sử dụng. Lộ trình chuyển đổi mật mã kháng lượng tử cũng cần căn cứ vào mức độ rủi ro, tính trọng yếu, khả năng tương thích và nguồn lực, tránh triển khai đồng loạt khi chưa đủ điều kiện.

Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm đề nghị phân tầng nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu theo từng cấp độ rủi ro, xác định rõ trách nhiệm của chủ quản dữ liệu và đơn vị vận hành hệ thống. Theo đại biểu, việc sao lưu phải bảo đảm tính độc lập, cách ly và có khả năng khôi phục thực tế khi xảy ra sự cố, tránh tình trạng dữ liệu gốc và bản sao lưu cùng bị ảnh hưởng.

Về phân định thẩm quyền giữa Bộ Công an và Bộ Quốc phòng, các đại biểu đưa ra những góc nhìn khác nhau, cùng hướng tới mục tiêu quản lý thống nhất, tránh chồng chéo. Đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm đồng tình với phương án phân định tại dự thảo, đồng thời đề nghị làm rõ tiêu chí nhận diện hệ thống thông tin lưỡng dụng và trách nhiệm phối hợp khi xảy ra sự cố.

Trong khi đó, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đề nghị tiếp tục rà soát phạm vi quản lý đối với doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng, bảo đảm phù hợp với đặc thù quân sự, quốc phòng và pháp luật có liên quan. Đại biểu Phạm Đức Hoài, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng cũng đề nghị thống nhất việc sử dụng các thuật ngữ “hệ thống thông tin quân sự”, “hệ thống thông tin quốc phòng” và “hệ thống thông tin cơ yếu”, tránh bỏ sót phạm vi quản lý.

Đối với an ninh dữ liệu trong chuỗi cung ứng sản phẩm, dịch vụ, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đề nghị bổ sung trách nhiệm theo dõi, phát hiện và xử lý lỗ hổng bảo mật trong suốt quá trình vận hành. Các bên liên quan cần kịp thời cập nhật bản vá, thông báo nguy cơ và phối hợp khắc phục, thay vì chỉ kiểm tra an toàn tại thời điểm triển khai.

Về chuyển dữ liệu xuyên biên giới, đại biểu đề nghị phân biệt vị trí lưu trữ, hoạt động truyền dữ liệu và khả năng tiếp cận nội dung dữ liệu trên thực tế. Trường hợp dữ liệu được mã hóa, khóa giải mã do chủ quản dữ liệu kiểm soát cần được đánh giá theo đặc điểm rủi ro cụ thể, qua đó thiết kế thủ tục phù hợp, vừa bảo đảm an ninh quốc gia, vừa tạo điều kiện ứng dụng công nghệ.

Đại biểu Nguyễn Văn Ngọc, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đề xuất làm rõ quy định về dữ liệu nghiên cứu khoa học, đặc biệt là dữ liệu di truyền, dữ liệu sinh thái, khí tượng và địa chất. Theo đại biểu, cần xác định rõ phạm vi dữ liệu di truyền thuộc diện bảo vệ đặc biệt, tránh cách hiểu quá rộng gây khó khăn cho hoạt động nghiên cứu hợp pháp.

Đại biểu cũng đề nghị chỉ yêu cầu khử nhận dạng đối với dữ liệu có khả năng xác định chủ thể dữ liệu; nghiên cứu cơ chế tự đánh giá một lần cho toàn bộ nhiệm vụ khoa học hoặc chương trình hợp tác quốc tế đã được phê duyệt, thay vì đánh giá lại từng lần chuyển dữ liệu trong cùng chương trình.

Liên quan đến góp ý dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, đại biểu Nguyễn Văn Ngọc đồng tình với định hướng mở rộng định danh điện tử, song đề nghị phân biệt rõ đối tượng bắt buộc và tự nguyện định danh, xác thực. Theo đại biểu, yêu cầu xác thực cần tương xứng với mức độ rủi ro, tập trung vào giao dịch có nguy cơ cao về tài chính, an ninh, trật tự và an toàn xã hội. Trong giáo dục, nên ưu tiên áp dụng đối với tuyển sinh, thi, đánh giá, cấp văn bằng, chứng chỉ và thanh toán, tránh áp dụng đồng loạt cho những hoạt động học tập thông thường.

Đối với định danh địa điểm, sản phẩm và hàng hóa, đại biểu đề nghị kế thừa các mã số chuyên ngành và tiêu chuẩn quốc tế đã có, liên kết với mã định danh quốc gia để hạn chế trùng lặp và giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Từ thực tiễn sản xuất, xuất khẩu cà phê của Lâm Đồng, đại biểu cho rằng định danh thửa đất, vùng trồng và lô hàng có thể tạo lợi thế cạnh tranh nếu được triển khai hợp lý. Đồng thời, cần giữ ổn định mã định danh khi thay đổi tên gọi hoặc địa giới hành chính, bảo đảm tính liên tục của dữ liệu về rừng, vùng trồng và truy xuất nguồn gốc.

Đối với dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Trường Giang, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đề nghị cân nhắc kỹ đề xuất tăng thời hiệu xử phạt trong các lĩnh vực giao thông, môi trường và khoáng sản. Theo đại biểu, xử phạt phải bảo đảm kịp thời, công khai, khách quan; việc kéo dài thời hiệu, nhất là từ 1 năm lên 3 năm đối với lĩnh vực giao thông, cần được đánh giá đầy đủ về tác động đến quyền của người dân và hiệu quả quản lý.

Đại biểu cũng lưu ý cần đánh giá ảnh hưởng của việc tăng thời hiệu đối với các quy định của Bộ luật Hình sự có sử dụng tình tiết đã bị xử phạt vi phạm hành chính làm dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Những ý kiến, đề xuất cụ thể của đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng góp phần hoàn thiện các dự án luật theo hướng đồng bộ, minh bạch, khả thi; tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy chuyển đổi số, đồng thời bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trong giai đoạn mới.