Chủ động nguồn nước trước mùa khô 2027

Không để mùa vụ thiếu nước

Mưa lớn, lũ lụt, sạt lở đang là vấn đề được quan tâm tại thời điểm hiện nay của Lâm Đồng. Cùng các giải pháp ứng phó với mưa lũ là bài toán làm thế nào để bảo đảm được nguồn nước cần thiết khi mùa khô 2027 đến.

Theo Cục Quản lý tài nguyên nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, El Nino đã chính thức hình thành và nguy cơ hạn hán, thiếu nước trong mùa khô 2026 - 2027 rất cao. Trước thực tế đó, Lâm Đồng đã ban hành phương án ứng phó với khả năng thiếu hụt nguồn nước trong năm 2026 và các tháng đầu năm 2027.

Lâm Đồng hiện có 957 công trình thủy lợi, gồm 526 hồ chứa, 255 đập dâng, 13 cống dâng, 51 trạm bơm, 91 đập tạm và 21 kênh tiêu. Hệ thống thủy lợi còn có khoảng 3.632 km kênh mương, trong đó gần 1.940 km đã được kiên cố hóa, đạt khoảng 53%. Riêng 526 hồ chứa có tổng dung tích thiết kế khoảng 859 triệu m3 nước.

Đây là nguồn lực quan trọng để chủ động nước tưới trong mùa khô. Tuy nhiên, số lượng công trình nhiều không đồng nghĩa với khả năng bảo đảm nguồn nước. Khả năng thực tế còn phụ thuộc vào dung tích hữu ích, mức độ bồi lấp, an toàn công trình, hệ thống kênh dẫn và năng lực vận hành của từng hồ.

Tại xã Quảng Phú, nguồn nước phục vụ sản xuất được bơm hút trực tiếp từ sông Krông Nô, công trình thủy lợi Đắk Nang và 3 hồ thủy lợi, phục vụ tưới cho 5.000 ha. Tuy nhiên, vào những năm nắng nóng cao điểm, nguồn nước bị thiếu hụt, ảnh hưởng đến diện tích hoa màu, cây dài ngày của người dân.

Theo ông Ngân Thanh Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Phú, địa phương thường xuyên chú trọng quy trình điều tiết nước, nhất là vào mùa khô. Để bảo đảm lâu dài cho diện tích gieo trồng, xã đã đề xuất tỉnh nâng cấp hệ thống hồ thủy lợi và kênh tưới, tiêu. “Để bảo đảm lâu dài nguồn nước tưới cho diện tích gieo trồng trên địa bàn, chúng tôi đã đề xuất tỉnh quan tâm nâng cấp các hệ thống hồ thủy lợi và hệ thống kênh tưới, tiêu để điều tiết nước phục vụ sản xuất”, ông Hải cho biết.

Giữ năng lực tích nước cho mùa khô

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện nay, nhiều hồ chứa, nhất là các hồ nhỏ, chưa thường xuyên sửa chữa, nâng cấp, bảo trì, do nguồn kinh phí hạn hẹp. Sau thời gian dài khai thác, một số công trình bị bồi lấp, xuống cấp, ảnh hưởng đến khả năng tích trữ, điều tiết nước. Chính vì vậy, phương án ứng phó với khả năng thiếu hụt nguồn nước của tỉnh yêu cầu các địa phương rà soát khu dân cư, hộ dân và khu vực có nguy cơ thiếu nước, chuẩn bị phương tiện cấp, trữ và xử lý nước. Khi cần thiết phải sử dụng xe bồn, xe tẹc để vận chuyển nước, không để người dân thiếu nước sinh hoạt lâu dài.

Lâm Đồng đa dạng về tiểu vùng khí hậu, địa hình phức tạp, do vậy, nguy cơ thiếu nước trải rộng khắp các địa bàn. Những khu vực nông thôn, miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, nơi chưa chủ động nguồn nước, thiếu công trình chuyển nước, công trình khai thác tại chỗ được xác định có khả năng chịu tác động lớn khi nắng nóng kéo dài. Trước thực tế đó, tỉnh đã đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét hỗ trợ sửa chữa, nâng cấp 148 hồ chứa, với tổng kinh phí dự kiến 1.031,5 tỷ đồng.

Theo Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước, trong sản xuất nông nghiệp, các địa phương căn cứ nguồn nước để điều chỉnh thời vụ, cơ cấu cây trồng; hạn chế sản xuất ở những vùng thiếu nước, ưu tiên cây trồng sử dụng ít nước, tưới tiết kiệm.

Ông Đỗ Hải Thoại, Chi cục phó Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước cho biết, ngành đang rà soát nguồn nước tại các sông, suối, hồ, đập; khoanh vùng diện tích có nguy cơ thiếu nước để chủ động điều chỉnh cây trồng và xây dựng kế hoạch sử dụng nước phù hợp.

Phương án ứng phó với thiếu nước của tỉnh đặt trọng tâm vào phương châm “4 tại chỗ”, chuẩn bị sẵn lực lượng, phương tiện và nguồn nước. Chủ động từ khi nguồn nước còn dồi dào là cách giảm áp lực cho mùa khô, bảo đảm nước cho sản xuất và sinh hoạt.