Chủ động từ cơ sở trước những tình huống thiên tai

Từ “có lực lượng” đến “có kỹ năng, phương tiện và phương án”

Một tình huống thiên tai ở cơ sở có thể chuyển biến rất nhanh. Khi đường bị chia cắt, mất điện, mất liên lạc hoặc nhiều điểm cùng xảy ra sự cố, lực lượng tại chỗ không chỉ cần có mặt mà phải biết xử lý việc gì trước, di chuyển người dân ra sao, tổ chức cứu hộ thế nào và phối hợp với lực lượng khác bằng cách nào.

Đến nay, Lâm Đồng đã sắp xếp 188/188 đầu mối đơn vị DBĐV, đạt 100%. Lực lượng DQTV toàn tỉnh đạt tỷ lệ 1,4% so với dân số, với thành phần được tổ chức theo quy định của pháp luật. Toàn tỉnh hiện có 10 đại đội, gần 800 trung đội, hơn 4.000 tiểu đội và khẩu đội, gần 150 tổ DQTV. Đáng chú ý, đã thành lập 134 đơn vị tự vệ trong các doanh nghiệp. Đây là nền tảng để các địa phương chủ động tổ chức lực lượng ứng phó ngay tại chỗ. Ghi nhận tại xã Đam Rông 4, Đại úy Liêng Hót Jô Sếp - Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự (CHQS) xã cho biết, lực lượng DQTV là nòng cốt thực hiện di trú 22 hộ dân với 125 người ra khỏi khu dân cư K’Nớ 5 (thôn Lán Tranh). Khu vực này có taluy phía sau nhà dân liên tục sụt lún, sạt trượt. Quả đồi cao khoảng 30 - 50 m, độ dốc 45 - 600, kéo dài khoảng 500 m. Sau khi đưa người dân đến nơi an toàn, lực lượng DQTV tiếp tục túc trực 24/24 giờ để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.

Tại những địa bàn khác bị ngập lụt, sạt lở, lực lượng tại chỗ cũng đã có mặt kịp thời, góp phần bảo đảm an toàn tính mạng cho người dân.

Nâng sức ứng phó thiên tai từ cơ sở

Hiện nay có lực lượng chưa đồng nghĩa với có đầy đủ năng lực ứng phó trước những tình huống thiên tai ngày càng phức tạp. Theo đánh giá của Bộ CHQS tỉnh, tại một số địa phương, công tác huấn luyện, diễn tập nâng cao năng lực ứng phó sự cố, thiên tai, tìm kiếm cứu nạn cho DQTV và DBĐV chưa được quan tâm đúng mức. Trang bị, phương tiện ở một số nơi còn thiếu hoặc lạc hậu. Khả năng phối hợp, hiệp đồng, trao đổi thông tin giữa các lực lượng có lúc chưa kịp thời, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Một số kế hoạch, phương án chưa được cập nhật sát với đặc điểm địa bàn và các cấp độ rủi ro thiên tai.

Những hạn chế này cần được nhìn nhận từ thực tế địa bàn để có cách khắc phục phù hợp. Trước hết, cần tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, quản lý, điều hành của chính quyền; phát huy vai trò tham mưu của cơ quan quân sự và sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể. Hệ thống kế hoạch phòng thủ dân sự cần được rà soát, cập nhật thường xuyên. Phương án ứng phó phải cụ thể theo từng khu vực, từng loại hình thiên tai, nhất là lũ quét, sạt lở đất, ngập úng, sạt lở bờ sông và các sự cố phức tạp.

Cùng với đó là thay đổi cách huấn luyện. Thay vì chủ yếu tập theo những tình huống chung, cần đưa nội dung huấn luyện sát hơn với địa bàn và những gì lực lượng có thể gặp trong thực tế. Dân quân cần được rèn kỹ năng nhận diện nguy cơ sạt lở, sơ tán người dân, cứu hộ trong điều kiện nước chảy xiết, sơ cứu và vận chuyển người bị nạn, bảo đảm thông tin liên lạc, tìm kiếm người mất tích và phối hợp với lực lượng chuyên môn.

Các cuộc diễn tập cũng cần thực tế hơn, có những tình huống bất ngờ như mất điện, mất liên lạc, giao thông bị chia cắt hoặc nhiều sự cố xảy ra cùng lúc. Khi đó, yêu cầu không chỉ là thực hiện đúng một kịch bản có sẵn mà còn phải xử lý được tình huống phát sinh. Ở cấp xã, cần tổ chức các tổ xung kích từ lực lượng dân quân tại chỗ và dân quân cơ động, gắn nhiệm vụ với từng nhóm kỹ năng như ứng phó và khắc phục hậu quả.

“

Lực lượng DQTV đã thể hiện rõ vai trò là lực lượng tại chỗ, phát huy tốt nhiệm vụ nòng cốt trong phòng, chống thiên tai. Qua đó, góp phần cùng cấp ủy, chính quyền địa phương giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và ứng phó kịp thời, hiệu quả với mọi sự cố, thiên tai ngay từ cơ sở.

Thiếu tướng Đinh Hồng Tiếng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh