Chương trình thiết giáp hạm hạt nhân lớp Trump của Mỹ vướng rào cản công nghệ và ngân sách

Dự án thiết giáp hạm hạt nhân lớp Trump của Hải quân Mỹ đang trở thành tâm điểm tranh cãi tại Quốc hội Mỹ xung quanh Điều khoản 131 thuộc Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) năm tài khóa 2027. Điều khoản này yêu cầu quyền Bộ trưởng Hải quân Hùng Cao phải xác nhận các công nghệ vũ khí dự kiến trang bị cho con tàu đã hoàn thiện trước ngày 1/3/2027, trước khi nguồn ngân sách lớn được giải ngân.

Đánh giá tính khả thi của các hệ thống vũ khí tân tiến

Chương trình phát triển lực lượng thuộc sáng kiến Hạm đội Vàng (Golden Fleet) được phác thảo với nòng cốt là chiến hạm USS Defiant – chiếc đầu tiên thuộc lớp Trump với chi phí ước tính vượt 17 tỉ USD. Thiết kế con tàu kết hợp khái niệm thiết giáp hạm quy mô lớn với hệ thống động lực hạt nhân tương tự tàu sân bay, đồng thời tích hợp nhiều hệ thống vũ khí đang trong giai đoạn nghiên cứu.

Phân tích kỹ thuật cho thấy nhiều trang bị chiến thuật trọng yếu của tàu vẫn gặp phải những giới hạn công nghệ chưa thể khắc phục ngay:

• Pháo điện từ (Railgun): Chương trình đã tạm dừng vào năm 2021 sau 16 năm thử nghiệm do vấn đề độ bền nòng pháo. Hệ thống từ trường này gặp hiện tượng mài mòn nghiêm trọng chỉ sau 12 đến 24 phát bắn, thấp hơn rất nhiều so với mức 600 phát bắn của pháo hải quân truyền thống.
• Vũ khí Laser: Cấu hình lớp Trump yêu cầu công suất 300 kilowatt để phục vụ nhiệm vụ phòng thủ tên lửa. Tuy nhiên, hệ thống laser mạnh nhất đang vận hành của Hải quân Mỹ hiện chỉ đạt mức 60 kilowatt.
• Tên lửa đạn đạo tầm trung CPS: Tên lửa thuộc chương trình Tấn công nhanh bằng Vũ khí thông thường (Conventional Prompt Strike) vẫn trong giai đoạn thử nghiệm, đối mặt với tình trạng đội giá và một số trục trặc kỹ thuật trong khâu sản xuất.

Rủi ro từ tiền lệ "đóng tàu trước, hoàn thiện công nghệ sau"

Giới phân tích quân sự chỉ ra rằng việc đưa hàng loạt công nghệ chưa hoàn thiện lên một khung thân tàu đắt đỏ có thể dẫn đến rủi ro dây chuyền. Nếu một hệ thống gặp bế tắc, toàn bộ chương trình sẽ bị chậm tiến độ và gia tăng chi phí.

Thực tế vận hành của Hải quân Mỹ trong hai thập niên qua đã ghi nhận nhiều trường hợp tương tự. Dự án Tàu chiến cận duyên (LCS) phát sinh nhiều lỗi thiết kế dẫn đến loại biên sớm; tàu khu trục tàng hình lớp Zumwalt bị cắt giảm số lượng từ kế hoạch ban đầu xuống còn 3 chiếc; trong khi chương trình tàu hộ vệ lớp Constellation cũng đối mặt với tình trạng trễ tiến độ.

Bài toán năng lực đóng tàu hạt nhân

Ngoài yếu tố kỹ thuật, hạ tầng công nghiệp quốc phòng Mỹ đang chịu áp lực tải trọng lớn. Mỹ hiện chỉ có hai nhà máy đóng tàu đủ tiêu chuẩn chế tạo tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân và một nhà cung cấp lò phản ứng hạt nhân hải quân.

Các cơ sở này hiện phải ưu tiên nguồn lực cho hai chương trình trọng điểm: hoàn thiện các tàu sân bay lớp Ford và chế tạo tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo lớp Columbia – thành tố then chốt trong bộ ba răn đe hạt nhân của Mỹ. Ủy ban Quân vụ Hạ viện đã yêu cầu Hải quân Mỹ lập báo cáo đánh giá chi tiết trước ngày 1/3/2027 để làm rõ tác động của dự án lớp Trump đối với tiến độ của các chương trình tàu sân bay và tàu ngầm chiến lược.