Cómột người phụ nữ M’nông đã hơn 30 năm nay gắn bó với nghề dạy học và cũng chừngđó thời gian luôn trăn trở, tìm tòi và góp sức cùng các nhà khoa học nghiên cứuhoàn thiện bộ chữ viết cho đồng bào mình. Đó là bà H’Plơ, Hiệu trưởng TrườngMầm non Hòa Bình, xã Thuận An (Đắk Mil).
Cô giáo H’Plơ đã gắn bó với ngôi trườngMầm non Hòa Bình hơn 20 năm nay. Từ sáng sớm, H’Plơ đã có mặt để sắp xếp cáccông việc trong trường. Khi các lớp học đã đi vào nền nếp sinh hoạt, H’Plơ lạicẩn thận đến từng lớp học, trao đổi với từng giáo viên xem hôm nay các cháu đếntrường có đông đủ không, các cháu sẽ được học bài gì. Sau đó lại trực tiếpxuống nhà bếp nhắc nhở nhân viên nhà bếp chuẩn bị kỹ lưỡng bữa ăn trưa cho cáccháu nhỏ. H’Plơ phải xem xét cẩn thận từng mớ rau, từng miếng thịt xem có đủ độtươi ngon, đảm bảo chất dinh dưỡng cho các cháu hay không? Tâm sự cùng chúngtôi, cô giáo H’Plơ bảo “đã thành nếp quen rồi, mỗi buổi học không đi đến từnglớp, không xuống tận nhà ăn cho trẻ là mình chưa yên tâm”.
Là người con của bon làng M’nông, hơn aihết, H’Plơ hiểu rõ về tầm quan trọng của việc hoàn thiện bộ chữ viết M’nông đểkhông chỉ đồng bào mình mà cả cán bộ và đông đảo nhân dân trên địa bàn cùnghọc. Bởi tiếng nói và chữ viết chính là cốt lõi văn hóa của một dân tộc. Nhữngnăm đầu, việc nghiên cứu chữ viết là chuyện quá sức đối với một giáo viên mầmnon như cô. H’Plơ chỉ biết lưu giữ những nguồn tư liệu quý mà bản thân đã sưutầm được. Đến khi các nhà khoa học ở Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ bắt tayvào thực hiện những công trình nghiên cứu, hoàn thiện và biên soạn chữ viếtM’nông, từ điển tiếng M’nông, chị đã liên hệ và nhiệt tình góp sức mình để mongđồng bào sớm có cái chữ của riêng mình. Đến nay, với tư cách là người sưu tầmtư liệu và trực tiếp tham gia biên tập, cô giáo H’Plơ đã cùng nhóm nghiên cứuViện Khoa học xã hội vùng Nambộ và Sở Giáo dục & Đào tạo hoàn thiện và phát hành nhiều bộ sách như: Từđiển M’nông – Việt, Giáo trình giảng dạy tiếng M’nông…
Tiến sĩ Nguyễn Kiên Trường, Viện Khoa họcxã hội vùng Nam bộ, chủ biên các công trình nghiên cứu, hoàn chỉnh về chữ viếtM’nông đã nhận xét rằng: “H’Plơ là một con người đặc biệt. Cô đã từng ấp ủ dựđịnh liên hệ với các nhà ngôn ngữ học để hình thành bộ chữ viết cho đồng bàoM’nông. Qua thực tế công việc, H’Plơ không chỉ là một cộng tác viên đắc lực màcòn là một người biên tập, đóng góp nhiều ý kiến hay cho nhóm biên soạn chúngtôi”.
Đến nay, H’Plơ vẫn miệt mài với việc đọcvà tìm hiểu về chữ viết M’nông, để cùng các nhà khoa học hoàn chỉnh hơn về ngữnghĩa của những từ ngữ còn chưa thống nhất về cách dùng giữa các nhóm ngôn ngữM’nông như M’nông Preh, M’nông Noong, M’nông Prâng... H’Plơ tâm niệm rằng: “Cónhiều hình thức để gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc. Với mình,cách tốt nhất bắt đầu từ việc góp công sức và trí tuệ của mình dẫu rất nhỏ bévào việc hoàn thiện và phổ biến tiếng nói và chữ viết của đồng bào M’nông”.
Bá Canh