ĐBQH tỉnh Lâm Đồng góp ý hoàn thiện chính sách nông nghiệp, môi trường

Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, chiều 12/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên thảo luận.

Phân quyền phải đi đôi với nguồn lực

Phát biểu tại nghị trường, đại biểu Dương Khắc Mai, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, tập trung góp ý về việc phân cấp, phân quyền trong dự thảo Luật. Đại biểu đồng tình cao với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nhất là đối với những nhiệm vụ gắn trực tiếp với địa bàn. Tuy nhiên, theo đại biểu, phân quyền phải được thực hiện đồng bộ, không chỉ chuyển thẩm quyền từ Trung ương về địa phương mà phải đi cùng trách nhiệm, điều kiện, nguồn lực và công cụ thực hiện.

“Phân quyền không chỉ là chuyển thẩm quyền từ Trung ương về địa phương, mà phải chuyển đồng bộ cả trách nhiệm, điều kiện thực hiện, nguồn lực và công cụ để thực hiện thẩm quyền đó”, đại biểu Dương Khắc Mai nhấn mạnh.

Theo đại biểu, dự thảo Luật dự kiến phân quyền 24 thủ tục hành chính cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh và cho rằng các địa phương có thể thực hiện trên cơ sở nguồn lực hiện có, không phát sinh thêm tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cách giải trình này chưa đủ để chứng minh tính khả thi, bởi nguồn lực đối với những thủ tục chuyên ngành không chỉ là số lượng cán bộ.

Đại biểu dẫn các lĩnh vực như kiểm dịch thú y, cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thuốc thú y, thăm dò, khai thác, công nhận kết quả thăm dò, đóng cửa mỏ khoáng sản… và cho rằng nguồn lực còn bao gồm năng lực chuyên môn, dữ liệu nền, phòng thí nghiệm, thiết bị kỹ thuật, hạ tầng số, kinh phí hoạt động và cơ chế phối hợp liên ngành, liên tỉnh.

Từ đó, đại biểu đề nghị trước khi chuyển giao nhiệm vụ phải xác định rõ điều kiện tối thiểu mà địa phương cần đáp ứng đối với từng nhóm thủ tục; đồng thời có kế hoạch chuyển giao nguồn lực thực tế, gồm hồ sơ, dữ liệu, phần mềm, quy trình nghiệp vụ, đào tạo, tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật.

Đối với lĩnh vực địa chất, khoáng sản, việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu để địa phương khai thác, sử dụng cần được thực hiện đồng thời với thời điểm chuyển giao thẩm quyền. Bên cạnh đó, cần có cơ chế bảo đảm kinh phí, trang thiết bị và nhân lực tương ứng. Đại biểu cũng lưu ý, với những lĩnh vực có tính chất liên vùng, liên tỉnh hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh tài nguyên, an toàn dịch bệnh, môi trường, cần duy trì quy trình, tiêu chuẩn và cơ sở dữ liệu thống nhất trên toàn quốc, cùng cơ chế kiểm tra, giám sát của cơ quan Trung ương.

Đối với thủ tục khoáng sản nằm trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên, đại biểu đề nghị quy định rõ thời hạn lấy ý kiến, giá trị pháp lý của ý kiến và phương án xử lý khi các địa phương có quan điểm khác nhau, tránh phát sinh điểm nghẽn mới trong quá trình phân quyền.

Mở tối đa cho tri thức, siết tối đa sinh vật ngoại lai

Góp ý về đa dạng sinh học và an toàn sinh học, đại biểu Nguyễn Văn Ngọc, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, đề cập 2 nội dung liên quan đến trao đổi quốc tế về nguồn gen và điều kiện an toàn sinh học trong hoạt động khảo nghiệm giống thủy sản.

Đối với khoản 2 Điều 15 Luật Chăn nuôi tại Điều 3 dự thảo về trao đổi quốc tế về nguồn gen, đại biểu ủng hộ việc phân quyền, chấp thuận cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh, nhưng đề nghị bổ sung cơ chế phối hợp liên bộ, đánh giá rủi ro sinh học, ý kiến thẩm định của cơ quan thuộc Bộ trước khi Chủ tịch UBND tỉnh quyết định và chế độ giám sát từ Trung ương.

Đại biểu cũng cho rằng khoản 2 Điều 15 đang gộp 4 hoạt động rất khác nhau vào một chế độ, gồm nghiên cứu khoa học, triển lãm, quảng cáo và chuyển giao cho bên thứ ba. Vì vậy, đại biểu kiến nghị đưa vào luật nguyên tắc phải có ý kiến thẩm định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và đánh giá rủi ro sinh học trước khi chấp thuận; đồng thời bổ sung chế độ rút gọn không quá 15 ngày đối với nghiên cứu phi thương mại của tổ chức khoa học và công nghệ. Đại biểu lưu ý việc tạo điều kiện cho nghiên cứu khoa học là cần thiết, bởi trong năm 2023, các nhà khoa học đã công bố hơn 100 loài mới, cơ bản từ kết quả nghiên cứu của các dự án hợp tác quốc tế.

Đối với khoản 1 Điều 5 dự thảo về bãi bỏ khoản 2 Điều 28 Luật Thủy sản, đại biểu Nguyễn Văn Ngọc đề nghị không bãi bỏ toàn bộ khoản này mà chỉ bãi bỏ điểm a, điểm b, giữ lại điểm c về điều kiện an toàn sinh học và bảo vệ môi trường. Theo đại biểu, việc chỉ dựa vào hậu kiểm chưa đủ để kiểm soát nguy cơ sinh vật ngoại lai hoặc dịch bệnh ngoại lai. Từ thực tiễn ốc bươu vàng, rùa tai đỏ và tôm hùm đất, đại biểu cho rằng cần đặc biệt thận trọng đối với sinh vật sống.

“Với hàng hóa thông thường, làm sai thì thu hồi; với sinh vật sống thì không. Hạt mai dương nằm trong đất có thể tới 20 năm sau vẫn nảy mầm. Sinh học không có nút hoàn tác”, đại biểu nhấn mạnh.

Từ đó, đại biểu đề nghị giữ điểm c khoản 2 Điều 28 Luật Thủy sản, đồng thời bổ sung nguyên tắc rủi ro sinh vật ngoại lai xâm hại là tiêu chí bắt buộc khi phân luồng hậu kiểm và không áp dụng tự công bố với sinh vật sống chưa có ở Việt Nam. “Chúng ta sẽ mở tối đa cho tri thức đi vào và đi ra, siết tối đa đối với sinh vật ngoại lai đi vào. Hai vế này không mâu thuẫn, đó là cách mà chúng ta bảo vệ đa dạng sinh học và an toàn sinh học”, đại biểu Nguyễn Văn Ngọc nêu quan điểm.

Tạo thuận lợi cho giống nhập khẩu, quản chặt chất lượng phân bón

Đại biểu Trần Thị Oanh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng góp ý vào Điều 20 Luật Chăn nuôi về nhập khẩu giống vật nuôi và sản phẩm giống vật nuôi. Đại biểu đề nghị rà soát theo hướng quản lý chặt nhưng tạo điều kiện cho nhập khẩu chính ngạch, nhất là những loại giống trong nước chưa sản xuất được hoặc chưa đáp ứng nhu cầu sản xuất.

Theo đại biểu, khoản 23 Điều 2 Luật Chăn nuôi xác định sản phẩm giống vật nuôi gồm “con giống, tinh, phôi, trứng giống, ấu trùng và vật liệu di truyền khác được khai thác từ vật nuôi”, trong khi khoản 4 Điều 20 lại chỉ quy định thủ tục đối với “đực giống, tinh, phôi giống gia súc”. Vì vậy, đại biểu đề nghị không liệt kê quá hẹp mà quy định theo nhóm “giống vật nuôi và sản phẩm giống vật nuôi”, giao Chính phủ quy định cụ thể điều kiện, tiêu chuẩn, kiểm dịch và thủ tục quản lý phù hợp với từng nhóm.

Đại biểu cho rằng nếu không tạo được con đường nhập khẩu chính ngạch rõ ràng, minh bạch và thuận lợi, doanh nghiệp khó đưa sản phẩm vào Việt Nam theo con đường chính thức, trong khi nhu cầu của người sản xuất là có thật. Đại biểu lấy ví dụ “trứng giống tằm”.

Đối với trách nhiệm của tổ chức, cá nhân nhập khẩu, đại biểu đề nghị cân nhắc cụm từ “chịu trách nhiệm về năng suất”, bởi năng suất vật nuôi còn phụ thuộc vào khí hậu, môi trường, thức ăn, điều kiện chăm sóc, kỹ thuật nuôi, phòng, chống dịch bệnh và điều kiện sản xuất cụ thể.

Đại biểu đề nghị quy định tổ chức, cá nhân nhập khẩu công bố tiêu chuẩn áp dụng; chịu trách nhiệm về nguồn gốc, xuất xứ, lý lịch, hệ phả và tính trung thực, chính xác của các thông tin, chỉ tiêu năng suất, chất lượng của giống nhập khẩu đã công bố hoặc cam kết theo tiêu chuẩn áp dụng.

Trong khi đó, đại biểu Cil Bri, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, tập trung góp ý về quy định tự công bố lưu hành giống cây trồng và điều kiện buôn bán phân bón.

Đại biểu thống nhất với hướng bổ sung phương thức công khai thay thế khi hệ thống thông tin điện tử gặp sự cố; đồng thời đề nghị làm rõ trách nhiệm lưu giữ hồ sơ, kiểm tra tính chính xác của thông tin và xử lý trường hợp tự công bố không đầy đủ, không trung thực.

Đối với đề xuất bãi bỏ Điều 42 Luật Trồng trọt về điều kiện buôn bán phân bón, đại biểu thống nhất với chủ trương cắt giảm điều kiện kinh doanh không cần thiết, đơn giản hóa thủ tục và đẩy mạnh hậu kiểm. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ khả năng kiểm soát rủi ro nếu bãi bỏ toàn bộ điều kiện kinh doanh.

Từ thực tiễn Lâm Đồng có nhiều vùng chuyên canh rau, hoa, cà phê và các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao, đại biểu cho rằng chất lượng phân bón ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất và thu nhập của người dân. Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị không bãi bỏ Điều 42 mà sửa đổi theo hướng tinh giản, chỉ duy trì những điều kiện thực sự cần thiết nhằm phòng ngừa, truy xuất nguồn gốc và xử lý phân bón giả, phân bón không bảo đảm chất lượng.

Đại biểu đề xuất duy trì yêu cầu về địa điểm giao dịch hợp pháp, quản lý và lưu giữ hóa đơn, chứng từ, thông tin nguồn gốc sản phẩm; người trực tiếp buôn bán phân bón cần có kiến thức cần thiết để hướng dẫn người dân lựa chọn, sử dụng sản phẩm. Đồng thời, cần tăng cường hậu kiểm theo mức độ rủi ro, kết nối dữ liệu về cơ sở kinh doanh, sản phẩm được công nhận lưu hành, kết quả kiểm nghiệm và lịch sử vi phạm; tập trung kiểm tra cơ sở từng vi phạm, có phản ánh hoặc kinh doanh sản phẩm có nguy cơ cao.

Những ý kiến từ thực tiễn Lâm Đồng đã góp thêm cơ sở để hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng rõ thẩm quyền, đủ nguồn lực, giảm thủ tục nhưng không buông lỏng quản lý. Qua đó, chính sách vừa tạo dư địa cho địa phương, doanh nghiệp và hoạt động nghiên cứu phát triển, vừa đặt yêu cầu chặt chẽ đối với an toàn sinh học, chất lượng sản xuất và quyền lợi của người dân.