Định hình tương lai vì một ASEAN hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm

Trong bối cảnh ASEAN đang triển khai tầm nhìn cộng đồng ASEAN 2045 và phải đối mặt với nhiều thách thức mới từ cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và các vấn đề an ninh phi truyền thống, diễn đàn không chỉ là một sự kiện đối thoại chính sách quan trọng của khu vực mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược của ASEAN trong việc chủ động thích ứng với những thay đổi của thời đại.

Không gian đối thoại chiến lược vì tương lai ASEAN

Trung tướng Trần Đức Thuận - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cho rằng: Sau gần sáu thập kỷ hình thành và phát triển, ASEAN đã khẳng định vị thế là một trong những mô hình hợp tác khu vực thành công nhất trên thế giới. Tuy nhiên, bối cảnh quốc tế hiện nay đang đặt ra nhiều thách thức mới đối với tiến trình xây dựng cộng đồng ASEAN.

Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt; các điểm nóng xung đột ở nhiều khu vực trên thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp; biến đổi khí hậu, dịch bệnh, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh mạng và các thách thức phi truyền thống khác đang tác động sâu sắc đến môi trường phát triển của các quốc gia. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và kinh tế xanh cũng đang tạo ra cả cơ hội và thách thức đối với tiến trình hội nhập khu vực.

Trung tướng Trần Đức Thuận cho rằng, trong bối cảnh đó, AFF 2026 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi tạo ra một không gian đối thoại mở, đa chiều và mang tính chiến lược, quy tụ các nhà lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, học giả, doanh nghiệp và các đối tác phát triển cùng trao đổi, thảo luận về những vấn đề lớn liên quan đến tương lai của ASEAN.

Diễn đàn không chỉ là nơi chia sẻ ý tưởng và tầm nhìn mà còn góp phần hình thành các sáng kiến, khuyến nghị chính sách nhằm tăng cường khả năng thích ứng, nâng cao năng lực tự cường và thúc đẩy phát triển bền vững của ASEAN trong những thập niên tới.

Quan trọng hơn, AFF 2026 tiếp tục khẳng định quyết tâm của các quốc gia thành viên trong việc duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình, đồng thời thúc đẩy văn hóa đối thoại, xây dựng lòng tin và tăng cường đồng thuận – những yếu tố đã làm nên thành công của ASEAN trong suốt chặng đường phát triển vừa qua.

Chủ đề của AFF 2026 “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm” phản ánh đầy đủ những giá trị cốt lõi cũng như định hướng phát triển của ASEAN trong giai đoạn hiện nay.

Trung tướng Trần Đức Thuận khẳng định: Hòa bình và ổn định luôn là nền tảng quan trọng nhất cho mọi tiến trình phát triển. Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy những thành tựu kinh tế - xã hội nổi bật của ASEAN trong nhiều thập kỷ qua chỉ có thể đạt được khi khu vực duy trì được môi trường hòa bình, ổn định và hợp tác.

Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng và các thách thức an ninh ngày càng đa dạng, việc bảo đảm hòa bình không chỉ là nhiệm vụ của từng quốc gia mà còn là trách nhiệm chung của cả cộng đồng ASEAN. Điều đó đòi hỏi các nước thành viên tiếp tục đề cao đối thoại, tôn trọng luật pháp quốc tế, tăng cường xây dựng lòng tin và giải quyết các khác biệt bằng các biện pháp hòa bình.

ASEAN hiện là một trong những trung tâm tăng trưởng năng động của thế giới với quy mô dân số hơn 680 triệu người và nền kinh tế thuộc nhóm lớn nhất toàn cầu. Tuy nhiên, để duy trì đà phát triển trong dài hạn, ASEAN cần tiếp tục thúc đẩy liên kết kinh tế sâu rộng hơn, phát triển các chuỗi cung ứng bền vững, tận dụng các cơ hội từ chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.

Mục tiêu thịnh vượng không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn bằng chất lượng tăng trưởng, khả năng tạo việc làm, nâng cao năng suất lao động và bảo đảm phát triển bền vững cho các thế hệ tương lai.

Cũng theo Trung tướng Trần Đức Thuận, điểm nhấn đặc biệt trong chủ đề của AFF 2026 là quan điểm “lấy người dân làm trung tâm”. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt của tiến trình xây dựng cộng đồng ASEAN. Mọi chính sách hợp tác khu vực cuối cùng đều hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, bảo đảm công bằng xã hội, mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục, y tế, việc làm và các dịch vụ thiết yếu.

Trong bối cảnh già hóa dân số, khoảng cách phát triển giữa các khu vực, tác động của biến đổi khí hậu và quá trình chuyển đổi số đang đặt ra nhiều yêu cầu mới, việc lấy người dân làm trung tâm càng trở thành nguyên tắc quan trọng để bảo đảm sự phát triển bao trùm và không ai bị bỏ lại phía sau.

Củng cố các giá trị chung, tăng cường kết nối khu vực

Trung tướng Trần Đức Thuận cho rằng, một trong những yếu tố tạo nên sức sống và bản sắc riêng của ASEAN chính là việc duy trì và phát huy các giá trị chung như đoàn kết, đồng thuận, tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng độc lập, chủ quyền của mỗi quốc gia và cùng chia sẻ trách nhiệm đối với hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực.

AFF 2026 góp phần củng cố các giá trị đó thông qua việc tạo điều kiện để các quốc gia thành viên trao đổi thẳng thắn, chia sẻ kinh nghiệm và tăng cường hiểu biết lẫn nhau. Trong một khu vực có sự đa dạng về thể chế chính trị, trình độ phát triển và điều kiện kinh tế - xã hội như Đông Nam Á, đối thoại và đồng thuận luôn là phương thức hiệu quả nhất để giải quyết những khác biệt và tăng cường gắn kết.

Không chỉ dừng lại ở khía cạnh chính trị - an ninh, diễn đàn còn góp phần thúc đẩy kết nối trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Đó là kết nối kinh tế thông qua thương mại và đầu tư; kết nối về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; kết nối giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; kết nối văn hóa và giao lưu nhân dân.

Trong thời đại số hóa và toàn cầu hóa, các hình thức kết nối này ngày càng có ý nghĩa quan trọng, tạo động lực mới cho tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực. Đặc biệt, việc tăng cường giao lưu giữa người dân các quốc gia ASEAN sẽ góp phần củng cố bản sắc chung của cộng đồng, nâng cao nhận thức về ASEAN và tạo nền tảng xã hội vững chắc cho tiến trình hội nhập khu vực.

“Kể từ khi gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam đã không ngừng khẳng định vai trò là một thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong mọi hoạt động của Hiệp hội”, Trung tướng Trần Đức Thuận nói.

Trên cơ sở đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, Việt Nam luôn tham gia tích cực vào các cơ chế hợp tác của ASEAN, đồng thời có nhiều đóng góp quan trọng đối với tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Việt Nam nhất quán thúc đẩy các nguyên tắc cơ bản của ASEAN, đề cao đoàn kết nội khối, tôn trọng luật pháp quốc tế, tăng cường đối thoại, hợp tác và giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Những đóng góp của Việt Nam không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của ASEAN mà còn củng cố vị thế và uy tín của Hiệp hội trong khu vực và trên thế giới.

Trung tướng Trần Đức Thuận cho rằng, trong những năm gần đây, Việt Nam còn tích cực thúc đẩy các chương trình hợp tác về chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh mạng và phát triển bền vững. Đây đều là những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai của ASEAN.

Việc Việt Nam chủ động đăng cai và thúc đẩy Diễn đàn Tương lai ASEAN tiếp tục thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự chủ động đóng góp vào các vấn đề chung của khu vực, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong các cơ chế hợp tác đa phương.

Những đóng góp đó hoàn toàn phù hợp với đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta về xây dựng nền đối ngoại toàn diện, hiện đại, mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam”, kiên định về nguyên tắc nhưng linh hoạt trong ứng xử, vì lợi ích quốc gia - dân tộc và vì hòa bình, hợp tác, phát triển trong khu vực và trên thế giới.