Doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao cần lập “hồ sơ quản trị quyền sở hữu trí tuệ” như thế nào?

Đó có thể là quy trình canh tác, dữ liệu sản xuất, phần mềm quản lý, nhãn hiệu hoặc các kết quả nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Đây là những yếu tố tạo nên sự khác biệt và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp trong dài hạn.

Nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng nhận diện đầy đủ những giá trị cốt lõi mà mình đang sở hữu. Vì vậy, việc xây dựng “hồ sơ quản trị quyền sở hữu trí tuệ” không chỉ nhằm mục đích xem xét bảo hộ quyền mà còn giúp doanh nghiệp kiểm soát, bảo vệ và khai thác hiệu quả các quyền sở hữu trí tuệ.

Quyền sở hữu trí tuệ – lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao

Nếu như trước đây, năng lực cạnh tranh trong nông nghiệp chủ yếu được đánh giá thông qua quy mô sản xuất, sản lượng hoặc chi phí đầu vào, thì hiện nay giá trị của doanh nghiệp ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo. Trong cùng điều kiện về diện tích canh tác hay hệ thống nhà kính, doanh nghiệp vẫn có thể tạo lợi thế nhờ quy trình kỹ thuật riêng, hệ thống quản lý hiệu quả, khả năng kiểm soát chất lượng ổn định hoặc một thương hiệu uy tín.

Định hướng này phù hợp với Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, trong đó xác định dữ liệu là tư liệu sản xuất và yêu cầu hoàn thiện pháp luật về sở hữu trí tuệ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tuy nhiên, khác với tài sản hữu hình có thể dễ dàng kiểm kê, các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ thường tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau trong hoạt động kinh doanh. Nếu không được rà soát và quản lý có hệ thống, doanh nghiệp rất dễ bỏ sót những giá trị lõi đang tạo nên năng lực cạnh tranh của chính mình.

Hồ sơ quản trị quyền sở hữu trí tuệ không đồng nghĩa với thủ tục đăng ký

Nhiều doanh nghiệp thường đồng nhất “hồ sơ quản trị quyền sở hữu trí tuệ” với việc đăng ký bảo hộ tại cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, cách hiểu đó chưa phản ánh chính xác ý nghĩa của hoạt động này trong quản trị doanh nghiệp.

Hồ sơ quản trị quyền sở hữu trí tuệ nên được hiểu là bản kiểm kê có hệ thống các quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp, giúp trả lời những câu hỏi quan trọng như: doanh nghiệp đang có những đối tượng quyền sở hữu trí tuệ nào; đối tượng nào trong số đó đã được xác lập quyền; đối tượng nào cần được bảo mật hoặc tiếp tục bảo hộ; đối tượng nào có thể khai thác thương mại.

Theo ông Nguyễn Hồng Hiếu - Giám đốc Monday VietNam, chuyên gia tư vấn sở hữu trí tuệ với 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực xác lập, quản trị, bảo vệ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ, việc xây dựng hồ sơ quản trị quyền sở hữu trí tuệ cần được triển khai qua ba bước chính:

Bước 1: Rà soát và nhận diện

Một trong những khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp không phải là đăng ký bảo hộ mà là nhận diện đầy đủ các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ đang tồn tại.

Doanh nghiệp thường dễ nhận thấy các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ gắn với thị trường như tên thương hiệu, logo, bao bì sản phẩm, website hoặc tên miền. Tuy nhiên, quá trình nghiên cứu, sản xuất và vận hành cũng hình thành nhiều đối tượng quyền có giá trị khác như quy trình kỹ thuật, công thức dinh dưỡng, hệ thống quản lý chất lượng, phần mềm vận hành, dữ liệu vùng trồng, kết quả thử nghiệm hoặc các giải pháp kỹ thuật được áp dụng trong thực tiễn.

Riêng với nông nghiệp, cần lưu ý hai nhóm đối tượng có giá trị cao nhưng dễ bị bỏ sót. Thứ nhất là giống cây trồng do doanh nghiệp chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển – được bảo hộ nếu đáp ứng các điều kiện tại Điều 158 Luật Sở hữu trí tuệ (“Luật SHTT”). Thứ hai là chỉ dẫn địa lý cho nông sản gắn với vùng sản xuất đặc thù (Điều 79 Luật SHTT).

Không phải mọi đối tượng đều được bảo hộ dưới cùng một cơ chế đăng ký nhưng rất cần một cơ chế quản lý phù hợp.

Bước 2: Đánh giá tình trạng quản lý và rủi ro

Sau khi nhận diện được danh mục đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, bước tiếp theo là đánh giá tình trạng quản lý và mức độ rủi ro của từng đối tượng.

Thực tế rủi ro có thể phát sinh từ việc nhãn hiệu bị sử dụng trái phép, nội dung truyền thông bị sao chép, nhân sự chủ chốt mang theo các thông tin kỹ thuật quan trọng khi nghỉ việc hoặc các quy trình sản xuất bị tiết lộ cho đối thủ cạnh tranh.

Trong trường hợp này, doanh nghiệp không chỉ cần chứng minh quyền sở hữu mà còn phải chứng minh quá trình hình thành, quản lý và kiểm soát tài sản đó.

Vì vậy, hồ sơ quản trị không chỉ dừng lại ở việc liệt kê danh mục mà còn cần ghi nhận các thông tin quan trọng như nguồn gốc hình thành, chủ thể tạo ra, chủ sở hữu, tình trạng bảo hộ, thời hạn hiệu lực, phạm vi sử dụng và cơ chế bảo mật đối với từng đối tượng.

Bước 3: Hoàn thiện hồ sơ và xây dựng kế hoạch khai thác quyền sở hữu trí tuệ

Sau khi hoàn thành việc nhận diện và đánh giá, doanh nghiệp có thể xây dựng hệ thống hồ sơ quản trị quyền sở hữu trí tuệ nhằm hỗ trợ các quyết định về bảo hộ, đầu tư, chuyển giao công nghệ hoặc phát triển thị trường.

Đặc biệt, đối với doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao, hồ sơ này còn là nền tảng để từng bước thương mại hóa kết quả nghiên cứu, nâng cao giá trị thương hiệu và gia tăng sức hấp dẫn đối với đối tác, nhà đầu tư hoặc các chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo.

Hồ sơ quản trị quyền sở hữu trí tuệ là nền tảng cho phát triển bền vững

Với nhiều năm kinh nghiệm tư vấn và đồng hành cùng doanh nghiệp trong hoạt động xác lập, quản trị, bảo vệ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ, các chuyên gia của Monday VietNam nhận thấy nhiều doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao đang nắm giữ số lượng đối tượng quyền sở hữu trí tuệ lớn nhưng thiếu cơ chế rà soát và ghi nhận có hệ thống khiến không ít đối tượng quyền có giá trị chưa được bảo vệ hoặc khai thác tương xứng với tiềm năng.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng dựa trên công nghệ, dữ liệu và thương hiệu, việc xây dựng hồ sơ quản trị quyền sở hữu trí tuệ không chỉ phục vụ mục tiêu bảo hộ mà còn giúp doanh nghiệp nhận diện đầy đủ các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, chủ động kiểm soát rủi ro và xây dựng chiến lược khai thác hiệu quả cho quá trình phát triển dài hạn.

Liên hệ tư vấn:

Công ty cổ phần MONDAY VIETNAM

Website: Mondayvietnam.com

Hotline: 086 200 6070

Email: [email protected]