Doanh thu vũ khí 2024 đạt 679 tỉ USD, kỷ lục theo SIPRI
SIPRI cho biết doanh thu của 100 công ty vũ khí lớn nhất tăng 5,9% lên 679 tỉ USD trong năm 2024; tăng mạnh ở Mỹ và châu Âu, trong khi châu Á – Đại Dương giảm do doanh thu Trung Quốc đi xuống.
Theo Politico (30/11) dẫn Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), doanh thu bán vũ khí và dịch vụ quân sự của 100 nhà sản xuất lớn nhất đạt 679 tỉ USD năm 2024, tăng 5,9% so với năm trước và là mức cao nhất SIPRI từng ghi nhận. Động lực chính đến từ các công ty có trụ sở tại châu Âu và Mỹ; châu Á và châu Đại Dương giảm do doanh thu của các công ty Trung Quốc đi xuống.
Động lực tăng trưởng theo khu vực
Mỹ
Trong 39 công ty Mỹ có mặt trong Top 100, có 30 công ty ghi nhận doanh thu tăng. Tổng doanh thu nhóm công ty Mỹ đạt 334 tỉ USD, tăng 3,8%. SIPRI lưu ý các trì hoãn kéo dài và vượt ngân sách vẫn ảnh hưởng đến phát triển, sản xuất ở một số chương trình do Mỹ dẫn dắt, bao gồm tiêm kích F-35 của Lockheed Martin; các tập đoàn lớn như Northrop Grumman và General Dynamics cũng nằm trong nhóm có doanh thu tăng.
Châu Âu (không tính Nga)
23 trong số 26 công ty châu Âu ghi nhận doanh thu vũ khí tăng, nâng tổng doanh thu khu vực này lên 151 tỉ USD, tăng 13%. Nhu cầu chủ yếu liên quan đến chiến sự ở Ukraine. Czechoslovak Group (CH Séc) tăng doanh thu 193%, một phần nhờ dự án do chính phủ đứng đầu nhằm tìm nguồn đạn pháo cho Ukraine. Doanh thu của JSC Ukrainian Defense Industry tăng 41%. Các doanh nghiệp châu Âu đầu tư mở rộng năng lực sản xuất để đáp ứng nhu cầu.
Theo nhà nghiên cứu SIPRI Jade Guiberteau Ricard, việc tìm nguồn nguyên vật liệu có thể trở thành thách thức lớn hơn khi tái cấu trúc chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc hạn chế xuất khẩu.
Nga
Hai công ty Nga trong danh sách của SIPRI là Rostec và United Shipbuilding Corporation tăng doanh thu vũ khí 23%, đạt tổng cộng 31,2 tỉ USD, bất chấp các lệnh trừng phạt gây thiếu hụt linh kiện. SIPRI cho biết nhu cầu trong nước đủ để bù đắp xuất khẩu giảm, dù thiếu lao động có tay nghề là một thách thức.
Trung Đông
Doanh thu vũ khí tăng ở Trung Đông. Ba công ty Israel trong bảng xếp hạng ghi nhận mức tăng 16% lên 16,2 tỉ USD. Theo nhà nghiên cứu SIPRI Zubaida Karim, phản ứng trước hành động của Israel ở Gaza dường như không làm giảm nhiều sự quan tâm; nhiều nước vẫn tiếp tục đặt hàng mới.
Châu Á và châu Đại Dương
Doanh thu khu vực giảm 1,2% xuống 130 tỉ USD, chủ yếu do mức giảm 10% của 8 công ty Trung Quốc trong danh sách. SIPRI cho biết các vấn đề trong mua sắm vũ khí ở Trung Quốc khiến nhiều hợp đồng lớn bị trì hoãn hoặc hủy trong năm 2024.
Bảng tóm tắt số liệu chính
| Khu vực/nhóm | Doanh thu 2024 | Biến động | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Toàn cầu (Top 100) | 679 tỉ USD | +5,9% | Mức cao nhất SIPRI ghi nhận |
| Mỹ (30 công ty) | 334 tỉ USD | +3,8% | 30/39 công ty tăng; một số chương trình chậm/đội vốn (bao gồm F-35) |
| Châu Âu, không tính Nga (23/26 công ty tăng) | 151 tỉ USD | +13% | Nhu cầu liên quan đến Ukraine; Czechoslovak Group +193%; JSC Ukrainian Defense Industry +41% |
| Nga (2 công ty) | 31,2 tỉ USD | +23% | Thiếu linh kiện do trừng phạt; nhu cầu nội địa bù xuất khẩu giảm; thiếu lao động |
| Trung Đông (3 công ty Israel) | 16,2 tỉ USD | +16% | Nhiều nước tiếp tục đặt hàng vũ khí Israel |
| Châu Á và châu Đại Dương | 130 tỉ USD | -1,2% | 8 công ty Trung Quốc giảm 10%; hợp đồng lớn trì hoãn/hủy |
Hàm ý công nghiệp – kỹ thuật
- Công suất và chuỗi cung ứng: Đơn hàng tăng ở châu Âu kéo theo mở rộng năng lực sản xuất, nhất là đạn dược (đạn pháo) phục vụ nhu cầu liên quan đến Ukraine. SIPRI cảnh báo rủi ro về nguyên vật liệu do tái cấu trúc chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng và hạn chế xuất khẩu từ Trung Quốc.
- Tiến độ chương trình: Dù doanh thu tăng, các dự án lớn do Mỹ dẫn dắt vẫn chịu tác động bởi chậm tiến độ và vượt ngân sách (bao gồm F-35), cho thấy thách thức trong quản trị vòng đời chương trình và năng lực nhà thầu.
- Thị trường nội địa và xuất khẩu: Ở Nga, nhu cầu trong nước đang bù đắp phần xuất khẩu giảm. Ngược lại, châu Á – Đại Dương chịu sức ép từ các vướng mắc mua sắm tại Trung Quốc, làm chậm các hợp đồng lớn.
Kết luận
Số liệu của SIPRI cho thấy đà tăng doanh thu vũ khí năm 2024 được dẫn dắt bởi Mỹ và châu Âu, trong khi châu Á – Đại Dương suy giảm do các vấn đề mua sắm ở Trung Quốc. Các rủi ro nổi bật gồm nguồn cung khoáng sản quan trọng, tiến độ chương trình lớn và thiếu hụt lao động tay nghề cao ở một số thị trường. Toàn bộ đánh giá trên phản ánh dữ liệu SIPRI được Politico dẫn lại và không bao gồm suy đoán ngoài phạm vi nguồn.