Đổi mới giáo dục phòng, chống ma túy từ các sáng kiến

Nhiều giải pháp thiết thực

Từ những tình huống gần gũi như nhận chai nước không rõ nguồn gốc hay lời mời dùng thử thứ lạ, thầy Phạm Quang Ánh, giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS và THPT Đạ Tẻh (xã Đạ Tẻh), xây dựng chương trình trải nghiệm “Nhận diện nguy cơ - Bản lĩnh từ chối - Hành động an toàn”. Bài dự thi của thầy đoạt giải Nhất hội thi “Chuyên môn, nghiệp vụ giáo dục phòng, chống ma túy” cấp tỉnh, với các giải pháp giúp học sinh nhận diện nguy cơ và rèn kỹ năng tự bảo vệ.

Chương trình trải nghiệm 90 phút được thiết kế với 5 hoạt động liên kết, kết hợp thảo luận nhóm, đóng vai xử lý tình huống và tham gia trò chơi tương tác. Điểm nhấn của chương trình là “Lá chắn hành động” với 4 bước: Nói không - Rời đi - Tìm người hỗ trợ - Báo tin khi cần. Thầy Phạm Quang Ánh chia sẻ: “Tôi mong muốn học sinh không chỉ biết ma túy nguy hiểm mà còn có bản lĩnh, kỹ năng để ứng phó trong thực tế. Các em cần biết từ chối, rời khỏi tình huống không an toàn và tìm kiếm sự hỗ trợ đúng lúc”. Theo thầy Ánh, giáo dục phòng, chống ma túy cần được thực hiện thường xuyên, gắn với sinh hoạt hằng ngày và có sự phối hợp giữa gia đình với nhà trường.

Tại hội thi “Tìm hiểu pháp luật về phòng, chống ma túy” dành cho học sinh cấp tỉnh, em Thái Trần Anh Minh, lớp 11A1, Trường THPT Đơn Dương (xã Đơn Dương) đoạt giải Nhất với bài thi “Trường học an toàn - Bản lĩnh vững vàng của học sinh”. Bài thi kết hợp kiến thức pháp luật, tình huống thực tế và đề xuất các mô hình phòng ngừa gần gũi như góc tư vấn tâm lý đồng đẳng, bản đồ an toàn trước cổng trường, câu lạc bộ “Thanh niên áo xanh - Lá chắn học đường”. Minh còn chia sẻ trải nghiệm giúp 2 học sinh lớp 10 tránh nguy cơ bị dụ dỗ trước cổng trường. Em cho rằng, hiểu biết pháp luật giúp học sinh chủ động từ chối những lời rủ rê và tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống bất thường.

Từ ý tưởng đến hành động

Bà Nguyễn Thị Thu - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: Qua 2 hội thi tìm hiểu pháp luật và chuyên môn, nghiệp vụ giáo dục phòng, chống ma túy năm 2026 đã thu hút hơn 7.720 cán bộ quản lý, giáo viên và 84.588 học sinh, học viên tham gia ở cấp cơ sở. Qua các vòng tuyển chọn, 881 cán bộ quản lý, giáo viên và 1.229 học sinh, học viên tiếp tục tham gia hội thi cấp tỉnh. Ban giám khảo đã lựa chọn các tác phẩm tiêu biểu để trao giải, mỗi hội thi gồm 3 giải Nhất, 6 giải Nhì, 9 giải Ba và 12 giải Khuyến khích.

Điểm nổi bật là nhiều bài dự thi thể hiện sự sáng tạo, đưa ra những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của từng nhà trường, địa phương. Qua đó, nội dung phòng, chống ma túy được chuyển tải bằng nhiều hình thức, góp phần giúp giáo viên và học sinh tiếp cận kiến thức pháp luật gần gũi, dễ hiểu hơn. Bên cạnh kết quả đạt được, hội thi cũng cho thấy công tác tuyên truyền, hướng dẫn cần tiếp tục được đầu tư, đổi mới. Một số đơn vị chưa thực sự sâu sát trong quá trình tổ chức; một số bài thi còn phụ thuộc ý tưởng trên internet, bố cục dàn trải hoặc chưa làm nổi bật thông điệp cần truyền tải.

Những sáng kiến từ 2 hội thi cho thấy phòng, chống ma túy học đường sẽ hiệu quả hơn khi giáo viên có cách giáo dục phù hợp và học sinh được trang bị kỹ năng tự bảo vệ. Từ đó, kiến thức pháp luật không dừng lại trên trang giấy mà trở thành hành động thiết thực trong mỗi trường học.