Đồng bào dân tộc thiểu số chung tay giữ màu xanh rừng Lâm Đồng

Giữ rừng trở thành một phần cuộc sống

Những ngày tháng 6/2026, khi mùa khô chuẩn bị kết thúc, những đợt nắng nóng xen những trận mưa rải rác vẫn tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng dọc tuyến Quốc lộ 27C từ khu vực Đà Lạt đi Nha Trang.

Để thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng, từ sáng sớm, các thành viên tổ nhận khoán thuộc Trạm Quản lý bảo vệ rừng Đarahoa (Ban Quản lý rừng phòng hộ đầu nguồn Đa Nhim) đã bắt đầu hành trình tuần tra như thường lệ.

Dao phát, máy thổi, bình chữa cháy, nước uống và một ít lương thực được các hộ dân chuẩn bị gọn gàng trước khi cả tổ bắt đầu chuyến tuần tra kéo dài nhiều giờ giữa những cánh rừng rộng lớn.

Anh Kra Jan Ju Mon, Tổ trưởng Tổ lực lượng dự bị động viên của trạm chia sẻ, công việc giữ rừng đã trở thành một phần cuộc sống. Nhiều năm gắn bó với những cánh rừng đầu nguồn, anh thuộc từng con dốc, từng lối mòn và từng khu vực có nguy cơ xảy ra vi phạm lâm luật.

“

Rừng còn thì nguồn nước còn, đất đai còn màu mỡ, cuộc sống của bà con mới ổn định.

Anh Kra Jan Ju Mon, thành viên Tổ nhận khoán bảo vệ rừng - Trạm Quản lý bảo vệ rừng Đarahoa

Không riêng anh Mon, nhiều hộ đồng bào K’ho tham gia nhận khoán bảo vệ rừng đều xem những khoảnh rừng được giao như tài sản chung của buôn làng. Khi phát hiện dấu hiệu xâm hại rừng hoặc nguy cơ cháy rừng, họ kịp thời báo cho lực lượng chức năng để xử lý ngay từ đầu.

Theo ông Dương Quốc Thuận, Trạm trưởng Trạm Quản lý bảo vệ rừng Đarahoa, đơn vị hiện quản lý 11 tiểu khu với lực lượng khoảng 50 người. Ngoài lực lượng chuyên trách, trạm còn phối hợp với công an, quân sự và các hộ dân nhận khoán trong tuần tra, bảo vệ rừng.

Chính sách giao khoán bảo vệ rừng những năm qua đã mang lại hiệu quả thiết thực. Thông qua nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng, mỗi hộ nhận khoán có thêm thu nhập bình quân từ 20 - 25 triệu đồng mỗi năm, góp phần ổn định đời sống và tạo động lực để người dân gắn bó với công tác giữ rừng.

Tại Ban Quản lý rừng phòng hộ Sêrêpốk, đơn vị đang quản lý gần 61.000 ha rừng trên địa bàn tỉnh, công tác giao khoán cũng được triển khai rộng khắp. Hiện hơn 29.299 ha rừng đã được giao khoán cho 737 hộ dân và 2 tập thể tham gia quản lý, bảo vệ.

Ông Nguyễn Trọng Mận, Trưởng Ban Quản lý rừng phòng hộ Sêrêpốk cho biết phần lớn hộ nhận khoán là đồng bào dân tộc thiểu số. Đời sống của bà con còn nhiều khó khăn nên đơn vị thường xuyên phối hợp với địa phương tuyên truyền, nâng cao nhận thức để người dân hiểu được giá trị lâu dài của rừng. Từ đó hình thành ý thức tự giác bảo vệ rừng ngay từ cộng đồng.

Chủ động giữ rừng từ cơ sở

Bên cạnh nhiệm vụ tuần tra, phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng, các tổ nhận khoán còn là lực lượng nòng cốt trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng tại cơ sở.

Những năm gần đây, tác động của biến đổi khí hậu khiến mùa khô kéo dài hơn, nguy cơ cháy rừng luôn ở mức cao. Để chủ động ứng phó, các chủ rừng tại Lâm Đồng đều xây dựng phương án phòng cháy từ sớm, tăng cường tuần tra tại các khu vực trọng điểm.

Tại khu vực phía Bắc tỉnh, các điểm trực gác được bố trí tại những vùng có nguy cơ cao. Người dân nhận khoán thường xuyên phối hợp cùng lực lượng kiểm lâm, công an, quân sự và chính quyền địa phương kiểm tra hiện trường, phát hiện sớm các nguy cơ phát sinh cháy rừng.

Nhờ thông thạo địa hình, am hiểu từng khu vực rừng, lực lượng nhận khoán có thể tiếp cận hiện trường rất nhanh khi xảy ra sự cố. Nhiều vụ cháy nhỏ đã được phát hiện và xử lý ngay từ khi mới phát sinh, hạn chế thiệt hại đối với tài nguyên rừng.

“

Nhờ có nguồn thu nhập ổn định từ tiền khoán và dịch vụ môi trường rừng, đời sống của các hộ dân được cải thiện. Quan trọng hơn, rừng được bảo vệ tốt hơn, nguồn nước được giữ gìn và con cháu chúng tôi có môi trường sống xanh, bền vững cho tương lai.

Già làng Kròng, thôn Liêng Hung, xã Đam Rông 2, tỉnh Lâm Đồng

Ở khu vực phía Nam tỉnh, các địa phương khu vực Cát Tiên, Đạ Tẻh, Đạ Huoai cũng duy trì thường xuyên các đợt tuần tra tại những tiểu khu trọng điểm nhằm kiểm soát nguy cơ cháy rừng và ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng.

Điều đáng ghi nhận là tinh thần trách nhiệm ngày càng cao của người dân. Nhiều hộ nhận khoán sẵn sàng tham gia trực gác xuyên đêm trong cao điểm mùa khô. Không ít người đã gắn bó với công việc này hàng chục năm, xem việc giữ rừng là trách nhiệm đối với cộng đồng.

Bên cạnh đó, các già làng, người có uy tín trong cộng đồng cũng tích cực vận động bà con chấp hành nghiêm các quy định về bảo vệ rừng, không đốt nương rẫy trái phép, không sử dụng lửa trong rừng vào thời điểm nguy cơ cháy cao.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, thực tế cho thấy nơi nào phát huy tốt vai trò của cộng đồng thì nơi đó hiệu quả bảo vệ rừng được nâng lên rõ rệt. Do đó, các tổ nhận khoán không chỉ hỗ trợ lực lượng chức năng mà đã trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống quản lý, bảo vệ rừng của địa phương.