Ðưa giá trị lịch sử, văn hóa đến công chúng bằng tình yêu di sản

Đổi mới cách kể chuyện

Một trong những sản phẩm tạo dấu ấn là video “Kho báu đại dương” (nhóm Biệt đội Ký ức đáy biển) kể về những hiện vật gốm sứ cổ được trục vớt từ đại dương. Những dấu ấn của hoạt động giao thương, sự giao lưu giữa các nền văn hóa, các cổ vật không chỉ được giới thiệu ở giá trị nghệ thuật mà còn gắn với kỹ thuật chế tác, hoạt động sản xuất, thương mại và đời sống xã hội.

Anh Uông Trung Hòa (trưởng nhóm) cho biết: “Nhóm đã thực hiện kết hợp giữa quay phim tư liệu thực tế, công nghệ AI, công nghệ 3D và kỹ xảo hình ảnh để làm nên cận cảnh làm nổi bật hoa văn, lớp men và dấu tích thời gian trên cổ vật; mô phỏng góc nhìn của thợ lặn, đưa người xem vào hành trình khám phá dưới đáy đại dương”.

Nhóm Chạm vào ký ức lại đưa công chúng trở lại Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt cùng những người tù yêu nước nhỏ tuổi đầy xúc động. Trong đó câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Mai Thanh Minh (SN 1955), dù đang nằm trên giường bệnh, ông vẫn nhớ lại thời khắc tự mổ bụng đấu tranh chống chế độ cai tù hà khắc: “Biết rằng mổ là hi sinh, sẽ dẫn đến cái chết, nhưng mình chết để cho đồng bào, đồng đội mình tồn tại, thì tôi sẵn sàng hi sinh”.

Để thực hiện sản phẩm, các cán bộ bảo tàng tại Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt phân công nhau từ xây dựng nội dung, quay phim, dựng hình đến thuyết minh, để cùng tạo nên một sản phẩm truyền thông lịch sử giàu cảm xúc.

Lan tỏa tình yêu di sản

Nhóm Ký ức vàng lựa chọn “Chuyện từ báu vật hoàng cung” để giới thiệu bộ sưu tập hiện vật cung đình triều Nguyễn tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng, tập trung vào nhóm “văn phòng tứ bảo”. Còn “Hồn đá thiêng trong lòng tháp cổ” (nhóm Pô Sah Inư) giới thiệu ngẫu tượng Linga - Yoni, là biểu tượng âm - dương, sự sinh sôi, tái sinh và trường tồn của vạn vật, gắn với tín ngưỡng thờ thần Shiva và quan niệm của người Chăm về vũ trụ, sự sống.

Mỗi miền văn hóa lại tạo nên những cách kể chuyện riêng. Từ clip “Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm - nơi di sản văn hóa truyền thống được đánh thức và tỏa sáng” ở Bắc Bình đến không gian khảo cổ Thánh địa Cát Tiên; từ câu chuyện chiếc bàn ủi hình con gà gợi nhớ một Đà Lạt thanh lịch thuở chưa có điện đến những hiện vật của đồng bào M’nông. Video “Hiện vật cũng biết nói” (nhóm Ký ức M’nông) gây ấn tượng khi nhân hóa bộ Chiêng Yau 100 tuổi làm nên cuộc đối thoại dí dỏm, thú vị; tạo nên cách kể mới về nguồn gốc, công dụng, đời sống, phong tục và không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên.

Cuộc thi còn thu hút sự tham gia của các em học sinh. Em Đào Dương Bảo Nhi (học sinh lớp 8A8, Trường THCS Nguyễn Trãi, phường Phú Thủy) với video “Bảo tàng - Lớp học không tường” đã giới thiệu bảo tàng như một lớp học mở, mỗi hiện vật trở thành một bài học sống động về lịch sử, văn hóa, giúp các em hiểu hơn về truyền thống, thêm yêu và tự hào về quê hương.

Dựa trên các tiêu chí đánh giá như: tính sáng tạo, tính khả thi, hiệu quả truyền thông và khả năng ứng dụng chuyển đổi số, 14 giải thưởng đã được trao tại lễ trao giải cuộc thi. Nhưng vượt lên trên những tiêu chí ấy là tình yêu di sản thấm đẫm trong từng hình ảnh, từng thước phim, từng video.

Cuộc thi khép lại nhưng những ý tưởng không dừng lại. Ông Phan Nhàn - Phó Giám đốc Bảo tàng Lâm Đồng cho biết, thành công của cuộc thi là bước khởi đầu để đội ngũ cán bộ làm công tác bảo tồn, bảo tàng và những người yêu di sản tiếp tục sáng tạo, đổi mới phương thức truyền thông, đưa di sản, hiện vật, đưa các giá trị lịch sử, văn hóa đến gần hơn công chúng bằng những hình thức mới.