Gắn bảo vệ nguồn lợi thủy sản với sinh kế bền vững cho cộng đồng

Hội thảo nhằm đánh giá kết quả thực hiện dự án “Nhân rộng vùng đồng quản lý và thí điểm tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng nhằm tăng cường hiệu quả bảo vệ nguồn lợi thủy sản ở Lâm Đồng”; đồng thời tạo diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi giải pháp nâng cao hiệu quả đồng quản lý và gắn bảo vệ nguồn lợi với phát triển sinh kế cho người dân.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về vai trò của cộng đồng trong bảo vệ, khai thác và sử dụng hợp lý nguồn lợi thủy sản. Thực tiễn cho thấy, khi người dân được tham gia trực tiếp vào quá trình quản lý, bảo vệ tài nguyên và được hưởng lợi phù hợp, trách nhiệm của cộng đồng đối với nguồn lợi thủy sản được nâng lên.

Đồng quản lý cũng góp phần tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước với cộng đồng, nâng cao hiệu quả thực hiện các phương án bảo vệ, khai thác nguồn lợi và bảo tồn hệ sinh thái.

Một vấn đề được các đại biểu quan tâm là duy trì hoạt động của các tổ chức cộng đồng sau khi dự án kết thúc. Theo đó, bên cạnh nâng cao năng lực tổ chức và thực thi phương án bảo vệ nguồn lợi, cần xây dựng cơ chế huy động nguồn lực và tạo nguồn tài chính ổn định để các tổ chức cộng đồng duy trì hoạt động lâu dài.

Đặc biệt, phát triển sinh kế được xác định là yếu tố quan trọng để tạo động lực cho người dân tham gia đồng quản lý. Các mô hình sinh kế phù hợp không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn góp phần giảm áp lực khai thác lên nguồn lợi thủy sản tự nhiên.

Tại hội thảo, các đại biểu đã trình bày các tham luận, tập trung vào định hướng phát triển, nhân rộng đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại Việt Nam đến năm 2030; cơ chế, chính sách hỗ trợ các tổ chức cộng đồng; phát triển du lịch cộng đồng gắn với tài nguyên biển, tri thức bản địa và văn hóa truyền thống ngư nghiệp; huy động nguồn lực tài chính cho sinh kế bền vững.

Đại diện các địa phương cũng chia sẻ nhiều mô hình, cách làm thực tiễn, kinh nghiệm tổ chức đồng quản lý trong vùng sông nội đồng; các địa phương trao đổi kinh nghiệm xây dựng tổ đồng quản lý đối với vùng biển thuộc nhiều địa phương.

Đồng thời, giới thiệu mô hình hợp tác xã gắn với sinh kế bền vững; chia sẻ kinh nghiệm hoạt động sinh kế của tổ cộng đồng; giới thiệu việc khai thác điều kiện tự nhiên trong vùng đồng quản lý để phát triển du lịch cộng đồng...

Các mô hình cho thấy, đồng quản lý có thể được triển khai theo nhiều cách khác nhau, phù hợp với điều kiện tự nhiên, nguồn lợi và đặc điểm kinh tế - xã hội từng địa phương. Tuy nhiên, điểm chung là phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, gắn trách nhiệm bảo vệ tài nguyên với quyền lợi và sinh kế của người dân.

Đối với Lâm Đồng, hội thảo là dịp tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện dự án, đồng thời trao đổi các giải pháp để duy trì, mở rộng mô hình đồng quản lý và sinh kế bền vững trong thời gian tới.

Các đại biểu cho rằng, việc phát triển đồng quản lý cần tiếp tục gắn với nâng cao năng lực của tổ chức cộng đồng, hoàn thiện cơ chế phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước và huy động các nguồn lực xã hội, quốc tế để duy trì hoạt động.

Trong đó, phát triển du lịch cộng đồng, nuôi trồng thủy sản, xây dựng hợp tác xã và khai thác các giá trị văn hóa, tri thức bản địa phù hợp với từng địa phương có thể mở ra thêm cơ hội sinh kế cho người dân. Khi đời sống được cải thiện từ những giá trị của tài nguyên được bảo vệ, cộng đồng sẽ có thêm động lực và trách nhiệm trong bảo tồn nguồn lợi.

Hội thảo cũng đã tạo không gian kết nối giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, tổ chức xã hội, chuyên gia và cộng đồng từ nhiều địa phương để chia sẻ bài học thực tiễn, đóng góp cho việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và nhân rộng các mô hình hiệu quả.

Qua đó, đồng quản lý không chỉ hướng đến kiểm soát khai thác, bảo vệ và phục hồi nguồn lợi thủy sản, mà còn hướng tới một cách tiếp cận bền vững hơn, đó là bảo vệ tài nguyên gắn với tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng.