Giữ mạch nguồn văn hóa Thái ở Đắk Sắk

Khi văn hóa níu bước người xa quê

Cuối tuần, khi công việc đồng áng tạm gác lại, tại nhà văn hóa thôn hay trong một mái nhà quen thuộc, bà con người Thái lại tìm đến nhau. Người mang theo câu hát, người góp điệu múa, người chuẩn bị trang phục, cùng nhau ôn luyện những nét văn hóa đã gắn bó với cộng đồng từ bao đời. Không sân khấu lớn, chẳng cần ánh đèn cầu kỳ, những thanh âm thân thuộc vẫn vang lên giữa buôn làng, như một phần tự nhiên của đời sống cộng đồng.

Đó là những làn điệu Khắp, Khua luống, những điệu nhảy sạp... đã trở thành một phần đời sống tinh thần của người Thái nơi đây. Để những giá trị ấy được gìn giữ và trao truyền, Đội văn nghệ dân gian dân tộc Thái thôn Đắk Thanh được thành lập từ năm 2016, quy tụ hơn 20 thành viên, từ những người trẻ đến những người đã nhiều tuổi. Họ gặp nhau không phải vì một khoản thù lao, mà trước hết bởi tình yêu với văn hóa dân tộc mình và mong muốn gìn giữ những giá trị ấy cho thế hệ mai sau.

Trong những bộ trang phục truyền thống rực rỡ, tiếng hát cất lên giữa không gian thân thuộc, gợi nhớ về một miền quê đã xa. Có người từng rời quê hương Thanh Hóa, đến vùng đất mới lập nghiệp, nhưng ký ức về bản làng, tiếng nói, lời ca và những phong tục của dân tộc vẫn theo họ trên hành trình đến vùng đất mới.

Chị Lương Thị Hà, thành viên đội văn nghệ dân gian, chia sẻ rằng với những người Thái xa quê đến Tây Nguyên lập nghiệp, việc bản sắc văn hóa được gìn giữ và tiếp nối trên vùng đất mới là một niềm hạnh phúc. Theo chị, những người đi trước truyền lại tiếng nói, lời ca, phong tục và kinh nghiệm cho lớp trẻ không chỉ là cách gìn giữ bản sắc, mà còn là cách để những giá trị văn hóa của dân tộc không bị lãng quên theo thời gian.

“

Không có gì hạnh phúc hơn khi bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình được gìn giữ, tiếp nối trên quê hương mới Lâm Đồng

Chị Lương Thị Hà, Đội văn nghệ dân gian dân tộc Thái thôn Đắk Thanh, xã Đắk Sắk

Ở thôn Đắk Thanh, ngôi nhà của bà Lang Thị Minh cũng từng trở thành điểm hẹn của những người yêu văn nghệ. Những buổi sinh hoạt không chỉ để biểu diễn mà còn là dịp truyền dạy các làn điệu dân ca, dân vũ cho thế hệ trẻ.

Bởi với người Thái, văn hóa không chỉ nằm trong những lễ hội hay những tiết mục biểu diễn. Nó hiện diện trong lời ăn tiếng nói, trong trang phục, trong cách ứng xử, trong những trò chơi dân gian và cả những câu hát được truyền từ mẹ sang con.

Để văn hóa Thái mãi trường tồn

Nếu tiếng Khắp là lời kể của tâm hồn thì những bộ trang phục, điệu múa, tiếng khua luống lại là những “ký ức sống” của cộng đồng. Qua năm tháng, nhiều phụ nữ Thái vẫn giữ nghề dệt, may, thêu; nhiều người dành thời gian truyền dạy các điệu múa, dân ca và trò chơi dân gian cho lớp trẻ.

Điều đáng quý là những giá trị ấy không bị đặt trong một không gian bảo tồn khép kín. Văn hóa được đưa vào các dịp lễ, tết, cưới hỏi, ngày hội đại đoàn kết và các chương trình giao lưu văn nghệ. Các đội văn nghệ cũng tham gia phục vụ tại những điểm du lịch cộng đồng, qua đó vừa quảng bá bản sắc địa phương, vừa tạo thêm thu nhập cho thành viên.

“

Chúng tôi chỉ mong truyền lại những gì mình biết, để sau này lớp trẻ tiếp tục gìn giữ am hiểu, yêu thích, gìn giữ và phát huy

Nghệ nhân Vi Văn Thắng, thôn Đắk Thanh, xã Đắk Sắk

Từ những buổi sinh hoạt nhỏ, tình yêu văn hóa dần lan rộng. Người lớn truyền dạy cho người trẻ; người trẻ học lại từ cha mẹ, ông bà. Mỗi người góp một phần để những giá trị tưởng như rất đỗi bình dị ấy không bị chìm khuất giữa nhịp sống hiện đại.

Ông Y Thoa, Phó Chủ tịch UBND xã Đắk Sắk cho biết: “Đồng bào Thái đang góp phần quan trọng gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống. Địa phương sẽ tiếp tục tạo điều kiện để đội văn nghệ dân gian duy trì hoạt động, khuyến khích người dân bảo văn hóa tốt đẹp, qua đó để bản sắc văn hóa Thái được gìn giữ và lan tỏa trong đời sống hôm nay.”

Giữa nhịp sống mới, những thanh âm văn hóa Thái vẫn ngân vang và được trao truyền qua các thế hệ. Một điệu Khắp có thể bắt đầu từ ký ức của những người đi trước, nhưng khi được thế hệ trẻ cất lên, nó lại mang hơi thở của hôm nay. Một điệu múa được truyền lại không chỉ để biểu diễn, mà còn là cách để mỗi người nhớ về cội nguồn, về bản làng và những giá trị đã làm nên bản sắc dân tộc mình.

Trong hành trình xây dựng Đắk Sắk hôm nay, gìn giữ văn hóa Thái không chỉ là giữ những câu Khắp, điệu múa hay sắc màu thổ cẩm, mà là giữ lấy cội nguồn và niềm tự hào của cộng đồng. Để rồi, giữa những đổi thay của cuộc sống, mạch nguồn ấy vẫn được tiếp nối, ngân vang và trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.