Di sản - Truyền thống

Giữ nhịp chiêng cổ giữa buôn làng Êđê

Nguyễn Nam . • 19/11/2026 05:05

Giữa nhịp sống hiện đại, tiếng cồng chiêng vẫn ngân vang ở buôn Buôr, xã Cư Jút. Qua đôi bàn tay của những nghệ nhân và sự chung sức của cộng đồng, những thanh âm truyền thống tiếp tục được gìn giữ, nối dài mạch nguồn văn hóa của người Êđê.

img_2257(1).jpg
Mỗi người chơi đều giữ một vai trò riêng trong bản hòa tấu. Không ai có thể chỉ đánh theo cảm tính. Từng nhịp chiêng cần đúng lúc, đúng nhịp và hòa hợp với những người còn lại

Trao truyền thanh âm di sản

Buổi chiều ở buôn Buôr, khi những chiếc chiêng được mang ra, các nghệ nhân lại cùng nhau tập hợp, người chọn vị trí, người cầm dùi, người lắng nghe nhịp điệu. Tiếng chiêng nối tiếp nhau, lúc trầm hùng, lúc rộn ràng, tạo nên âm hưởng đặc trưng của núi rừng Tây Nguyên. Với người Êđê nơi đây, đó không đơn thuần là âm thanh của một loại nhạc cụ, mà còn là ký ức, niềm tự hào và sợi dây gắn kết cộng đồng qua nhiều thế hệ.

Hình thành từ khoảng năm 1893 - 1894, gắn với thời điểm người Pháp xây dựng cầu Sêrêpốk, buôn Buôr đã trải qua hơn 1 thế kỷ tồn tại và phát triển. Những ngôi nhà dài, ghế K’pan, chiêng ché, nghề dệt thổ cẩm, đan lát cùng các phong tục, tập quán truyền thống vẫn được người dân gìn giữ trong đời sống. Ông Y Klô Bya - Phó Trưởng buôn Buôr, cho biết: “Bà con trong buôn vẫn gìn giữ trang phục truyền thống, chiêng ché, ghế K’pan và nhiều vật dụng gắn với đời sống của người Êđê từ xưa. Được Nhà nước quan tâm, hỗ trợ khơi dậy và bảo tồn văn hóa truyền thống, bà con rất phấn khởi. Nhiều nghệ nhân còn giữ tiếng sáo, A Ray, Kứt, cùng cộng đồng buôn làng nỗ lực gìn giữ những giá trị văn hóa của dân tộc để các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục kế thừa, phát huy”.

Trong kho tàng văn hóa ấy, cồng chiêng giữ vị trí đặc biệt. Tiếng chiêng thường vang lên trong lễ mừng lúa mới, lễ cúng bến nước, lễ cưới, mừng nhà mới và những nghi lễ quan trọng của cộng đồng. Mỗi dịp diễn tấu mang một ý nghĩa riêng, thể hiện lòng biết ơn tổ tiên, thần linh và ước vọng về cuộc sống bình yên, mùa màng tươi tốt.

img_2292.jpg
Các nghệ nhân giới thiệu chiếc trống truyền thống, nhạc cụ gắn bó với đời sống văn hóa, sinh hoạt cộng đồng của đồng bào dân tộc thiểu số

Nghệ nhân Ưu tú Y Sim Êban là một trong những người am hiểu nghệ thuật diễn tấu cồng chiêng ở buôn Buôr. Theo ông, bộ chiêng truyền thống của người Êđê nơi đây gồm 11 chiếc. Trong những dịp giao lưu hoặc khi không đủ người biểu diễn, bà con có thể sử dụng bộ 7 chiếc, gồm 1 chiêng núm và 6 chiêng bằng. “Trong khi diễn tấu, mỗi chiếc chiêng đảm nhận một nhịp điệu riêng, các nhịp phải đan xen, nối tiếp nhau, không được đánh trùng. Đặc biệt, người Êđê có kỹ thuật đánh chiêng úp, dùng tay tạo thế úp khi đánh, giúp âm thanh vang lên nhanh, tạo nên nét đặc trưng trong nghệ thuật diễn tấu cồng chiêng của dân tộc”, Nghệ nhân Ưu tú Y Sim Êban chia sẻ.

Để tạo nên một bản hòa tấu hoàn chỉnh, mỗi người chơi phải thuộc nhịp, biết lắng nghe và phối hợp với những thành viên còn lại. Chỉ một người đánh sai cũng có thể ảnh hưởng đến sự hòa hợp của cả dàn chiêng. Vì vậy, phía sau những thanh âm rộn ràng là quá trình học hỏi, luyện tập bền bỉ của các nghệ nhân.

Ông Y Bluô BKrông, thành viên đội cồng chiêng buôn Buôr, kể rằng, mình đã học đánh chiêng từ khi còn nhỏ, qua những lần theo cha mẹ dự lễ và nghe người lớn diễn tấu. “Đến nay, tôi vẫn tiếp tục gắn bó với đội chiêng. Mỗi khi địa phương có chương trình, anh em lại tập hợp, cùng nhau luyện tập và biểu diễn. Chúng tôi mong muốn gìn giữ phong tục, tập quán truyền thống của người Êđê”, ông Y Bluô BKrông cho biết.

img_2299.jpg
Nghệ nhân có kinh nghiệm hướng dẫn, chỉ dạy cách sử dụng nhạc cụ truyền thống cho người chưa biết

Đánh thức tiềm năng văn hóa từ buôn Buôr

Được duy trì từ năm 2000 đến nay, đội cồng chiêng buôn Buôr trở thành nơi quy tụ những người cùng chung tình yêu với di sản. Nghệ nhân Ưu tú Y Ghong Êban bày tỏ: “Tôi cảm ơn Đảng, Nhà nước đã quan tâm, tạo điều kiện để chúng tôi giữ gìn truyền thống. Đội cồng chiêng của buôn được duy trì từ năm 2000 đến nay. Chúng tôi sẽ tiếp tục tập luyện, gìn giữ phong tục của người Êđê để con cháu sau này vẫn biết và tự hào về văn hóa dân tộc mình”.

Theo ông Nguyễn Anh Sơn - Phó Chủ tịch UBND xã Cư Jút, giai đoạn 2025 - 2030, địa phương xác định tập trung nguồn lực bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số, gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch. Trước mắt, xã nghiên cứu xây dựng đề án Du lịch cộng đồng tại buôn Buôr, khai thác những giá trị văn hóa Êđê kết hợp với cảnh quan thiên nhiên trên địa bàn.

Ông Hà Hữu Tài - Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Cư Jút cho biết, địa phương đang quan tâm thực hiện chính sách hỗ trợ nghệ nhân, tổ chức các hoạt động bảo tồn và duy trì những lớp truyền dạy cồng chiêng, dệt thổ cẩm. Đồng thời, xã định hướng xây dựng các tổ, đội theo từng lĩnh vực như: cồng chiêng, thổ cẩm, ẩm thực để tập hợp lực lượng, duy trì hoạt động và phát huy giá trị di sản.

Hiện xã Cư Jút có 4 Nghệ nhân Ưu tú gồm: Y Sim Êban, Y Ghong Êban, Y Rít Êban và H’Đá Êya. Họ không chỉ là những người am hiểu di sản mà còn là cầu nối trao truyền vốn văn hóa quý báu cho thế hệ trẻ.

    Giữ nhịp chiêng cổ giữa buôn làng Êđê
    • Mặc định
    POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO