Gỡ điểm nghẽn logistics, nâng sức cạnh tranh nông sản Lâm Đồng
Lâm Đồng giữ vị thế hàng đầu cả nước về nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao lại đang đối mặt một nghịch lý: năng lực sản xuất nông nghiệp lớn nhưng hạ tầng logistics chưa phát triển tương xứng. Để chuyển lợi thế sản lượng thành giá trị, địa phương đang gấp rút quy hoạch mạng lưới logistics liên vùng, đủ sức nối vùng nguyên liệu, kho lạnh, cơ sở kiểm dịch với cửa khẩu, cảng biển.
Chi phí bào mòn lợi thế
Mỗi năm, Lâm Đồng cung ứng hơn 3,38 triệu tấn rau xanh, trên 1 triệu tấn cà phê và sản lượng rất lớn sầu riêng, thanh long.... Tuy nhiên, lợi thế này bị bào mòn bởi đường vận chuyển xa, kho lạnh phân tán và thiếu đầu mối tích hợp kiểm dịch, kho vận, đóng gói.
Tại Công ty TNHH Đức Huệ Lâm Đồng, ông Trần Văn Vĩnh, Quản lý công ty cho biết, doanh nghiệp phải kéo container sang địa phương khác để thực hiện kiểm dịch. Hoàn tất thủ tục, lô hàng mới tiếp tục hành trình đường bộ sang Trung Quốc. Việc phải di chuyển qua nhiều chặng làm kéo dài thời gian, tăng chi phí vận tải và tạo thêm rủi ro đối với mặt hàng cần kiểm soát chặt như sầu riêng.
Câu chuyện của đơn vị này cho thấy điểm nghẽn không chỉ nằm ở khoảng cách địa lý. Khi dịch vụ kiểm dịch và logistics chưa được bố trí gần vùng nguyên liệu, doanh nghiệp vừa phải chịu cước vận chuyển phát sinh, vừa khó chủ động lịch giao nhận, xuất khẩu. Mỗi vòng xe kéo dài đều làm giảm thêm dư địa cạnh tranh của nông sản.
Với rau tươi xuất khẩu, quy trình bảo quản còn khắt khe hơn. Công ty TNHH Trang trại Trường Phúc tại xã Lạc Dương hiện sản xuất rau thủy canh và xuất khẩu xà lách sang Hàn Quốc. Ông Tô Quang Dũng, Giám đốc công ty nhấn mạnh, kho lạnh giữ vai trò đặc biệt quan trọng để rau nhanh chóng được hạ nhiệt sau thu hoạch, duy trì độ tươi và đáp ứng yêu cầu vận chuyển đường dài đến thị trường các quốc gia nhập khẩu.
Năm 2025, doanh nghiệp xuất khẩu khoảng 180 tấn xà lách, tương đương 30 container 20 feet. Đằng sau con số này là quy trình liên tục từ thu hoạch, sơ chế, làm lạnh, đóng gói đến vận chuyển. Chỉ một mắt xích bị chậm cũng có thể ảnh hưởng chất lượng cả lô hàng. Vì vậy, kho lạnh không còn là hạng mục hỗ trợ mà là điều kiện cần để rau tươi tham gia thị trường xuất khẩu.
Đầu tư kho lạnh và phương tiện chuyên dụng cần vốn lớn. Nếu doanh nghiệp làm riêng lẻ, chi phí cao nhưng công suất khó khai thác hết. Lời giải phù hợp hơn là hạ tầng dùng chung, vùng hàng đủ lớn, gom chung container và kết nối chiều xe rỗng.
Hình thành mạng lưới logistics liên vùng
Ông Nguyễn Văn Khánh, Phó Giám đốc Sở Công Thương Lâm Đồng cho biết, Sở đang tham mưu UBND tỉnh hình thành mạng lưới logistics liên vùng, quy hoạch các đầu mối gắn với các tuyến cao tốc, công trình giao thông và vùng sản xuất; qua đó tối ưu chi phí lưu thông hàng hóa, thu hút nhà đầu tư có năng lực.
Hiện nay một số “nút” của mạng lưới đã được định hình. Đồ án Quy hoạch chung xã Đức Trọng đang định hướng khoảng 224 ha trung tâm kho vận, dịch vụ logistics gắn với sân bay Liên Khương và cảng cạn ICD quy mô 10 ha. Ở hướng biển, Cảng Quốc tế Vĩnh Tân cùng trung tâm vận tải đa phương thức mở ra khả năng kết nối vùng nguyên liệu cao nguyên với các tuyến vận tải biển.
Điều cần thiết không chỉ là đầu tư một trung tâm logistics riêng lẻ, mà phải từng bước hình thành mạng lưới logistics liên vùng, kết nối vùng sản xuất với kho lạnh, cơ sở đóng gói, kiểm dịch và các đầu mối vận tải.
Ông Nguyễn Văn Khánh, Phó Giám đốc Sở Công thương Lâm Đồng.
Khi kiểm dịch được đưa gần vùng hàng, có hệ thống kho lạnh dùng chung và các trung tâm logistics kết nối thông suốt với cửa khẩu, cảng biển, container hàng hóa sẽ không còn phải đi những vòng đường tốn kém. Khi ấy, logistics mới thực sự trở thành phần giá trị gia tăng, thay vì tiếp tục là gánh nặng trên mỗi chuyến nông sản Lâm Đồng "xuất ngoại".