Halal và khoảng cách từ chứng nhận đến đơn hàng

Theo Luật Hồi giáo, Halal trong tiếng Ả Rập có nghĩa là “được phép”. Với thực phẩm, chứng nhận Halal xác nhận sản phẩm đáp ứng các yêu cầu của tiêu chuẩn Halal áp dụng, từ thành phần nguyên liệu đến điều kiện sản xuất. Việc kiểm soát nhằm bảo đảm sản phẩm không chứa thành phần bị cấm và tránh nhiễm chéo với chất không Halal. Tuy nhiên, đạt chứng nhận chưa đồng nghĩa có thể bán hàng ở mọi thị trường Hồi giáo.

Lâm Đồng có 38 doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh đạt chứng nhận Halal trong các lĩnh vực nông sản, thực phẩm và du lịch. 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường Hồi giáo khoảng 40 triệu USD, so với tổng kim ngạch xuất khẩu hơn 1,6 tỷ USD cùng kỳ.

Thống kê 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa Lâm Đồng ước trên 2,56 tỷ USD, tăng 4,17% so với cùng kỳ, đạt 71,32% kế hoạch năm. Với các sản phẩm như cà phê, rau quả, hồ tiêu, địa phương có nền tảng để mở rộng thị trường. Tuy nhiên, thế mạnh sản phẩm chỉ trở thành lợi thế khi đáp ứng đúng yêu cầu khách hàng.

Giá bán, chất lượng, sản lượng ổn định, chi phí vận chuyển và mạng lưới phân phối đều ảnh hưởng đến khả năng có đơn hàng. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đầu ra chưa rõ khiến việc đầu tư chuyển đổi thêm phần khó khăn. Chi phí chứng nhận vì thế phải được đặt trong bài toán kinh doanh dài hạn.

Bà Lê Thị Nguyên Hà, Giám đốc Công ty TNHH Nước ép Phúc Hà, xã Hải Ninh lưu ý, việc làm chứng nhận rồi mới tìm thị trường có thể gây lãng phí. "Chi phí chứng nhận và duy trì là điều khiến doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ e ngại khi tiếp cận Halal", bà Hà cho biết.

Không có một chứng nhận Halal chung duy nhất được mặc nhiên chấp nhận tại tất cả các thị trường Hồi giáo. Dù cùng dựa trên những nguyên tắc tôn giáo, yêu cầu kỹ thuật và cơ chế công nhận tổ chức chứng nhận có thể khác nhau theo quốc gia, nhóm hàng. Một chứng nhận có thể được nhiều thị trường thừa nhận, nhưng doanh nghiệp phải kiểm tra phạm vi công nhận cụ thể. Vì vậy, cần biết hàng sẽ bán ở đâu trước khi quyết định làm chứng nhận nào.

Ông Hoàng Anh Thơ, Công ty Cổ phần Chứng nhận và Giám định Quốc tế ISOCERT đề xuất chọn sản phẩm, xác định thị trường, rồi tích hợp yêu cầu Halal vào hệ thống hiện có. Tổ chức chứng nhận cần được thị trường mục tiêu công nhận để tiết kiệm chi phí.

Mới đây, Lâm Đồng đã tổ chức hội thảo, kết nối doanh nghiệp với đại diện các thị trường Hồi giáo, đồng thời triển khai hỗ trợ xây dựng, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng Halal và cập nhật chứng nhận. Bước tiếp theo cần tập trung vào khoảng trống giữa đạt chuẩn và bán được hàng.

Với cà phê, rau quả, hồ tiêu, địa phương có thể lựa chọn sản phẩm trọng điểm, xác định thị trường mục tiêu và kết nối nhóm doanh nghiệp đủ năng lực tham gia. Cách làm có trọng tâm sẽ giúp hoạt động tư vấn tiêu chuẩn, chứng nhận và xúc tiến thương mại cùng hướng đến một đầu ra cụ thể.

Với hơn 2 tỷ người Hồi giáo trên thế giới, thị trường Halal mở ra dư địa lớn cho nông sản, thực phẩm Lâm Đồng. Riêng chi tiêu cho thực phẩm Halal năm 2024 đã đạt khoảng 1.530 tỷ USD. Quy mô ấy cho thấy cơ hội mở rộng đầu ra, nhưng phần thị trường doanh nghiệp có thể nắm bắt phụ thuộc vào sự chuẩn bị cụ thể: hiểu người mua, đáp ứng đúng tiêu chuẩn và duy trì nguồn cung. Từ những sản phẩm có lợi thế, Lâm Đồng cần từng bước xây dựng chỗ đứng trong thị trường rộng lớn này.