Hiệu quả chuyển đổi cây trồng vùng Đông Nam tỉnh

Trồng chanh dây trên đất thanh long

Nhiều năm qua, thanh long là cây trồng chủ lực của xã Hàm Liêm. Tuy nhiên, khi giá cả bấp bênh, chi phí sản xuất tăng cao, không ít diện tích thanh long bị bỏ hoang hoặc nhổ bỏ. Thay vì để đất trống, nhiều hộ dân đã lựa chọn chanh dây vàng ngọt (Hoàng Kim VN77) như một hướng đi mới.

Hơn 1 năm trước, anh Bùi Quốc Huy ở thôn Thuận Minh tận dụng 7 sào đất có sẵn hệ thống trụ thanh long để làm giàn, trồng khoảng 600 gốc chanh dây Hoàng Kim. Sau khi tìm hiểu mô hình ở các tỉnh Tây Nguyên và nhận thấy nhu cầu thị trường đối với giống chanh dây vàng ngọt ngày càng tăng, anh mạnh dạn đầu tư. Chỉ sau 4 tháng, cây bắt đầu cho thu hoạch.

Bình quân cứ 20 - 25 ngày, gia đình thu từ 1,5 - 2 tấn trái. Sản phẩm được tiêu thụ tại nhiều địa phương trong và ngoài tỉnh với giá dao động từ 25.000 - 37.000 đồng/kg. Nhờ thời gian thu hoạch nhanh, chi phí đầu tư không quá lớn và đầu ra khá ổn định, mô hình này giúp gia đình anh thu lãi trên 100 triệu đồng mỗi năm sau khi trừ chi phí.

Nhiều hộ dân khác tại Hàm Liêm cũng đang tận dụng khoảng đất trống trong vườn thanh long để phát triển loại cây này. Ông Huỳnh Văn Tấc ở thôn 1 trồng hơn 1 sào chanh dây, ông cũng thử nghiệm nhiều kiểu thiết kế giàn để đánh giá phương án phù hợp, giúp cây sinh trưởng tốt và đạt năng suất cao. Từ những tín hiệu khả quan, các hộ dân cùng nhau tập hợp thành lập Tổ hội nghề nghiệp trồng chanh dây nhằm liên kết sản xuất, chia sẻ kinh nghiệm và từng bước xây dựng đầu ra ổn định. Đến nay, xã Hàm Liêm đã có hơn 2,5 ha chanh dây với 11 hộ tham gia trồng, trong đó khoảng 1,5 ha đang cho thu hoạch.

Ngoài ra, giống chanh dây này cũng đang được trồng tại nhiều địa phương như: Hàm Thuận Bắc, Sông Lũy, phường Tiến Thành... Điển hình hộ ông Nguyễn Văn Được ở phường Tiến Thành trồng 5 sào chanh dây do Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai, sản lượng đạt khoảng 12 tấn/năm và đã được chứng nhận VietGAP, tạo thuận lợi cho tiêu thụ và liên kết thị trường.

Theo ngành nông nghiệp, chanh dây Hoàng Kim VN77 phù hợp với nhiều loại đất, thời gian cho thu hoạch ngắn, năng suất năm đầu đạt khoảng 25 - 30 tấn/ha. Với giá bán bình quân trên 20.000 đồng/kg, người trồng có thể thu hồi vốn ngay trong năm đầu và đạt lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng/ha. Trước hiệu quả bước đầu, Trung tâm Khuyến nông tỉnh phối hợp với các địa phương triển khai mô hình trình diễn nhằm đánh giá, hoàn thiện quy trình kỹ thuật và từng bước nhân rộng diện tích, hướng đến sản xuất hữu cơ, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Khai thác lợi thế từng vùng

Không chỉ chuyển đổi trên đất thanh long, nhiều địa phương cũng đang tái cơ cấu sản xuất trên diện tích đất lúa và cây trồng kém hiệu quả. Ông Nguyễn Văn Dũng ở thôn 11, xã Nam Thành là một trong những hộ điển hình. Trước đây gia đình chủ yếu trồng điều nhưng hiệu quả thấp. Nhận thấy điều kiện đất đai, khí hậu phù hợp với cây ăn trái, ông chuyển sang trồng 4 ha sầu riêng.

Vụ năm 2025, vườn sầu riêng cho sản lượng hơn 50 tấn, giá bán từ 20.000 - 50.000 đồng/kg. Sau khi trừ khoảng 400 triệu đồng chi phí, gia đình thu lãi hơn 1,8 tỷ đồng. Năm nay, nhờ thời tiết thuận lợi và giá bán ổn định, ông kỳ vọng tiếp tục có một vụ mùa thắng lợi. Nguồn thu này không chỉ giúp ông xây dựng nhà cửa khang trang mà còn có điều kiện tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất.

Theo ông Phan Văn Thu, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Thành, địa phương đã rà soát hơn 455 ha đất lúa kém hiệu quả tại các khu vực Mê Pu, Sùng Nhơn và Đa Kai. Đây đều là những vùng thường xuyên thiếu nước vào mùa khô, năng suất thấp, hiệu quả sản xuất không cao. Những năm gần đây, nhiều hộ dân trên địa bàn xã đã chủ động chuyển đổi sang các loại cây lâu năm và cây ăn trái như: sầu riêng, cà phê, cao su, cau, dừa... phù hợp với điều kiện tự nhiên, mang lại giá trị kinh tế cao hơn đáng kể so với trồng lúa.

Việc chuyển đổi không chỉ giúp khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, nâng cao thu nhập trên từng đơn vị diện tích mà còn tạo điều kiện hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, thúc đẩy liên kết theo chuỗi giá trị, thu hút doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia đầu tư, tiêu thụ sản phẩm, ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong nông nghiệp. Đây cũng là hướng đi quan trọng để địa phương nâng cao sức cạnh tranh và phát triển nông nghiệp bền vững.