Hình thành vùng nguyên liệu cà phê minh bạch

Mô hình tạo nền móng

Thời gian qua, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã triển khai nhiều mô hình sản xuất cà phê thông minh, hữu cơ thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao năng suất và bảo vệ cảnh quan môi trường rừng. Tại phường Xuân Trường - Đà Lạt, từ năm 2020 đến nay, Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp hữu cơ Song Vũ được Trung tâm Khuyến nông quốc gia duy trì và phát triển mô hình canh tác cà phê gắn với bảo vệ rừng và xây dựng môi trường cảnh quan. Qua đó, với hơn 200 ha cà phê liên kết với nông hộ, HTX phát triển sản xuất theo các tiêu chuẩn chứng nhận trong nước và quốc tế, xây dựng hành lang sinh thái giữa vùng sản xuất và diện tích rừng, giữ xanh thảm thực vật, trồng cây đa mục đích để che bóng, giảm phát thải và tăng giá trị thu nhập.

Đặc biệt, gắn sản xuất bền vững với chế biến theo hệ thống quản lý an toàn thực phẩm toàn cầu, sử dụng mã số truy xuất minh bạch nguồn gốc sản phẩm, hơn 9 tháng năm 2026, với sản lượng cà phê bao tiêu của nông hộ thành viên, HTX chế biến tỷ lệ 80% cung cấp các đơn hàng trong nước; còn lại 20% xuất khẩu sang thị trường EU, Nhật Bản, ASEAN.

Với mô hình canh tác cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2024 - 2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh phối hợp với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên và Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền triển khai trên các vườn cà phê kinh doanh ổn định hình thức trồng thuần, trồng xen hồ tiêu và trồng xen sầu riêng.

Anh Nguyễn Nhật Quyền, chủ nông hộ tham gia mô hình cho biết, trên diện tích 1,5 ha cà phê sử dụng phân bón hữu cơ cân đối trong từng giai đoạn phục hồi sức khỏe của cây sau thu hoạch, nuôi hoa bung nở, chống rụng trái, tăng chất lượng hạt nhân. Đồng thời, sử dụng các chế phẩm sinh học phòng trừ, quản lý dịch hại tổng hợp, trong niên vụ vừa qua đạt năng suất gần 6 tấn/ha, tăng thêm gần 2 tấn/ha so với giải pháp trước đó.

Minh bạch để đi xa

Theo thống kê mới đây của Trung tâm Khuyến nông tỉnh, toàn tỉnh hiện có 65 chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ trên diện tích 55.468 ha cà phê, thu hút gần 30.000 hộ tham gia. Trong đó, 18 vùng với tổng diện tích gần 220 ha cấp mã số vùng trồng, xác định ranh giới, cập nhật thông tin đất đai, ghi chép quá trình canh tác và quản lý dữ liệu đầu vào, đầu ra.

Quá trình xây dựng vùng nguyên liệu cà phê minh bạch theo chuỗi liên kết, HTX trở thành đầu mối tập hợp các hộ, tổ chức sản xuất, kiểm soát quy trình và kết nối với doanh nghiệp. Doanh nghiệp cung cấp giải pháp kỹ thuật, vật tư và nguồn lực; các tổ chức quốc tế hỗ trợ chuyên gia, kết nối chuỗi cung ứng. Người nông dân - chủ thể sản xuất không chỉ được hướng dẫn cách tưới, bón phân hay phòng trừ sâu bệnh mà còn thường xuyên trang bị kỹ năng ghi chép nhật ký, quản lý vật tư, thực hiện quy trình sản xuất và phối hợp cung cấp dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc, minh bạch sản phẩm…

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Nguyễn Văn Chương đánh giá: Qua kết quả triển khai các mô hình thuộc nhiều chương trình, dự án khác nhau, có thể thấy hệ thống khuyến nông tỉnh đã từng bước hình thành và hoàn thiện các giải pháp kỹ thuật canh tác cà phê minh bạch, thích ứng với biến đổi khí hậu theo hướng đồng bộ từ quản lý nước tưới, dinh dưỡng, sức khỏe đất, quản lý dịch hại tổng hợp đến tổ chức sản xuất, liên kết tiêu thụ và truy xuất nguồn gốc, từng bước đáp ứng các yêu cầu của thị trường xuất khẩu, đặc biệt theo quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu…