Hoàn thiện khung pháp lý để bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng

Ngày nay, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang bùng nổ mạnh mẽ và làm thay đổi toàn diện mọi mặt đời sống xã hội. Sự thay đổi này diễn ra với tốc độ chóng mặt, đang dần biến công nghệ từ một công cụ hỗ trợ thành một môi trường sống thứ hai của một bộ phận dân cư, trong đó có không ít trẻ em.

Thông tin trên được đưa ra tại Phiên thảo luận hoàn thiện và thực thi pháp luật với chủ đề “Bảo vệ trẻ em trong môi trường số-Pháp luật và thực tiễn thi hành,” trong khuôn khổ Dự án Tăng cường pháp luật và tư pháp tại Việt Nam giai đoạn 2026-2030 (Dự án EU JULE II) được tài trợ bởi Liên minh Châu Âu, Bộ Tư pháp phối hợp với Liên minh châu Âu, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam tổ chức ngày 21/8, tại Hà Nội.

Theo Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những cơ hội chưa từng có cho trẻ em trong học tập, sáng tạo, giao tiếp và tham gia đời sống xã hội, nhưng cũng đồng thời làm xuất hiện nhiều nguy cơ, tác động tiêu cực tới trẻ em như bắt nạt trên mạng, nội dung độc hại, dụ dỗ và thao túng trẻ em, xâm hại tình dục trực tuyến, lừa đảo, xâm phạm dữ liệu cá nhân cũng như các hình thức xâm hại mới liên quan đến trí tuệ nhân tạo tạo sinh và công nghệ deepfake (công nghệ ứng dụng trí tuệ nhân tạo).

Bà Silvia Danailov - Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam, cho biết: "Công nghệ số đang thay đổi cuộc sống của trẻ em, tạo ra những cơ hội mới đồng thời khiến các em phải đối mặt với các rủi ro như bắt nạt qua mạng, bóc lột trực tuyến và vi phạm quyền riêng tư. Mỗi trẻ em đều có quyền tham gia vào thế giới số một cách an toàn.”

Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam đồng thời bày tỏ cam kết của UNICEF tiếp tục hỗ trợ Việt Nam thúc đẩy các luật pháp và chính sách bảo vệ quyền trẻ em trong thời đại số.

Ngài Julien Guerrier - Đại sứ Liên minh châu Âu tại Việt Nam khẳng định trẻ em là chủ thể của quyền, có quyền được bảo đảm an toàn, phẩm giá, quyền riêng tư, quyền tham gia, phát triển và tiếp cận công lý trong môi trường số như trong đời sống thực.

Đại sứ Julien Guerrier chia sẻ: "Trẻ em có cùng quyền cả trên môi trường mạng và ngoài đời thực, về an toàn, phẩm giá, quyền riêng tư và quyền tiếp cận công lý. Khi các rủi ro số phát triển, luật pháp và thể chế phải bắt kịp để ngăn ngừa và xử lý các hành vi xâm hại một cách hiệu quả. Liên minh châu Âu thời gian qua hỗ trợ Việt Nam tăng cường bảo vệ trẻ em trực tuyến và xây dựng một môi trường số an toàn hơn, nơi mọi trẻ em đều có thể học tập, kết nối và phát triển."

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không còn là những cảnh báo mang tính lý thuyết là nhiệm vụ riêng của một hoặc một nhóm cá nhân, tổ chức, mà đã trở thành một yêu cầu cấp bách mang tính quốc gia và toàn cầu, đòi hỏi sự chung tay của cả xã hội với tinh thần trách nhiệm cao nhất.

Ông Hoàng Thanh Tùng cho biết Việt Nam đã từng bước hình thành khuôn khổ pháp luật về bảo vệ trẻ em trong môi trường số; nội dung liên quan đến bảo vệ trẻ em trên không gian mạng đã được quy định trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật, từ pháp luật về trẻ em, hình sự, tố tụng hình sự đến an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quản lý, cung cấp dịch vụ trên Internet. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng vẫn cần được tiếp tục rà soát, hoàn thiện; công tác thực thi pháp luật cũng cần được cải thiện và nâng cao hiệu quả hơn nữa.

Tại Phiên thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi về thực trạng và định hướng hoàn thiện pháp luật; trách nhiệm của nền tảng số và doanh nghiệp công nghệ; bảo vệ dữ liệu cá nhân của trẻ em; xử lý các hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường mạng; chứng cứ điện tử; tư pháp thân thiện với trẻ em và cơ chế phối hợp liên ngành, hợp tác quốc tế.

Các chuyên gia đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, gia đình, nhà trường và xã hội hướng đến mục tiêu bảo vệ quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em.