Hoàn thiện pháp luật phải gắn với bảo vệ quyền lợi người dân

Các ý kiến tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, tăng cường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ người tiêu dùng, minh bạch thị trường nhà ở và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các chủ thể tham gia giao dịch. Đại biểu nhấn mạnh yêu cầu quy định rõ nguyên tắc, trách nhiệm và cơ chế giám sát ngay trong luật, tạo cơ sở thực hiện thống nhất, hiệu quả trong thực tiễn.

Hoàn thiện thể chế, kiểm soát rủi ro và bảo vệ quyền lợi các bên

Tại phiên thảo luận ở hội trường sáng 28/10, Quốc hội xem xét các nội dung liên quan đến hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực kinh doanh, cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Qua nghiên cứu báo cáo tiếp thu, giải trình của cơ quan chủ trì soạn thảo và dự thảo luật, đại biểu Dương Khắc Mai ghi nhận tinh thần cầu thị, tiếp thu nhiều ý kiến của ĐBQH; đồng thời đề nghị tiếp tục làm rõ những nguyên tắc cốt lõi để các quy định khi ban hành có thể triển khai hiệu quả.

Đối với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán, đại biểu ủng hộ việc tạo không gian cho công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới phát triển. Tuy nhiên, theo đại biểu, đặc thù của lĩnh vực này là liên quan trực tiếp đến tiền, tài sản và dữ liệu của nhà đầu tư. Vì vậy, quá trình thử nghiệm cần có giới hạn pháp lý rõ ràng, đi kèm các biện pháp bảo vệ người tham gia, thay vì chỉ giao những nội dung quan trọng cho văn bản hướng dẫn.

Đại biểu đề nghị người tham gia thử nghiệm phải được cung cấp đầy đủ thông tin, cảnh báo về phạm vi và mức độ rủi ro; tài sản khách hàng phải được tách biệt; dữ liệu cá nhân, dữ liệu giao dịch phải được bảo vệ. Cùng với đó, cần thiết lập cơ chế tiếp nhận, giải quyết khiếu nại và phương án xử lý tài sản, hợp đồng khi thử nghiệm bị tạm dừng hoặc kết thúc. Theo đại biểu, Chính phủ có thể quy định cụ thể hạn mức người tham gia, giá trị giao dịch, phạm vi và thời hạn thử nghiệm phù hợp với từng mô hình. Tuy nhiên, các nguyên tắc bảo vệ, tiêu chí dừng thử nghiệm và trách nhiệm của tổ chức tham gia phải được xác định trong luật, làm cơ sở kiểm soát rủi ro và bảo đảm tính minh bạch.

Nhấn mạnh trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ, đại biểu Dương Khắc Mai lưu ý, cụm từ “tự chịu trách nhiệm” không thể được hiểu theo hướng chuyển toàn bộ rủi ro sang khách hàng hoặc miễn trừ nghĩa vụ của tổ chức khi xảy ra vi phạm thuộc trách nhiệm của mình.

“

“Tự chịu trách nhiệm” cần được hiểu là nhà đầu tư chấp nhận rủi ro thông thường sau khi đã được thông tin đầy đủ; không thể được dùng để miễn nghĩa vụ của tổ chức khi có lỗi, vi phạm, sự cố hệ thống thuộc trách nhiệm của mình.

Đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo vệ người tham gia ngay trong quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Việc miễn, loại trừ trách nhiệm phải có giới hạn, không áp dụng đối với hành vi gian lận, cố ý vi phạm hoặc bỏ qua nguy cơ đã biết mà không có biện pháp phòng ngừa phù hợp. Khi thử nghiệm không đạt kết quả, tổ chức thực hiện phải có phương án giải quyết những quyền lợi còn tồn đọng của khách hàng.

Đối với dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Dương Khắc Mai tập trung vào 3 nhóm vấn đề: quản lý độc quyền nhà nước, xác định thị phần trên nền tảng số và nâng cao hiệu quả hỗ trợ người tiêu dùng.

Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu đồng tình với chủ trương đưa hoạt động tiếp nhận, hỗ trợ thương lượng đến gần người dân hơn thông qua việc giao thêm trách nhiệm cho chính quyền cấp xã. Tuy nhiên, để tránh tình trạng người dân phải gửi yêu cầu qua nhiều đầu mối, dự thảo cần làm rõ nơi tiếp nhận chính và cơ chế chuyển hồ sơ đối với vụ việc liên xã, liên tỉnh hoặc phát sinh trên nền tảng số.

Đại biểu cũng đề nghị xác định rõ trách nhiệm theo dõi, xử lý khi doanh nghiệp không trả lời, không tiến hành thương lượng hoặc quá thời hạn; đồng thời thiết lập cơ chế phối hợp giữa cấp xã với cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, lực lượng quản lý thị trường và các cơ quan liên quan.

Việc giao nhiệm vụ cho cấp xã phải tương ứng với nguồn nhân lực, kinh phí, điều kiện tập huấn nghiệp vụ và hạ tầng tiếp nhận trực tuyến. Cấp tỉnh cần có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ, xử lý những vụ việc vượt quá khả năng chuyên môn hoặc phạm vi địa bàn của cấp xã. Theo đại biểu, chỉ khi trách nhiệm của từng cấp được xác định rõ, thời hạn giải quyết được gắn với cơ chế theo dõi và xử lý cụ thể thì quy định pháp luật mới thực sự phát huy hiệu quả trong đời sống.

Minh bạch giá nhà ở, bảo đảm quyền lợi người mua

Chiều 28/10, tại phiên thảo luận về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu Dương Khắc Mai tiếp tục đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách phát triển nhà ở theo hướng minh bạch, khả thi, gắn với quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Qua nghiên cứu báo cáo tiếp thu, giải trình của Bộ Xây dựng và dự thảo luật, đại biểu cơ bản thống nhất với định hướng hoàn thiện chính sách nhà ở. Đại biểu tập trung vào ba nội dung: sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài; điều kiện thuê nhà lưu trú công nhân; và minh bạch chi phí, giá nhà ở xã hội.

Về sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc cập nhật, công bố kịp thời danh mục khu vực và dự án được phép sở hữu khi có thay đổi. Đồng thời, cần làm rõ cách xử lý đối với những giao dịch đã được xác lập hợp pháp trước thời điểm điều chỉnh, xác định đầu mối phối hợp và thời hạn công bố để bảo đảm tính minh bạch, hạn chế rủi ro cho người mua và cơ quan đăng ký.

Đối với giới hạn sở hữu không quá 30% số căn hộ trong một tòa nhà chung cư, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế cập nhật, đối chiếu số căn hộ đã thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân nước ngoài trước khi thực hiện giao dịch, nhất là các trường hợp đồng sở hữu, nhận tặng cho hoặc nhận thừa kế.

“

Việc hoàn thiện quy định cần bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quốc phòng, an ninh với tính minh bạch của thị trường và nguyên tắc bảo vệ giao dịch hợp pháp. Luật cần xác lập rõ tiêu chí, nguyên tắc và cơ chế chuyển tiếp, làm cơ sở để Chính phủ quy định chi tiết.

Đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng

Về đối tượng, điều kiện thuê nhà lưu trú công nhân, đại biểu đồng tình với chủ trương cho phép doanh nghiệp sản xuất thuê nhà lưu trú để bố trí cho người lao động, kể cả người lao động nước ngoài. Tuy nhiên, cần làm rõ trách nhiệm quản lý người lưu trú, nhất là trong trường hợp phát sinh vấn đề liên quan đến cư trú, an toàn và việc người lao động chấm dứt làm việc tại khu công nghiệp.

Đại biểu đề nghị chỉnh lý quy định về đối tượng thuê theo hướng dẫn chiếu trực tiếp đến các điều kiện áp dụng đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp, tránh cách hiểu mở rộng ngoài phạm vi dự kiến. Cùng với đó, doanh nghiệp thuê phải chịu trách nhiệm xác nhận đúng đối tượng, quản lý người lưu trú, bảo đảm điều kiện sinh hoạt, an toàn phòng cháy, chữa cháy và xử lý các tình huống phát sinh khi người lao động nghỉ việc.

Đại biểu nhấn mạnh, những trách nhiệm cơ bản cần được quy định ngay trong luật để tạo cơ sở pháp lý thống nhất, tránh tình trạng quy định thiếu rõ ràng khiến các cơ quan, đơn vị lúng túng khi triển khai.

Một nội dung được đại biểu đặc biệt quan tâm là minh bạch chi phí và giá nhà ở xã hội. Theo dự thảo, phần thương mại, dịch vụ và nhà ở thương mại phải được hạch toán riêng, không tính chi phí xây dựng phần này vào giá thành nhà ở xã hội. Tuy nhiên, đối với hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội sử dụng chung, việc phân bổ chi phí cần có nguyên tắc rõ ràng, hợp lý và có thể kiểm chứng.

Đại biểu đề nghị chi phí hạ tầng tính vào giá nhà ở xã hội phải là phần chi phí thực tế, hợp lý được phân bổ cho nhà ở xã hội, sau khi loại trừ những khoản đã phân bổ cho phần thương mại và phần được ngân sách hoàn trả. Cách làm này nhằm ngăn ngừa nguy cơ tính trùng chi phí, bảo đảm giá bán, giá thuê mua phản ánh đúng chi phí thuộc trách nhiệm của người mua nhà ở xã hội.

Đối với trường hợp quyết toán có giá trị thấp hơn số tiền theo hợp đồng, đại biểu đề nghị làm rõ thời hạn hoàn trả phần chênh lệch, trách nhiệm thông báo và công khai kết quả kiểm toán, quyết toán, cũng như biện pháp bảo đảm việc hoàn trả được thực hiện đầy đủ. Theo đại biểu, các nội dung về công khai, quyết toán và hoàn trả không nên chỉ dừng ở quy định hướng dẫn mà cần có những nguyên tắc bảo vệ người mua, người thuê mua được xác lập ngay trong luật.

Những kiến nghị này hướng đến mục tiêu bảo đảm chính sách ưu đãi phát triển nhà ở xã hội thực sự đến được với người dân, hạn chế tình trạng chi phí thiếu minh bạch làm ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở của các nhóm có nhu cầu.