IEA cảnh báo nguồn cung dầu Trung Đông gián đoạn kỷ lục đe dọa kinh tế châu Âu

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa đưa ra cảnh báo khẩn cấp về tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng từ Trung Đông. Theo dự báo, sự sụt giảm nguồn cung sẽ gia tăng mạnh mẽ trong tháng 4/2026, bắt đầu tác động trực tiếp đến nền kinh tế châu Âu do việc đóng cửa eo biển Hormuz – mạch máu giao thương dầu mỏ quan trọng nhất thế giới.

Khủng hoảng nguồn cung dầu mỏ và LNG tăng vọt

Người đứng đầu IEA, ông Fatih Birol, xác nhận thị trường toàn cầu đã mất hơn 12.000.000 thùng dầu kể từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát. Đáng chú ý, mức độ gián đoạn trong tháng 4/2026 được dự báo sẽ cao gấp đôi so với tháng 3/2026.

Sở dĩ có sự chậm trễ trong tác động là do nhiều lô hàng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) giao trong tháng 3/2026 thực chất đã được ký kết hợp đồng từ trước khi xung đột nổ ra và vẫn đang trong quá trình vận chuyển. Tuy nhiên, khi các hợp đồng cũ kết thúc, khoảng trống nguồn cung sẽ lộ rõ.

Áp lực lạm phát và rủi ro thiếu hụt nhiên liệu diesel

Theo phân tích của IEA, vấn đề cấp bách nhất hiện nay không chỉ là dầu thô mà còn là tình trạng thiếu hụt nhiên liệu bay và dầu diesel. Tình trạng này đã bắt đầu gây ảnh hưởng đến các nền kinh tế tại châu Á và dự kiến sẽ lan rộng sang châu Âu trong giai đoạn tháng 4 và tháng 5/2026.

"Điều này sẽ tác động trực tiếp đến chỉ số lạm phát và làm suy giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế tại nhiều quốc gia," ông Birol nhấn mạnh. Ông cũng cảnh báo rằng quy mô của cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay nghiêm trọng hơn cả hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, 1979 và cú sốc khí đốt từ Nga sau xung đột Ukraine năm 2022.

Thiệt hại hạ tầng và phản ứng từ các kho dự trữ chiến lược

Báo cáo ghi nhận khoảng 40 cơ sở năng lượng quan trọng tại khu vực Trung Đông đã bị hư hại kể từ khi xung đột bùng phát. Việc phục hồi các cơ sở này đòi hỏi thời gian dài, khiến triển vọng nguồn cung trong ngắn hạn càng trở nên bi quan. Ông Birol khẳng định thế giới đang tiến tới một sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất từ trước tới nay.

Để đối phó với tình hình, IEA đang cân nhắc phương án tiếp tục xả dầu từ kho dự trữ chiến lược. Trước đó, các nước thành viên đã thống nhất giải phóng mức kỷ lục 400.000.000 thùng dầu nhằm ổn định thị trường. Tuy nhiên, trước diễn biến mới tại eo biển Hormuz, áp lực lên các kho dự trữ quốc gia đang ngày một lớn hơn.

Thống kê thiệt hại năng lượng dự kiến

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, các chuyên gia tài chính khuyến cáo các doanh nghiệp châu Âu cần chuẩn bị kịch bản cho một giai đoạn chi phí năng lượng duy trì ở mức cao, có khả năng làm thay đổi cục diện hồi phục kinh tế sau đại dịch.