Israel dùng xuất khẩu vũ khí làm công cụ phá thế cô lập ngoại giao
Thông qua các hợp đồng phòng không dài hạn như hệ thống Arrow 3, Israel đang biến năng lực quốc phòng thành công cụ đối ngoại mạnh mẽ, thiết lập sự phụ thuộc chiến lược với nhiều quốc gia.
Các hợp đồng xuất khẩu vũ khí sang châu Âu, châu Á và châu Phi đang trở thành chìa khóa giúp chính quyền của Thủ tướng Benjamin Netanyahu vượt qua tình trạng bị cô lập về ngoại giao. Bằng cách cung cấp các hệ thống phòng thủ tiên tiến, Israel đã trở thành đối tác an ninh then chốt lâu dài của nhiều quốc gia trên thế giới.
Liên kết chiến lược thông qua hệ thống phòng không
Ông Boyko Nikolov, nhà sáng lập nền tảng tình báo chiến lược Hardpoint, nhận định: “Xuất khẩu hệ thống phòng không là mức độ liên kết chiến lược cao nhất. Đây không chỉ là một giao dịch thương mại đơn thuần. Đó là một hợp đồng trung thành kéo dài 30 năm”.
Khi các quốc gia như Đức hay Phần Lan mua hệ thống phòng không của Israel, họ sẽ duy trì kết nối thông qua phần mềm, chia sẻ tình báo và hỗ trợ kỹ thuật liên tục. Điều này biến Israel thành một trụ cột then chốt của an ninh châu Âu, tạo ra đòn bẩy ngoại giao lớn bởi các quốc gia khách hàng không thể dễ dàng trừng phạt bên nắm giữ chìa khóa bảo vệ không phận của mình.
Đức hiện là khách hàng lớn nhất của Israel trong lĩnh vực này. Berlin đã bắt đầu triển khai hệ thống Arrow 3 do Tập đoàn Công nghiệp hàng không vũ trụ Israel (IAI) cung cấp theo hợp đồng trị giá 3,6 tỷ USD. Ngoài ra, hai nước đã ký thêm thỏa thuận trị giá 3,1 tỷ USD vào ngày 18/12, biến đây trở thành thương vụ xuất khẩu quân sự lớn nhất của Israel từ trước đến nay.
Sự phụ thuộc dài hạn và tính thực chiến
Phó giáo sư Andreas Krieg tại Trường King’s College London cho rằng việc mua sắm vũ khí tạo ra sự phụ thuộc mang tính "vũ khí hóa". Mức độ sẵn sàng tác chiến của khách hàng gắn chặt với chuỗi cung ứng và hỗ trợ kỹ thuật của Israel. Theo thời gian, mối quan hệ này mở rộng sang trao đổi tình báo và tập trận chung.
Tại khu vực Đông Địa Trung Hải, Romania đã ký hợp đồng hơn 2 tỷ USD để mua 6 tổ hợp phòng không tầm ngắn Spyder. Hy Lạp cũng đang chuẩn bị hoàn tất gói thầu 3 tỷ USD cho các hệ thống Spyder, David’s Sling và Barak MX nhằm thay thế vũ khí do Nga sản xuất. Theo CEO IAI Boaz Levy, những thỏa thuận này không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn mang hàm ý chính trị sâu sắc trong khu vực.
Lợi thế lớn nhất của vũ khí Israel so với các nhà thầu phương Tây là tính thực chiến. Ông Nikolov nhấn mạnh: “Khi an ninh bị đe dọa, bạn sẽ chọn người đã chiến thắng trong cuộc chiến trên bầu trời, chứ không phải người có bản trình chiếu PowerPoint đẹp nhất”. Các hệ thống như Arrow 3 và David’s Sling đã được thử nghiệm liên tục dưới cường độ tấn công thực tế từ tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái (UAV).
Mở rộng tầm ảnh hưởng toàn cầu
Bên ngoài châu Âu, Israel đã ký hợp đồng 108 triệu USD với Thái Lan để cung cấp hệ thống Barak MX bảo vệ các căn cứ không quân. Tại châu Phi, Kenya cũng đã tiếp nhận các hệ thống Spyder từ nước này.
Số liệu từ Bộ Quốc phòng Israel cho thấy, hệ thống phòng không cùng tên lửa và rocket chiếm gần một nửa kim ngạch xuất khẩu vũ khí của nước này trong năm 2024. Trong đó, thị trường châu Âu chiếm tới 54%. Để duy trì đà tăng trưởng và vị thế chiến lược, ngày 24/12, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã thông báo kế hoạch đầu tư 110 tỷ USD để mở rộng ngành công nghiệp quốc phòng quốc gia.