Katê Pô Nit - gìn giữ nét đẹp văn hóa Chăm

Từ nghi lễ truyền thống đến ngày hội cộng đồng

Lễ hội Katê là một trong những lễ hội tiêu biểu trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người Chăm theo đạo Bàlamôn. Qua nhiều thế hệ, lễ hội trở thành dịp để cộng đồng tưởng nhớ tiền nhân, bày tỏ lòng thành kính với các vị thần linh, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng thuận lợi và cuộc sống bình an.

Tại làng Chăm Bình Hiếu, Lễ hội Katê Pô Nit năm nay thu hút gần 1.000 người tham gia. Ngay từ sáng sớm, bà con đã tập trung tại nhà sinh hoạt cộng đồng, chuẩn bị trang phục, lễ vật và tham gia các hoạt động mở đầu ngày hội. Tiếng trống ginăng, tiếng kèn saranai hòa cùng những điệu múa truyền thống tạo nên không khí vui tươi, rộn ràng.

Điểm nhấn của chương trình là màn biểu diễn múa với sự tham gia của gần 100 thanh thiếu niên. Trong trang phục truyền thống nhiều màu sắc, trình diễn những động tác uyển chuyển theo nhịp nhạc dân gian. Sự góp mặt đông đảo của lớp trẻ không chỉ làm nên sức hấp dẫn cho ngày hội mà còn thể hiện sự tiếp nối trong gìn giữ nghệ thuật truyền thống.

Sau phần biểu diễn, đoàn rước y trang cùng Bằng công nhận di tích cấp quốc gia di chuyển từ nhà sinh hoạt văn hóa thôn đến đền thờ Pô Nit. Các chức sắc tôn giáo, người lớn tuổi, thanh niên và đông đảo bà con cùng tham gia. Những điệu múa quạt hòa trong tiếng trống ginăng, tiếng kèn saranai tạo nên không khí vừa trang nghiêm vừa sôi nổi.

Sau sắp xếp sáp nhập, Phan Hiệp là thôn thuần đồng bào Chăm, được hình thành từ các thôn Bình Tiến, Bình Đức và Bình Hiếu. Lễ hội là dịp để người dân từ các khu dân cư gặp gỡ, giao lưu, cùng tham gia hoạt động văn hóa, qua đó tăng cường sự gắn bó trong cộng đồng.

Bà Bùi Thị Xuân Sữa, Bí thư Chi bộ thôn Phan Hiệp cho biết, lễ hội góp phần để bà con hướng về cội nguồn, phát huy tinh thần đoàn kết và duy trì các hoạt động văn hóa chung. Qua mỗi mùa Katê, những giá trị truyền thống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa trong đời sống cộng đồng.

Với người Chăm ở Bình Hiếu, Katê Pô Nit là dịp tri ân người có công với quê hương, đất nước. Tôn kính Pô Nit, mỗi mùa lễ hội, bà con lại về đền thờ dâng lễ, cầu mong cuộc sống bình an, gia đình hạnh phúc, làm ăn thuận lợi.

Gìn giữ di sản, trao truyền cho thế hệ sau

Theo truyền thuyết, Pô Nit được người Chăm tôn làm vua, trị vì trong khoảng thời gian từ năm 1603 - 1613. Việc tổ chức lễ hội hằng năm không chỉ thể hiện lòng thành kính với tiền nhân mà còn giúp thế hệ hôm nay hiểu thêm về lịch sử, phong tục và truyền thống dân tộc.

Tại đền thờ Pô Nit, các nghi thức truyền thống như rước y trang và đồ tế lễ, mở cửa đền, tắm tượng vua Pô Nít cùng 2 bà hoàng hậu, mặc lễ phục và dâng lễ vật vẫn được duy trì. Các nghi thức thực hiện theo phong tục, thể hiện sự tôn kính của cộng đồng, góp phần bảo tồn những tập quán tín ngưỡng được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Ông Đinh Anh Hùng, chức sắc Bàlamôn giáo ở thôn Phan Hiệp, xã Bắc Bình cho biết, lễ hội là dịp để bà con bày tỏ lòng biết ơn đối với Pô Nít, cầu mong gia đình mạnh khỏe, làm ăn thuận lợi, cuộc sống bình an. Đây cũng là cơ hội để người lớn kể cho con cháu nghe về phong tục, tập quán và nguồn cội của dân tộc.

Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra sôi nổi với các trò chơi dân gian như nhảy bao bố, đội nước về làng do đoàn thanh niên tổ chức. Người lớn tuổi, thanh niên và trẻ nhỏ cùng tham gia, tạo không khí vui tươi, gần gũi, tăng cường tình cảm giữa các gia đình và khu dân cư.

Trong đời sống hiện đại, sự tham gia của cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ, có ý nghĩa quan trọng trong việc gìn giữ lễ hội truyền thống. Hình ảnh đông đảo thanh thiếu niên biểu diễn múa, tham gia các hoạt động văn hóa tại Lễ hội Katê Pô Nit cho thấy sức sống của di sản trong đời sống hôm nay. Qua đó, các giá trị văn hóa được tiếp nối, góp phần giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn và bản sắc dân tộc mình.