Khi cấp xã trở thành trung tâm điều hành

Trao quyền, đổi cách điều hành

Sau hơn một năm thực hiện mô hình mới, Bí thư Đảng ủy xã Quảng Trực Dương Huy Toàn cho rằng, thay đổi quan trọng không chỉ là cấp xã được giao thêm thẩm quyền mà còn là sự chuyển biến trong tư duy và phương thức điều hành. Theo ông, cấp xã không thể chỉ chờ nhiệm vụ được giao rồi tổ chức thực hiện, mà phải chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị; chủ động nhận diện vấn đề, dự báo tình hình, huy động nguồn lực, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả. “Tư duy quản trị phải dựa trên dữ liệu, lấy hiệu quả giải quyết công việc và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm một trong những thước đo”, ông Toàn nhấn mạnh.

Từ đó, Đảng ủy xã rà soát, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; tập trung lãnh đạo về định hướng, mục tiêu và những vấn đề lớn, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát kết quả nhưng không bao biện, làm thay công việc của chính quyền. “Quyền hạn, năng lực và trách nhiệm phải được đặt cùng nhau thì cấp xã mới có thể thực sự phát huy vai trò trung tâm điều hành ở cơ sở”, ông Toàn chia sẻ.

Tại Đắk Song, những lợi ích từ phân cấp, phân quyền được thể hiện rõ qua việc nhiều thủ tục được đưa về giải quyết ngay tại cơ sở. Theo ông Trần Văn Quảng - Phó Chủ tịch UBND xã Đắk Song, nhiều thủ tục trước đây phải thực hiện tại cấp huyện, nhất là các thủ tục về đất đai, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp giấy phép kinh doanh... nay đã được đưa về xã. “Trước đây, người dân phải di chuyển lên trung tâm huyện để giải quyết công việc. Với những trường hợp ở xa, mỗi lần đi lại có thể mất cả ngày, thậm chí phải đi nhiều lần nếu hồ sơ chưa đầy đủ. Nay nhiều thủ tục được giải quyết ngay tại xã, người dân giảm đáng kể thời gian và chi phí đi lại”, ông Quảng cho biết.

Bên cạnh đó, Đắk Song xác định cán bộ không chỉ tiếp nhận hồ sơ mà phải hướng dẫn đầy đủ ngay từ đầu, đẩy mạnh số hóa, xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử và chủ động tháo gỡ vướng mắc trong phạm vi thẩm quyền, với phương châm “Tận tụy - Chuyên nghiệp - Hiệu quả”. Từ tháng 7/2025 - 15/8/2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã đã tiếp nhận 4.957 hồ sơ, trong đó 4.930 hồ sơ được giải quyết đúng hạn, đạt tỷ lệ 99,5%.

Quá trình xử lý, ông Quảng khá ấn tượng với trường hợp bà Hồ Thị Hường, ở thôn Đắk Hòa đến làm thủ tục đính chính giấy chứng nhận đã cấp lần đầu có sai sót cho hộ ông Lý Xiêm. Trước đây, phải đi gần 30 km lên trung tâm huyện thì nay, bà chỉ cần đi vài trăm mét để đến xã và được cán bộ hướng dẫn, hỗ trợ hoàn thiện thủ tục. Câu chuyện này cho thấy, hiệu quả của phân cấp, phân quyền không chỉ nằm ở số lượng nhiệm vụ được chuyển giao, mà được thể hiện bằng những thay đổi cụ thể trong cuộc sống của người dân. “Điều đáng mừng, không chỉ hồ sơ được giải quyết nhanh hơn, mà người dân cảm nhận được sự thay đổi rất cụ thể trong cách phục vụ của chính quyền: bớt đi lại, bớt chờ đợi, bớt khâu trung gian và được hướng dẫn ngay tại cơ sở. Đó cũng chính là mục tiêu cuối cùng của phân cấp, phân quyền và của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp”, ông Quảng chia sẻ.

Quyền hạn phải đi cùng trách nhiệm

Sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã đã được giao, phân cấp, phân quyền và ủy quyền hơn 1.100 nhiệm vụ trên nhiều lĩnh vực. Cùng với quyền hạn được mở rộng, trách nhiệm tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả cũng được đặt ra rõ hơn.

Cùng với việc phân cấp, phân quyền, cấp xã được giao nhiều thẩm quyền hơn trong quản lý nhà nước, tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết thủ tục hành chính, chuyển đổi số và chăm lo đời sống Nhân dân... Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu cấp xã, phải thay đổi tư duy từ “thực hiện” sang “điều hành”, từ chờ chỉ đạo sang chủ động xử lý công việc, dám quyết định và chịu trách nhiệm.

Theo đánh giá của Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lê Trọng Yên, thực tiễn sau một năm cho thấy, ở những địa phương mà bí thư cấp ủy, Chủ tịch UBND xã sâu sát cơ sở, quyết liệt trong điều hành, biết phát huy sức mạnh của hệ thống chính trị và ứng dụng chuyển đổi số thì bộ máy vận hành thông suốt, cải cách hành chính có chuyển biến rõ, nhiều vấn đề phát sinh được giải quyết ngay từ cơ sở. Ngược lại, nơi nào người đứng đầu còn trông chờ, thiếu quyết đoán thì hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chưa đồng đều.

Cũng theo đồng chí Lê Trọng Yên, chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã trước hết được quyết định bởi chất lượng của người đứng đầu. Khi thẩm quyền được mở rộng, người đứng đầu càng phải có bản lĩnh, tư duy đổi mới, năng lực điều hành, am hiểu pháp luật, thành thạo công nghệ số, gần dân, sát dân và biết lắng nghe để giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Tuy nhiên, để quyền hạn được trao thực sự chuyển thành năng lực điều hành vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ. Đó là quy mô cấp xã sau sắp xếp lớn hơn, điều kiện phát triển giữa các địa bàn còn chênh lệch; một số nơi hạ tầng, trang thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu; năng lực đội ngũ cán bộ chưa đồng đều, trong khi yêu cầu quản lý ngày càng cao...

Do đó, thời gian tới, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng giao quyền mạnh hơn cho cơ sở, nhưng quyền hạn phải đi đôi với trách nhiệm và năng lực thực thi, trong đó, xây dựng đội ngũ người đứng đầu cấp xã là nhiệm vụ then chốt. Đồng thời, tỉnh sẽ hoàn thiện cơ chế đánh giá cán bộ theo kết quả công việc và mức độ hài lòng của người dân, lấy hiệu quả phát triển của địa phương làm thước đo năng lực điều hành của người đứng đầu. Mục tiêu không chỉ là xây dựng một bộ máy tinh gọn, hoạt động thông suốt mà quan trọng hơn là xây dựng cấp xã thực sự trở thành trung tâm điều hành ở cơ sở.

“Mỗi chủ trương của tỉnh phải được hiện thực hóa từ cấp xã; mỗi vấn đề của người dân phải được giải quyết ngay từ cấp xã; và mỗi người đứng đầu cấp xã phải là hạt nhân quy tụ, điều hành, kiến tạo phát triển. Khi người đứng đầu đủ năng lực, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm thì chính quyền cơ sở sẽ vận hành hiệu lực, hiệu quả và trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển của địa phương”, đồng chí Lê Trọng Yên khẳng định.

“

Sau hơn một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã không còn đơn thuần là cấp thực hiện nhiệm vụ hành chính mà đã từng bước trở thành trung tâm điều hành ở cơ sở.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lê Trọng Yên