Khó khăn gỡ bỏ thủy lôi ngăn Iran mở lại eo biển Hormuz

Việc gỡ bỏ hàng loạt thủy lôi đã rải trong cuộc xung đột gần đây đang trở thành rào cản kỹ thuật lớn nhất khiến Iran không thể sớm mở lại eo biển Hormuz. Dù thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần đã được công bố, các quan chức Mỹ và Iran đều bày tỏ lo ngại về sự an toàn của tuyến hàng hải huyết mạch này.

Theo dữ liệu từ phía Mỹ, Iran đã sử dụng các tàu nhỏ để rải thủy lôi tại khu vực eo biển ngay sau khi căng thẳng quân sự với Mỹ và Israel leo thang. Chiến thuật này không chỉ làm giảm lưu lượng tàu chở dầu mà còn đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng vọt, tạo ra lợi thế nhất định cho Tehran trong các cuộc đàm phán.

Thách thức kỹ thuật từ thủy lôi trôi dạt

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) mới đây đã đưa ra cảnh báo về nguy cơ va chạm thủy lôi đối với các tàu dân sự. Dù các hãng thông tấn Iran đã công bố bản đồ các tuyến đường được cho là an toàn, giới chuyên gia quân sự vẫn hoài nghi về tính chính xác của các dữ liệu này.

Nguyên nhân chính nằm ở đặc điểm kỹ thuật của thủy lôi: sau khi rải, chúng có thể bị trôi dạt khỏi vị trí ban đầu do dòng hải lưu hoặc không được ghi chép tọa độ chính xác. Tương tự như mìn trên đất liền, quá trình rà phá thủy lôi dưới biển phức tạp và tốn kém hơn gấp nhiều lần so với việc triển khai chúng.

Năng lực rà phá hạn chế của các bên

Đáng chú ý, cả Mỹ và Iran đều đang đối mặt với sự thiếu hụt năng lực gỡ bỏ thủy lôi nhanh chóng. Hải quân Mỹ hiện chủ yếu dựa vào các tàu chiến ven biển (LCS) được trang bị thiết bị chuyên dụng, nhưng số lượng này chưa đủ để xử lý diện tích lớn trong thời gian ngắn. Trong khi đó, Iran cũng không sở hữu các đội tàu rà phá đủ mạnh để dọn dẹp chính những vũ khí họ đã rải xuống.

Hơn nữa, chiến thuật sử dụng hàng trăm tàu nhỏ của Iran khiến việc theo dõi số lượng và vị trí chính xác của thủy lôi trở thành nhiệm vụ bất khả thi đối với tình báo Mỹ. Điều này gây khó khăn cho việc xác nhận độ an toàn của eo biển theo yêu cầu của Washington.

Tác động đến tiến trình đàm phán ngoại giao

Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đã đặt điều kiện cho lệnh ngừng bắn là eo biển Hormuz phải được "mở cửa hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn". Đáp lại, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi khẳng định việc mở cửa sẽ được thực hiện nhưng phải dựa trên "sự cân nhắc kỹ lưỡng về các hạn chế kỹ thuật".

Tuyên bố này được giới quan sát đánh giá là sự thừa nhận gián tiếp về việc Tehran đang mất kiểm soát đối với số thủy lôi đã rải. Vấn đề an ninh hàng hải dự kiến sẽ là nội dung trọng tâm trong cuộc gặp giữa Bộ trưởng Abbas Araghchi và Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance tại Islamabad, Pakistan, nhằm tìm kiếm một giải pháp chấm dứt xung đột bền vững.