Kho lưu trữ game lớn nhất nước Đức đóng cửa: Số phận hơn 60.000 trò chơi sẽ về đâu?

Internationale Computerspielesammlung (ICS), dự án được kỳ vọng trở thành kho lưu trữ trò chơi điện tử công cộng lớn nhất thế giới, đã chính thức dừng hoạt động. Quyết định này được đưa ra sau khi nguồn kinh phí công trị giá 1,5 triệu Euro kết thúc vào cuối tháng 4 và Chính phủ Liên bang Đức từ chối gia hạn.

Sự sụp đổ của một di sản kỹ thuật số quy mô lớn

Dự án ICS được thành lập từ năm 2012 với sự hợp tác của Cơ quan Quản lý Xếp hạng Trò chơi Đức (USK), Bảo tàng Trò chơi Máy tính Berlin, Hiệp hội Công nghiệp Game và Đại học Potsdam. Tính đến thời điểm đóng cửa, kho lưu trữ này đã kiểm kê được hơn 60.000 tựa game trên nhiều định dạng vật lý khác nhau như băng (cartridge), đĩa mềm, CD, DVD và Blu-ray, cùng với sách hướng dẫn, bao bì và thiết bị phần cứng đi kèm.

Dù các tài sản vật chất vẫn sẽ được lưu giữ tại những tổ chức sở hữu ban đầu, nhưng tương lai của cơ sở dữ liệu chung và hạ tầng kỹ thuật hỗ trợ hiện đang bị đặt dấu hỏi lớn. Bộ Nghiên cứu, Công nghệ và Vũ trụ Liên bang Đức, cơ quan tiếp quản chính sách về trò chơi từ năm 2025, cho rằng mô hình tài trợ dài hạn cho dự án này không khả thi về mặt kinh tế do quy mô công việc quá lớn.

Thách thức trong việc bảo tồn trò chơi điện tử hiện đại

Việc ICS đóng cửa là một đòn giáng mạnh vào nỗ lực bảo tồn lịch sử ngành giải trí tương tác. Theo một nghiên cứu năm 2023 của Video Game History Foundation, khoảng 87% trò chơi kinh điển từng phát hành tại Mỹ hiện không còn được lưu hành thương mại. Tỷ lệ sống sót này thậm chí còn thấp hơn cả các bộ phim câm của Mỹ từ đầu thế kỷ 20.

Bên cạnh các dự án được nhà nước hỗ trợ, những kho lưu trữ do cộng đồng vận hành cũng đang đối mặt với áp lực lớn. Myrient, một kho lưu trữ tình nguyện chứa khoảng 390 TB dữ liệu trò chơi, cũng đã phải đóng cửa vào đầu năm nay do chi phí hạ tầng tăng vọt và sự lạm dụng từ các trình quản lý tải xuống vì mục đích lợi nhuận.

Tương lai mờ mịt của định dạng vật lý

Nỗ lực lưu trữ game càng trở nên khó khăn hơn khi ngành công nghiệp chuyển dịch hoàn toàn sang kỹ thuật số. Sony đã xác nhận sẽ chấm dứt sản xuất đĩa vật lý cho PlayStation vào năm 2028. Khi các trò chơi không còn được phát hành ở định dạng vật lý có thể trích xuất, việc bảo tồn chúng cho các thế hệ tương lai sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào sự cho phép của nhà phát hành hoặc các lỗ hổng trong luật bản quyền.

Hiện tại, Văn phòng Bản quyền Mỹ vẫn liên tục từ chối cấp quyền miễn trừ cho phép các thư viện chia sẻ trò chơi đã lưu trữ với các nhà nghiên cứu từ xa, ưu tiên quyền lợi của các hiệp hội phần mềm giải trí. Điều này tạo ra một rào cản pháp lý lớn, khiến các di sản số có nguy cơ biến mất vĩnh viễn khi các máy chủ trực tuyến bị ngắt kết nối.