Không để dự án “đứng bánh” vì thiếu cát, thiếu đất

Thực trạng áp lực từ các công trường

Theo báo cáo rà soát mới nhất từ Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện có tổng cộng 34 dự án đầu tư công trọng điểm ở các giai đoạn khác nhau đang đối mặt với áp lực rất lớn về nguồn vật liệu xây dựng. Trong đó, có 8 dự án đang triển khai thi công và đã duyệt thiết kế; 16 dự án đã được phê duyệt và 10 dự án đang đề xuất chủ trương, chuẩn bị đầu tư hoặc đã duyệt quy hoạch.

Nhìn vào bảng tổng hợp nhu cầu, những con số biết nói đã phơi bày áp lực nguồn cung cực kỳ căng thẳng. Chỉ tính riêng siêu dự án Cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc và Cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương (giai đoạn 1), tổng nhu cầu đất đắp đã lên tới hàng chục triệu mét khối. Cụ thể, dự án Tân Phú - Bảo Lộc cần hơn 7,3 triệu m³ đất đắp, gần 800.000 m³ đá các loại và hơn 111.000 m³ cát; trong khi đó tuyến Bảo Lộc - Liên Khương cần đến 9,24 triệu m³ đất đắp, 1,87 triệu m³ đá và 345.000 m³ cát.

Tình trạng thiếu hụt nguồn vật liệu tại chỗ so với nhu cầu thực tế đang là bài toán khiến các cơ quan quản lý và các nhà thầu đau đầu. Nếu không có giải pháp điều phối tổng thể và cấp phép bổ sung kịp thời, nguy cơ các dự án lớn này bị “đứng bánh” ngay từ khâu san lấp mặt bằng là có thể xảy ra.

Nơi được tháo gỡ, nơi gồng mình vượt khó

Để có cái nhìn đa chiều, phóng viên đã ghi nhận thực tế tại một số đơn vị trên địa bàn. Một tín hiệu rất tích cực đến từ dự án Nâng cấp mở rộng đường cất hạ cánh, đường băng Cảng hàng không Liên Khương. Anh Nguyễn Thành Nhân - Ban Điều hành dự án Sửa chữa đường cất hạ cánh, đường lăn Cảng hàng không quốc tế Liên Khương chia sẻ: “Trước đây, tiến độ dự án từng chịu áp lực lớn do thiếu hụt nguồn đất đắp tiêu chuẩn và cát xây dựng. Rất may mắn, nhờ sự quan tâm vào cuộc quyết liệt của UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường, cơ chế điều phối nguồn đất dôi dư từ các dự án lân cận có cùng tiêu chuẩn kỹ thuật đã được kích hoạt. Nhờ thủ tục gia hạn, cấp phép mỏ cấp bách được rút ngắn, doanh nghiệp đã kịp thời có đủ khối lượng vật liệu để tháo gỡ nút thắt”.

Tuy nhiên, không phải đơn vị nào cũng có được sự thuận lợi đó. Tại các công trình giao thông kết nối liên huyện, khó khăn vẫn bủa vây các nhà thầu. Ông Nguyễn Chiến - Giám đốc Công ty TNHH Hưng Nguyên, đơn vị đang thi công đường vành đai Đơn Dương, chia sẻ: “Giá cát và đá các loại biến động lớn do khan hiếm nguồn cung cục bộ. Mặc dù mỏ đá khai thác trên địa bàn vẫn hoạt động nhưng công suất giới hạn. Có những thời điểm, phương tiện, máy móc của chúng tôi phải đắp chiếu nằm chờ cả tuần liền chỉ vì thiếu vài trăm khối cát và đá làm móng đường. Nhà thầu vừa phải gồng mình chịu chi phí máy móc, vừa lo ngay ngáy nguy cơ bị phạt chậm tiến độ theo hợp đồng”.

Chủ động hướng xử lý, tháo gỡ

Trước tình hình này, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các ban, ngành liên quan khẩn trương rà soát, lập bản đồ cân đối cung - cầu khoáng sản xây dựng trên toàn địa bàn. Đây không chỉ là giải pháp tình thế mà là chiến lược căn cơ để điều phối nguồn cung vật liệu một cách khoa học.

Giải pháp then chốt được đưa ra là thực hiện triệt để cơ chế bù trừ trực tiếp. Đối với các dự án có khối lượng đất đào dôi dư, như dự án Nâng cấp đường ĐT722 (xã Đam Rông 4) dự kiến dôi dư khoảng 109.706 m³ đất, cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm định chất lượng kỹ thuật, nếu đạt yêu cầu sẽ điều phối ngay sang các công trình lân cận đang thiếu hụt đất đắp trầm trọng. Điều này vừa giúp tiết kiệm ngân sách, vừa giải quyết được bài toán bãi đổ thải và hạ giá thành xây dựng.

Bên cạnh đó, tỉnh đang xem xét đơn giản hóa tối đa quy trình thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường đối với các mỏ quy hoạch phục vụ riêng cho đầu tư công. Việc áp dụng cơ chế đặc thù theo các nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ về cấp phép mỏ vật liệu sẽ được vận dụng linh hoạt. Mục tiêu tỉnh đặt ra là bảo đảm đủ vật liệu cho 34 dự án đầu tư công. Không để dòng vốn kích thích kinh tế bị tắc, máy móc phải đắp chiếu và tiến độ công trình phải lùi lại chỉ vì thiếu cát, đất.