Không gian mới của báo chí

Có thể nói đây là hội nghị hết sức thiết thực nhằm đưa Luật Báo chí đi vào cuộc sống; luật quy định rõ trách nhiệm của cơ quan báo chí và những người làm báo phải tuân thủ theo quy định của pháp luật. Hội nghị còn hướng dẫn kỹ năng, kinh nghiệm tiếp xúc, phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí, trả lời phỏng vấn báo chí, xử lý thông tin báo chí… giúp cho các cơ quan, đơn vị có thêm cách “ứng xử” phù hợp và xử lý những tình huống phát sinh với thông tin báo chí.

Luật Báo chí số 126/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Đây là lần sửa đổi toàn diện đầu tiên kể từ Luật Báo chí 2016, gồm 4 chương, 51 điều (giảm 2 chương và 10 điều so với luật cũ).

Luật mới thay đổi cách gọi “báo nói”, “báo hình” thành phát thanh và truyền hình, phản ánh đúng bản chất hoạt động báo chí hiện đại. Đặc biệt, luật thừa nhận phát thanh, truyền hình được truyền dẫn trên không gian mạng thay vì chỉ qua hạ tầng phát sóng truyền thống - tạo cơ sở pháp lý cho các mô hình livestream, podcast, OTT và nền tảng truyền dẫn nội dung báo chí.

Đài phát thanh giờ đây không chỉ phát sóng qua sóng FM mà còn được phát trực tiếp trên website, ứng dụng di động hoặc các nền tảng số - và hoạt động này được pháp luật công nhận.

Lần đầu tiên, luật dành riêng Điều 9 quy định về chính sách phát triển báo chí, bao gồm: đầu tư hạ tầng số báo chí quốc gia, xây dựng cơ sở dữ liệu báo chí, phát triển nguồn nhân lực chuyển đổi số. Cùng với đó là cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu và hỗ trợ cước vận chuyển, chi phí đăng tải, truyền dẫn, phát sóng cho báo chí phục vụ nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh.

Một cơ quan báo chí lớn có thể vừa xuất bản báo in, vừa vận hành báo điện tử, đài phát thanh và kênh truyền hình - tất cả trong cùng một mô hình tổ chức với cơ chế tài chính riêng.

Về quản lý nhà nước, luật phân cấp mạnh hơn: một số thẩm quyền được giao cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và UBND cấp tỉnh thay vì tập trung ở Bộ Thông tin và Truyền thông như trước đây. Nếu lúc trước, mọi thủ tục liên quan đến cấp phép báo chí gần như phải qua Trung ương; nay một tạp chí khoa học của trường đại học có thể được quản lý, kiểm tra trực tiếp bởi chính quyền địa phương. Về trí tuệ nhân tạo, luật quy định việc ứng dụng AI trong hoạt động báo chí phải tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ, trí tuệ nhân tạo và đạo đức nghề nghiệp.

Một tòa soạn sử dụng AI để hỗ trợ biên tập, tổng hợp tin bài phải bảo đảm không vi phạm bản quyền, nội dung phải đúng tôn chỉ và chịu trách nhiệm pháp lý về những gì đăng tải. Luật yêu cầu việc sử dụng, trích dẫn, sao chép tác phẩm báo chí trên internet và nền tảng số phải tuân thủ pháp luật sở hữu trí tuệ và được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả. Đồng thời bổ sung trách nhiệm của cơ quan báo chí và nền tảng số trong việc ngăn chặn hành vi sao chép, phát tán trái phép. Ngoài ra, luật cũng bổ sung nguồn thu mới cho cơ quan báo chí: thu từ bản quyền, thu từ hoạt động tài chính và phần vốn góp vào doanh nghiệp, thu từ người đăng bài nghiên cứu khoa học.

Hội Nhà báo được giao thêm thẩm quyền kết luận hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp của người làm báo, xử lý vi phạm đối với hội viên và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý người làm báo không phải hội viên.

Luật Báo chí 2025 thể hiện 3 định hướng lớn: mở rộng không gian phát triển báo chí trong kỷ nguyên số, tăng cường cơ chế hỗ trợ kinh tế báo chí, và nâng cao trách nhiệm pháp lý cùng hiệu quả quản lý nhà nước. Đây là bước tiến quan trọng giúp báo chí Việt Nam tiếp cận xu hướng truyền thông hiện đại trên thế giới.