Kỷ lục 250 chiếc cồng chiêng và hành trình gìn giữ di sản
Trên 40 năm tâm sức tìm kiếm, sưu tầm 250 chiếc cồng chiêng của cộng đồng các dân tộc thiểu số bản địa Tây Nguyên. Thông qua bộ sưu tập của mình, Hòa thượng Thích Viên Thanh mong muốn đưa những giá trị văn hóa truyền thống xích gần đời sống đương đại.
Nói đến cồng chiêng Tây Nguyên là nói đến một không gian văn hóa - xã hội - lịch sử rộng lớn và bao trùm nhiều giá trị, cả giá trị văn hóa vật thể lẫn giá trị văn hóa phi vật thể. Bên cạnh yếu tố không gian - yếu tố được UNESCO đánh giá là cực kỳ quan trọng, cồng chiêng Tây Nguyên còn mang trong mình 6 giá trị căn cốt gồm: tài khí, nhạc khí, vũ khí, tế khí, linh khí và sinh khí. 6 giá trị căn cốt tự thân, cùng không gian tự nhiên (khí hậu, môi trường, thổ nhưỡng, nền văn minh thảo mộc...) và không gian xã hội (đời sống tín ngưỡng, nghi thức thực hành nghi lễ vòng đời...) trở thành lý do chính để thuyết phục UNESCO công nhận Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên là kiệt tác truyền khẩu và Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.
Nhận thấy những giá trị đã làm nên sự độc nhất vô nhị của cồng chiêng Tây Nguyên trong kho tàng văn hóa nhân loại, Hòa thượng Thích Viên Thanh - Trụ trì Thiền viện Vạn Hạnh (phường Lâm Viên - Đà Lạt) đã bền bỉ góp nhặt những chiếc cồng chiêng đơn lẻ trong nhiều năm để làm nên bộ sưu tập cồng chiêng 250 chiếc, mang dấu ấn văn hóa, lịch sử, tín ngưỡng của cộng đồng các dân tộc thiểu số bản địa Tây Nguyên. Theo ông Dương Duy Lâm Viên - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Kỷ lục Việt Nam (VietKings), Viện trưởng Viện Kỷ lục Việt Nam - giá trị nổi bật của bộ sưu tập cồng chiêng 250 chiếc không chỉ nằm ở số lượng hiện vật mà Hòa thượng Thích Viên Thanh đã tích lũy, nó còn là hành trình hơn 40 năm tìm kiếm, lưu giữ hiện vật quá khứ.
Theo VietKings, việc làm của Hòa thượng Thích Viên Thanh đã góp phần nâng cao ý thức trân trọng di sản trong cộng đồng, giúp cộng đồng nhận ra ẩn sâu bên trong hiện vật là những câu chuyện về văn hóa, lịch sử, tín ngưỡng những giá trị tinh thần mà nhiều thế hệ dày công kiến tạo. Mỗi hiện vật cồng chiêng là một lát cắt văn hóa, một ký ức đời sống đa dạng của cộng đồng các dân tộc thiểu số bản địa Tây Nguyên.
Sự đa dạng trong văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên phản ánh một đời sống vật chất nhiều màu sắc và một đời sống tinh thần rất phong phú của các cư dân sở tại. Nó cho thấy một nền văn hóa Việt Nam đa dạng trong thống nhất, nền tảng sức mạnh mềm quốc gia, để Việt Nam tự tin khẳng định bản sắc văn hóa trong kỷ nguyên số.
Có thể nói, việc sưu tập của Hòa thượng Thích Viên Thanh không dừng lại ở việc giới thiệu vẻ đẹp, sự đa dạng của di sản văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên mà còn là chiếc cầu nối - nối tiếng nói quá khứ với đời sống cộng đồng.
