Lầu Năm Góc thử nghiệm công nghệ AI phát hiện nói dối từ xa với ngân sách 30,3 triệu USD

Chính phủ Mỹ đang triển khai kế hoạch đầu tư 30,3 triệu USD trong vòng 5 năm cho dự án Polygraph+, một chương trình nghiên cứu và phát triển hệ thống kiểm tra độ trung thực thế hệ mới ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Dự án hướng đến việc loại bỏ toàn bộ các cảm biến gắn cơ thể truyền thống, chuyển sang thu thập và đánh giá chỉ số sinh lý hoàn toàn không tiếp xúc từ xa.

Hệ thống Polygraph+ được thiết kế để đo lường tự động nhịp tim, tần số hô hấp, sự biến động nhiệt độ biểu bì trên khuôn mặt và các cử động đầu ở cự ly xa. Toàn bộ dữ liệu này được chuyển nạp vào mô hình thuật toán AI nhằm xử lý, đối chiếu đa chiều và đưa ra kết luận tổng hợp về trạng thái tâm lý của đối tượng.

Các nguyên mẫu cảm biến không tiếp xúc của DIU

Vào năm 2023, Cục Đổi mới quốc phòng (DIU) thuộc Lầu Năm Góc đã lựa chọn hai nhà thầu tư nhân để phát triển các nguyên mẫu thử nghiệm độc lập, nhằm kiểm chứng các phương án kỹ thuật quang học khác nhau.

Nguyên mẫu thứ nhất do Presage Technologies phát triển dựa trên công nghệ quang thể tích từ xa (rPPG). Hệ thống này sử dụng camera thông thường có độ phân giải cao nhằm phát hiện những biến thiên rất nhỏ của ánh sáng hấp thụ và phản xạ trên da khi mạch máu co giãn theo chu kỳ bơm máu của tim. Dù mắt người không thể quan sát, camera kết hợp thuật toán xử lý hình ảnh thời gian thực có thể đo đạc chính xác nhịp tim, độ biến thiên nhịp tim và nhịp thở trong lúc đối tượng trả lời phỏng vấn.

Nguyên mẫu thứ hai thuộc về Altec Research, tích hợp tổ hợp thấu kính đa quang phổ chuyên dụng để ghi nhận các phản ứng vi mô:

• Camera ảnh nhiệt: Giám sát sự phân bổ và thay đổi nhiệt độ trên da mặt. Khi cơ thể chịu áp lực hoặc che giấu thông tin, hệ thần kinh tự chủ điều phối lưu lượng máu đến vùng mũi, quanh mắt hoặc trán, tạo ra các biến động nhiệt cục bộ.
• Camera phân tích vi biểu cảm: Ghi lại các dao động góc độ cực nhỏ của đầu và biểu cảm vi mô chỉ xuất hiện trong tích tắc.
• Camera độ phóng đại cao: Theo dõi hoạt động bài tiết mồ hôi siêu nhỏ từ các lỗ chân lông, đóng vai trò thay thế phép đo phản ứng dẫn truyền qua da ở máy đo truyền thống.

Quy trình xử lý dữ liệu và tranh luận kỹ thuật

Cả hai giải pháp đều đồng bộ hóa mốc thời gian đưa ra câu hỏi với các phản ứng sinh lý tương ứng để AI tiến hành tính toán điểm số độc lập, loại bỏ yếu tố định tính từ nhân viên phân tích.

Dù vậy, công nghệ này vẫn thu hút nhiều luồng ý kiến trái chiều từ giới chuyên môn. Giáo sư Sophie van der Zee tại Đại học Erasmus nhận định rằng AI sở hữu tiềm năng nhận dạng những mô thức sinh học nằm ngoài khả năng thị giác của con người. Ngược lại, học giả Kyri Kotsoglou từ Đại học Northumbria cho rằng các chỉ dấu sinh lý mà AI đo lường chưa chứng minh được mối liên hệ nhân quả tất yếu với hành vi nói dối.

Đồng quan điểm phản biện, Giáo sư Marion Oswald tại Đại học Northumbria lưu ý rằng hiện tượng nhịp tim tăng, toát mồ hôi hay thay đổi nhiệt độ da rất dễ bị nhầm lẫn giữa sự lừa dối với cảm giác lo âu và căng thẳng thông thường khi thẩm vấn, khiến công nghệ có nguy cơ trở thành một công cụ gây áp lực tâm lý hơn là một thước đo khoa học chính xác.