Liên kết sản xuất mở hướng làm giàu cho nông dân trồng sầu riêng ở Đam Rông

Từ những vườn cây trĩu quả đến mô hình liên kết

Mới hơn 7 giờ sáng, khu vườn sầu riêng rộng hơn 1 ha của gia đình anh K’Huy, xã Đam Rông 3, đã rộn ràng tiếng người.

Trên những tán cây sum suê, từng tốp lao động cẩn thận kiểm tra, thu hái những trái đủ độ già. Sầu riêng sau khi thu hoạch được gom về điểm tập kết, cân, phân loại rồi vận chuyển đi tiêu thụ.

Anh K’Huy cho biết, trước đây gia đình trồng 1,8 ha cà phê và điều nhưng thu nhập không ổn định. Sau đó, gia đình chuyển phần lớn diện tích sang sầu riêng, đồng thời tích cực học hỏi kỹ thuật chăm sóc.

Khi vườn cây bước vào thời kỳ cho thu hoạch, hiệu quả kinh tế ngày càng rõ nét, thu nhập gia đình được nâng lên, đồng thời tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.

Dọc Quốc lộ 27, Tỉnh lộ ĐT722 qua các xã Đam Rông 1, Đam Rông 2, Đam Rông 3, những điểm cân sầu riêng liên tục hoạt động. Xe tải chờ tập kết, cân, phân loại rồi bốc xếp để đưa hàng đi tiêu thụ. Không khí nhộn nhịp của mùa thu hoạch cho thấy sầu riêng đang ngày càng trở thành cây trồng có giá trị tại vùng đất này.

Tại thôn Liêng Srônh, xã Đam Rông 2, giá trị của cây sầu riêng còn được nâng lên từ một hướng đi khác, đó là liên kết sản xuất.

Ông Vũ Ngọc Truyện là một trong những người đầu tiên tham gia Tổ liên kết hợp tác trồng sầu riêng của thôn. Từ vài trăm gốc sầu riêng trồng xen năm 2010, đến nay gia đình ông có hơn 4 ha sầu riêng trồng thuần và xen canh, trong đó khoảng 3 ha đã được cấp mã số vùng trồng.

Theo ông Truyện, tham gia tổ liên kết giúp các hộ có điều kiện trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và từng bước thay đổi cách sản xuất. Quan trọng hơn, việc liên kết tạo thuận lợi cho địa phương hướng dẫn người dân thực hiện các yêu cầu về mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn xuất khẩu.

Sau hơn 3 năm triển khai, Tổ liên kết hợp tác trồng sầu riêng thôn Liêng Srônh đã hỗ trợ kỹ thuật và đăng ký mã số vùng trồng cho 19 hộ, với tổng diện tích 30 ha. Trong đó, 19,9 ha đã được cấp mã số vùng trồng.

Năng suất bình quân của các tổ liên kết trồng sầu riêng tại đây đạt khoảng 15 tấn/ha. Với giá thu mua dao động 20.000 - 50.000 đồng/kg, mỗi ha có thể mang lại nguồn thu từ 350 - 800 triệu đồng. Các vùng sầu riêng cũng tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 40 - 60 lao động địa phương.

Khi dân vận tạo động lực phát triển

Ở các xã khu vực Đam Rông, nơi khoảng 65% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, câu chuyện về cây sầu riêng không chỉ nằm ở những con số về diện tích hay doanh thu. Đằng sau sự chuyển đổi cây trồng là cách làm mới trong vận động người dân.

Đáng chú ý, phần lớn diện tích sầu riêng được phát triển tại những địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Từ hiệu quả kinh tế của cây trồng, nhiều hộ mạnh dạn chuyển đổi những diện tích cây trồng kém hiệu quả, từng bước nâng cao thu nhập.

Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2 Trương Văn Sáng cho biết, nếu cà phê là cây trồng truyền thống, mang lại thu nhập tương đối ổn định thì khoảng gần 10 năm qua, sầu riêng phát triển nhanh và đem lại giá trị kinh tế cao hơn cho người dân.

Tuy nhiên, theo ông Sáng, địa phương xác định không chạy theo việc mở rộng diện tích bằng mọi giá. Trọng tâm hiện nay là chăm sóc diện tích hiện có, nâng cao năng suất, chất lượng và xây dựng chuỗi giá trị bền vững.

Bên cạnh đó, địa phương khuyến khích doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, xây dựng kho bảo quản sau thu hoạch để kéo dài thời gian bảo quản, đa dạng hóa sản phẩm và hạn chế nguy cơ “được mùa mất giá”.

“

Giá sầu riêng ổn định thời gian qua nhưng chúng tôi khuyến nghị bà con không mở rộng diện tích mà tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo giá trị bền vững cho cây trồng chủ lực của địa phương.

Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2 Trương Văn Sáng

Từ khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, cấp ủy, chính quyền và Hội Nông dân xã Đam Rông 2 tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân nhận thức rõ hơn vai trò của liên kết sản xuất và kinh tế tập thể. Các tổ liên kết được khuyến khích hoạt động thực chất, hướng tới hình thành những hợp tác xã có năng lực tổ chức sản xuất và kết nối thị trường.

Cùng với đó là chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn quy trình sản xuất an toàn, hỗ trợ đăng ký, quản lý mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Đây là những khâu quan trọng để sầu riêng Đam Rông không chỉ bán được sản phẩm mà còn từng bước nâng giá trị trong chuỗi cung ứng.

Điều đáng mừng ở các vùng sầu riêng Đam Rông không chỉ là thu nhập tăng mà còn ở sự thay đổi trong cách sản xuất. Từ nhỏ lẻ, dựa vào kinh nghiệm, người dân ngày càng chú trọng tiêu chuẩn, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, liên kết tiêu thụ và xây dựng thương hiệu.

Những tổ liên kết trở thành nơi chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và cùng tìm đầu ra. Hiệu quả từ cây sầu riêng đang góp phần cải thiện đời sống, tạo động lực để người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số yên tâm phát triển sản xuất.

Đây cũng là cách công tác dân vận đi vào thực tiễn, bằng những mô hình cụ thể, hiệu quả. Cây sầu riêng tại vùng Đam Rông được bà con ví như "cây tiền tỷ". Để “cây tiền tỷ" này phát triển bền vững, mục tiêu đặt ra trong thời gian tới của Đam Rông là tiếp tục nâng chất lượng, tăng liên kết, đẩy mạnh chế biến và mở rộng thị trường xuất khẩu.