BT- Công trình hồ chứa nước Sông Quao, xã Thuận Hòa (Hàm Thuận Bắc) hiện do Công ty Khai thác công trình thủy lợi trực tiếp quản lý, khai thác và sử dụng. Phạm vi bảo vệ công trình điều chỉnh lại năm 2015 sau một quyết định ban hành năm 1995 quy định từ km 27 đến km 30 của quốc lộ 28 trở về phía công trình. Nhiều hộ dân được cấp giấy chứng nhận QSDĐ (sổ đỏ) trong phạm vi bảo vệ trước khi điều chỉnh hiện rất bất cập.
 |
| Đất nhà ông An bị UBND xã móc. |
Phạm vi bảo vệ công trình
Hồ sông Quao được khởi công xây dựng từ tháng 9/1988, đến tháng 9/1997 hoàn thành. Hồ có nhiệm vụ điều tiết nước cho vùng nông nghiệp Hàm Thuận Bắc và cung cấp nước sinh hoạt cho TP. Phan Thiết. Năm 1994 khi hồ Sông Quao trong giai đoạn “nước rút”, để bảo vệ công trình UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 1340 QĐ/UB-BT (ngày 7/9/1995) kèm theo một quy định tạm thời phạm vi bảo vệ hệ thống công trình thủy lợi Sông Quao.
Theo đó, tại khoản 3, điều 8 của quy định nêu rõ: Ranh giới bảo vệ công trình hồ từ km 27 – km 30 của quốc lộ 28 trở về phía xây dựng công trình. Công ty Khai thác công trình thủy lợi (KTCTTL) có trách nhiệm sử dụng, quản lý khai thác toàn bộ công trình hồ Sông Quao bao gồm phạm vi bảo vệ công trình. Công ty này cho biết: Từ khi UBND tỉnh giao quản lý công trình, công ty quản lý chặt chẽ, bao gồm phạm vi bảo vệ công trình, không để nhân dân có hành vi tác động xấu đến công trình.
Tháng 6/2015 UBND huyện Hàm Thuận Bắc có công văn (số 1281 ngày 29/6/2015) xin điều chỉnh rút ngắn ranh giới bảo vệ công trình hồ chứa nước Sông Quao gửi các ban ngành liên quan và được UBND tỉnh chấp nhận cho điều chỉnh theo Công văn số 3399/UBND – ĐTQH ngày 29/9/2015.
Thay vì trước đây Công ty KTCTTL quản lý từ km 27 – km 30 của quốc lộ 28 trở về phía công trình hồ, thì nay chỉ quản lý đoạn từ km 27 đến ngã 5 - phạm vi bảo vệ công trình tính từ QL 28 trở về phía xây dựng công trình (giữ nguyên theo QĐ số 1340 QĐ/UBBT, ngày 7/9/1995); đoạn từ ngã 5 đến km30 – phạm vi bảo vệ công trình tính theo đường sỏi đỏ từ mốc M1 và mốc M3 trở về phía xây dựng công trình. Phần ngoài phạm vi giao lại cho địa phương.
Cấp sổ đỏ trước khi điều chỉnh
Phạm vi từ km 27 – km 30 của quốc lộ 28 về phía công trình có hồ Sông Quao với nhiều thôn, xóm. Đặc biệt thôn Dân Hòa - một trong những thôn có nhiều khu vực như Kho Mìn nằm trong lòng hồ và gần đập xả lũ hồ Sông Quao.
Các hộ dân sống trong khu vực phần lớn là người đồng bào dân tộc K’ho, Nộp… vốn thật thà, siêng năng, cần cù. Họ trồng nhiều loại cây hoa màu như bắp, mè, thanh long trên phần đất tự khai hoang và mua bán bằng giấy tay qua lại.
Những năm 2005, nhiều hộ đi làm sổ đỏ theo thông báo của UBND xã Thuận Hòa. Chị K’Thị Bể, thôn Dân Hòa cho biết: khoảng năm 1991, tôi mua lại của người ta miếng đất này và canh tác từ đó cho đến năm 2005 thì đi làm sổ đỏ. Hồi đó khu vực này nhiều hộ đi làm sổ chứ không riêng gì nhà tôi, như nhà chị K’Thị Thơ, K’Thị Quơ… Đến năm 2007 các hộ nhận được sổ đỏ sau 2 năm chờ đợi. Hộ chị K’Thị Thơ, K’Thị Quơ, K’Thị Bể cho biết, UBND xã thông báo có sổ đỏ chúng tôi đi nhận. Đóng tiền khoảng 140.000 đồng để lấy sổ về.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai cấp sổ đã nảy sinh bất cập, người dân cảm thấy không thỏa đáng nên đã khiếu nại. Chị K’ Thị Bể cho biết:đất nhà tôi mua lại của người ta có diện tích hơn 6.000m2 (hơn 6 sào), nhưng trong sổ đỏ ghi 7.685m2, tôi không nhận và yêu cầu làm lại sổ.
Nảy sinh bất cập
Sau khi phát hiện diện tích trong sổ đỏ không phù hợp với thực tế, hộ chị K’ Thị Bể đề nghị chính quyền địa phương làm lại sổ. Chị Bể cho biết: Nhiều năm sau đó, tôi thỉnh thoảng đến xã để xin nhận lại sổ, nhưng xã bảo từ từ, để xuống đo lại rồi làm sổ mới.
Trải qua nhiều nhiệm kỳ lãnh đạo xã Thuận Hòa, nhưng vấn đề của nhà chị K’Thị Bể vẫn chưa được giải quyết. Đến nhiệm kỳ này, năm 2015 chị Bể tiếp tục đến xã xin nhận sổ thì nhận được câu trả lời, đất nhà chị Bể là của xã, của lòng hồ nên không cấp nữa. Cùng thời điểm, một hộ khác như hộ ông Phạm Văn An, chưa làm sổ, thấy láng giềng ai cũng đã làm sổ, nên đã đến UBND xã hỏi thủ tục để làm sổ thì cũng nhận được câu trả lời tương tự.
Khoảng cuối năm 2015 đầu 2016, UBND xã Thuận Hòa cho xe móc đến đất nhà ông Phạm Văn Nam đào móc đất vận chuyển đi nơi khác, gây cảnh bức xúc giữa dân với chính quyền địa phương. Ông An cho biết: Lãnh đạo bảo đất này là đất của UBND xã nên xã lấy đi làm đường giao thông nông thôn và đổ nền các trường học…Chúng tôi hết sức bất ngờ.
Ngay sau đó, gia đình ông An đến UBND huyện Hàm Thuận Bắc hỏi về việc đất nhà ông có làm sổ đỏ được không? Thì người có trách nhiệm cho biết làm được. Ông An chia sẻ: Kể từ đó xã không còn lấy đất nhà tôi chở đi nữa.
Nguyên nhân hộ chị Bể không nhận lại được sổ đỏ là do ranh giới bảo vệ hồ Sông Quao đã được điều chỉnh lại (tháng 9/2015). Hộ chị Bể nằm trong phạm vi bảo vệ hồ Sông Quao.
Ninh Chinh – Lê Ninh