Mở rộng “cửa ngõ” biên giới: Lời giải logistics cho nông sản Lâm Đồng vươn xa

Hạ tầng thông suốt, nông sản cần chuẩn hóa từ gốc

Những ngày đầu tháng 10/2026, đoàn công tác của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cùng các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản chủ lực của tỉnh đã có chuyến khảo sát, làm việc thực tế tại tỉnh Lạng Sơn. Không dừng lại ở những cuộc họp nghị trường, chuyến đi đi thẳng vào thực địa: từ các trung tâm logistics quy mô hàng ngàn tỷ đồng đến nhịp sống thông quan tại các cửa khẩu Tân Thanh, Hữu Nghị.

Lạng Sơn từ lâu là tuyến đường xuất nhập khẩu trọng yếu khu vực phía Bắc, nơi phần lớn nông sản chủ lực của Lâm Đồng như sầu riêng, chanh dây, thanh long... tìm đường sang thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, nghịch lý muôn thuở của nông sản tươi vẫn hiện hữu: quãng đường vận chuyển hàng ngàn cây số từ cao nguyên lên biên giới luôn đối mặt rủi ro về suy giảm phẩm chất, ách tắc kiểm dịch, hoặc nguy cơ quay đầu do sai lệch hồ sơ, mã số vùng trồng.

Khảo sát thực tế tại Công viên Logistics Viettel Lạng Sơn (mô hình logistics thông minh 144 ha, năng lực đón 1.500 xe/ngày) và Trung tâm Logistics Hữu Nghị Xuân Cương (diện tích 146 ha, năng lực giải phóng 2.000 xe) cho thấy một bức tranh hoàn toàn mới. Cửa khẩu ngày nay không còn là bến bãi thụ động, mà đã tích hợp bản sao số, hệ thống kho lạnh sâu, tự động hóa hải quan và nền tảng Cửa khẩu số vận hành xuyên suốt.

Tại đây, đại diện các đơn vị logistics đều nhấn mạnh: Hạ tầng biên giới đủ sức đáp ứng, nhưng nút thắt lớn nhất nằm ở khâu chuẩn bị từ gốc. Nông sản chỉ có thể thông quan thần tốc khi chuẩn hóa tuyệt đối về an toàn thực phẩm, mã số cơ sở đóng gói, tem truy xuất và tính đồng nhất giữa hàng hóa thực tế với hồ sơ lô hàng.

Chủ động từ vùng trồng đến cửa khẩu

Kinh nghiệm từ Lạng Sơn về chính sách thu hút đầu tư sơ chế, chế biến sâu và phát triển sản phẩm OCOP gợi mở lời giải căn cơ cho Lâm Đồng. Chế biến tại chỗ không chỉ nâng cao giá trị gia tăng, mà còn là “van xả áp” hữu hiệu nhất khi xuất khẩu nông sản tươi vào vụ thu hoạch rộ hoặc gặp sự cố bất khả kháng tại biên giới.

Để nông sản Lâm Đồng đứng vững và mở rộng thị phần tại thị trường tỷ dân Trung Quốc thông qua Lạng Sơn và các tỉnh biên giới phía Bắc (Lào Cai, Quảng Ninh, Cao Bằng...), theo ông Vũ Đình Cường - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, thời gian tới, tỉnh sẽ thiết lập ngay một cơ chế đầu mối chia sẻ thông tin theo thời gian thực: cập nhật tiến độ thông quan, lịch tiếp nhận hàng của phía Trung Quốc và cảnh báo kỹ thuật kịp thời. Tuy nhiên, các doanh nghiệp, hợp tác xã xuất khẩu nông sản trên địa bàn tỉnh cần: Một là, doanh nghiệp và hợp tác xã phải kiểm soát nghiêm ngặt mã số vùng trồng, quy trình đóng gói và vệ sinh bề mặt nông sản (đặc biệt là sầu riêng) trước khi kiểm dịch. Hồ sơ hải quan và hàng hóa thực tế phải đạt độ chính xác 100% để thông quan trong khung giờ vàng.

Hai là, hợp tác chặt chẽ với các “ông lớn” logistics như Viettel Post, Xuân Cương… để hình thành tuyến vận tải chuỗi lạnh liên tục từ kho lạnh bảo quản tại Lâm Đồng đến kho lạnh ngoại quan tại cửa khẩu. Điều này giúp giữ vững chất lượng hàng tươi, hạn chế tỷ lệ hao hụt khi di chuyển qua hành lang kinh tế Bắc - Nam.

Ba là, khuyến khích doanh nghiệp Lâm Đồng đầu tư công nghệ sấy, cấp đông nhanh (IQF), nước ép cô đặc. Nông sản chế biến không chịu áp lực thời gian thông quan 2 - 4 tiếng như hàng tươi, dễ dàng thâm nhập sâu vào các tỉnh nội địa Trung Quốc mà không phụ thuộc hoàn toàn vào tình trạng bến bãi biên giới theo mùa vụ.

Bốn là, không dồn toàn bộ nguồn lực vào một vài cửa khẩu truyền thống. Cần chủ động phân luồng luồng hàng qua các cửa khẩu khác dọc tuyến biên giới Việt - Trung tùy theo vị trí địa lý của đối tác thu mua (Quảng Tây, Vân Nam...). Doanh nghiệp cần ký kết hợp đồng thương mại chính ngạch ràng buộc rõ điều kiện giao nhận, bảo hiểm rủi ro trước khi xuất hàng lên biên giới.