Mở rộng hơn 2.000 km cao tốc lên 4-8 làn xe: Cần nguồn vốn 401.000 tỷ đồng

Bộ Xây dựng vừa gửi báo cáo lên cấp có thẩm quyền về kết quả rà soát, đầu tư nâng cấp các tuyến đường bộ cao tốc đang ở quy mô phân kỳ. Theo tính toán sơ bộ, nhu cầu vốn để mở rộng khoảng 2.082 km cao tốc từ 4 làn xe hạn chế lên quy mô quy hoạch (từ 4 đến 8 làn xe hoàn chỉnh) là khoảng 401.763 tỷ đồng.

Hiện trạng mạng lưới cao tốc phân kỳ tại Việt Nam

Dữ liệu từ Bộ Xây dựng cho thấy, cả nước hiện có khoảng 2.340 km đường cao tốc đã và đang được triển khai theo hình thức phân kỳ đầu tư. Trong số này, khoảng 1.675 km đã đưa vào khai thác hoặc thông xe kỹ thuật, bao gồm 170 km đường 2 làn xe và 1.505 km đường 4 làn xe hạn chế.

Bên cạnh đó, có 665 km cao tốc đang trong quá trình thi công xây dựng. Nhóm này bao gồm 88 km đường 2 làn xe và 577 km đường 4 làn xe hạn chế. Việc đầu tư phân kỳ trước đây nhằm phù hợp với nguồn lực ngân sách, tuy nhiên hiện nay nhu cầu nâng cấp lên quy mô hoàn chỉnh đang trở nên cấp thiết để đảm bảo an toàn và hiệu suất lưu thông.

Chi tiết nhu cầu vốn cho lộ trình nâng cấp

Đối với các đoạn tuyến cao tốc 2 làn xe (khoảng 258 km), nhu cầu vốn để mở rộng dự kiến khoảng 42.671 tỷ đồng. Hiện tại, nguồn vốn ngân sách nhà nước và vốn nhà đầu tư mới cân đối được khoảng 8.779 tỷ đồng, đồng nghĩa với việc cần bổ sung thêm gần 33.900 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương trong giai đoạn 2026 - 2030.

Đáng chú ý, đối với các tuyến 4 làn xe hạn chế, tổng nhu cầu vốn lên tới hơn 401.000 tỷ đồng. Trong đó, riêng việc mở rộng 1.222 km thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông cần khoảng 199.364 tỷ đồng. Bộ Xây dựng đề xuất ưu tiên tập trung mở rộng đoạn Hà Nội - TP.HCM với chiều dài khoảng 1.144 km theo hình thức đầu tư công.

Ngoài trục cao tốc Bắc - Nam, khoảng 860 km các đoạn tuyến 4 làn xe hạn chế khác cũng cần được nâng cấp với tổng mức đầu tư hơn 202.000 tỷ đồng. Cụ thể:

• Nhóm đầu tư công: Khoảng 547 km thuộc các đoạn Tuyên Quang - Phú Thọ, Cao Lãnh - Lộ Tẻ - Rạch Sỏi, Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Mỹ An - Cao Lãnh - An Hữu, Vành đai 3 TP.HCM, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng. Nhu cầu vốn khoảng 142.910 tỷ đồng.
• Nhóm đối tác công - tư (PPP): Khoảng 313 km bao gồm Vành đai 4 TP. Hà Nội, Hữu Nghị - Chi Lăng và trục Dầu Giây - Tân Phú - Bảo Lộc - Liên Khương. Nhu cầu vốn khoảng 59.489 tỷ đồng.

Thứ tự ưu tiên triển khai các dự án

Bộ Xây dựng kiến nghị ưu tiên mở rộng ngay các tuyến cao tốc 2 làn xe lên quy mô hoàn chỉnh để xóa bỏ các điểm nghẽn giao thông. Đối với nhóm 4 làn xe, cơ quan này đề xuất ưu tiên các dự án đang thi công có chi phí mở rộng không quá lớn so với tổng mức đầu tư đã duyệt.

Các tuyến được đề xuất ưu tiên đầu tư ngay bao gồm: Dầu Giây - Tân Phú, Tân Phú - Bảo Lộc, Bảo Lộc - Liên Khương và đoạn Mỹ An - Cao Lãnh thuộc cao tốc Bắc - Nam phía Tây. Việc thực hiện song song trong quá trình thi công giúp tận dụng tối đa nhân lực, thiết bị và hạ tầng công trường sẵn có, tối ưu hóa chi phí đầu tư.

Riêng với cao tốc Bắc - Nam phía Đông, trường hợp nguồn vốn hạn hẹp, Bộ đề xuất ưu tiên bố trí 64.000 tỷ đồng để mở rộng các đoạn thuộc giai đoạn 2017 - 2020 như Mai Sơn - Bãi Vọt và Nha Trang - Dầu Giây với tổng chiều dài 534 km. Các khu vực nằm trong vùng động lực kinh tế như Vành đai 4 TP. Hà Nội và Vành đai 3 TP.HCM sẽ được triển khai ngay khi huy động được nguồn vốn ngoài ngân sách.