Mưa “trút nước” ven sông La Ngà

Mùa mưa bất thường

Những ngày cuối tháng 9, vùng phía Đông Nam tỉnh có nhiều cơn mưa to, nhiều ngày liên tục khiến nước thượng nguồn đổ về các sông suối ở mức cao báo động. Mặt khác, một số hồ thủy điện xả nước khiến các vùng hạ lưu bị ngập nặng.

Khác với các xã Hàm Liêm, Hàm Thuận, phường Hàm Thắng và một số phường vùng Phan Thiết (cũ) thường bị ngập nhà và các tài sản khác thì ở khu vực hạ lưu sông La Ngà chủ yếu là bị thiệt hại về cây lúa và các tuyến đường giao thông nông thôn, giao thông nội đồng, các kênh mương nội đồng... Trong các ngày từ 20 - 29/9, các xã từ Tánh Linh đến Nam Thành mỗi ngày đều có những cơn mưa to kéo dài nhiều giờ, nhất là vào các khung từ 2 - 5 giờ sáng và từ 18 - 22 giờ đêm.

Anh Nguyễn Tài ở xã Bắc Ruộng cho hay: “Năm nay, mưa rất nhiều và có những cơn mưa to kéo dài nhiều giờ kèm sấm sét khiến nhiều người dân không dám ra đường. Còn với dân làm rẫy, làm ruộng thì hầu hết phải tạm ngưng, vì mưa tối trời không thấy gì để làm.

Ở góc độ khác, mưa to và rơi vào khung giờ cạo mủ cao su nên từ xã Suối Kiết đến Bắc Ruộng kéo dài đến Hoài Đức, Trà Tân, người dân không thể đi cạo mủ. Có nơi khi cạo mủ xong thì mưa ập đến làm hư mủ, phải bán giá rẻ hoặc mủ trôi theo nước mưa không thu được nên hầu hết dân trồng cao su đều bỏ cạo mủ, gây thất thu khá lớn. Ước trên vùng trồng cao su từ Suối Kiết qua Nghị Đức đến Trà Tân khoảng 25.000 ha cao su, nếu bỏ cạo vài ngày, người dân có thể thất thu hàng tỷ đồng”.

Theo anh Tài, năm nào ở các xã từ Tánh Linh đến Nghị Đức, Nam Thành, Hoài Đức cũng có mưa nhiều do ảnh hưởng thời tiết từ cao nguyên Di Linh, nhưng 2 năm nay thời tiết diễn biến bất thường hơn những năm trước. Năm 2025, ở các xã trên này mưa to và nhiều chủ yếu ở các vùng núi và triền đồi. Còn năm nay, mưa lớn về đồng bằng, các vùng đông dân cư khiến bà con ngưng trệ trong sản xuất.

“Rốn” ngập, lụt

Có mặt ở vùng trọng điểm lúa những ngày mưa lớn, nhìn từng giờ nước lên trên phủ trắng những cánh đồng mà thấy xót lòng. Mưa to và diễn biến cục bộ như từ ngày 22 - 23/9, ở xã Tánh Linh kéo dài lên Bắc Ruộng có mưa rất to nhưng cách đó chừng 15 km ở xã Nam Thành, Đức Linh lại chỉ có mưa lác đác.

Trong những ngày này, cánh đồng Nam Sông, Bắc Sông và đồng Cầu Đất của xã Tánh Linh có khoảng 20 ha lúa vụ hè thu đang trong giai đoạn chuẩn bị thu hoạch và 100 ha lúa vụ mùa năm 2026 mới gieo sạ khoảng 10 - 15 ngày, nước ngập làm hư hại gần 70% diện tích. Trong khi ở xã Bắc Ruộng ngập toàn bộ diện tích lúa từ 1 - 10 ngày tuổi trên các xứ đồng Cao su 120 ha; đồng Thượng 50 ha, đồng Lò Gạch, Bàu Bèo 130 ha, đồng dưới kênh Đức Phú 120 ha. Ngoài ra, ở Bắc Ruộng còn ngập và ngã đổ toàn bộ diện tích lúa đang thu hoạch khoảng 160 ha.

Theo UBND xã Bắc Ruộng, tổng diện tích lúa bị thiệt hại khoảng 580 ha, trong đó chủ yếu lúa đang ở giai đoạn trên 45 ngày tuổi và lúa từ 1 - 10 ngày tuổi, ước tổng thiệt hại 4,12 tỷ đồng. Ở xã Nghị Đức, cũng trong “lịch trình” mưa to như xã Bắc Ruộng, Tánh Linh nên nhiều đồng lúa bị thiệt hại nặng nề. Ông Phan Nhật Hùng - Phó Chủ tịch UBND xã Nghị Đức cho biết: Trên các cánh đồng La Ngà, đồng Đất Lách, khu vực đội 15, 17, 18, 19, 20 là 15 ha lúa chuẩn bị thu hoạch và 288 ha lúa gieo sạ từ 7 - 10 ngày bị ngập nặng, ước thiệt hại ban đầu khoảng 1,6 tỷ đồng...

“Rốn” lụt, ngập ở các xã ven sông La Ngà như Tánh Linh, Đồng Kho, Nghị Đức, Đức Linh, Hoài Đức, Trà Tân phải kể đến là xã Nam Thành. Nơi đây nằm hạ lưu sông La Ngà so với các xã Đồng Kho, Bắc Ruộng, Tánh Linh nhưng có địa hình đồng ruộng, vùng cây trồng có nhiều diện tích thấp hơn mặt nước sông La Ngà so với các xã khác. Vì vậy, khi có mưa to ở thượng nguồn kèm theo các hồ thủy điện xả nước thì hầu như Nam Thành là nơi bị ngập nhiều nhất. Ở Nam Thành hầu như năm nào cũng có ngập lụt. Ví dụ như năm 2025, Nam Thành bị ngập nặng gây thiệt hại hàng chục tỷ đồng. Năm nay cũng thế, hiện tại Nam Thành đã bị thiệt hại nặng...

Ông Đoàn Công Hòa, Chủ tịch UBND xã Nam Thành cho biết: Khác với các xã phía thượng nguồn sông La Ngà, từ ngày 25/9, Nam Thành mới có mưa to và mưa nhiều đợt trong ngày, kéo dài đến ngày 30/9 mưa mới tạm ngưng. Trong những ngày trước và trong lúc mưa lớn, xã đã triển khai phòng, chống bão lũ theo phương châm 4 tại chỗ. Nhờ vậy, đã giảm phần nào thiệt hại cho dân...

Theo ông Hòa, mưa to kèm nước thượng nguồn sông La Ngà đổ về nhiều gây cho Nam Thành ngập khoảng 1.000 ha cây trồng các loại. Thống kê sơ bộ, có 227 ha lúa, cây lâu năm 51,9 ha, cây sen 6 ha, ao nuôi cá 33 ha và các diện tích khác... Các cánh đồng lúa ngập nặng là đồng khu vực Nông Cơ, đồng Cầu Đỏ, đồng Bàu Ông Ngự, bàu Lún, bàu Nai. Ngoài ra, hàng chục ha cây cao su, cây mít, sầu riêng bị ngập nặng... Ước giá trị thiệt hại ban đầu khoảng 30 tỷ đồng.

Ghi nhận của phóng viên tại các các vùng ngập nặng ven sông La Ngà, để giảm thiểu thiệt hại và nhanh chóng khắc phục hậu quả do lụt, các xã đều triển khai tốt phương án “4 tại chỗ”. Nhờ có phòng bị đầy đủ các phương án nên phần nào giảm thiệt hại cho dân, đồng thời không để xảy ra sự cố về người... Được biết, hiện các xã đang làm tờ trình xin sửa chữa lại các tuyến kênh mương nội đồng để thoát lũ tốt hơn...