Mỹ chi 332,6 triệu USD duy trì hệ thống mũ ngắm JHMCS 240.000 USD cho tiêm kích

Cơ quan Hậu cần Quốc phòng Mỹ đã ký hợp đồng trị giá tối đa ước tính 332,6 triệu USD với công ty Rockwell Collins ESA Vision Systems (hiện là Collins Elbit Vision Systems) nhằm duy trì và sửa chữa hệ thống mũ ngắm Joint Helmet Mounted Cueing System (JHMCS). Khoản ngân sách này không dùng để mua thiết bị mới mà cung cấp phụ tùng, linh kiện thay thế và dịch vụ bảo dưỡng cho các phi đội tiêm kích F-15, F-16, F/A-18 của Không quân, Hải quân Mỹ cùng 13 quốc gia đối tác cho tới tháng 7/2032.

Lý do hệ thống JHMCS có chi phí lên tới 240.000 USD mỗi bộ

Theo ước tính từ National Interest, mỗi hệ thống JHMCS hoàn chỉnh có giá khoảng 240.000 USD. Mức chi phí cao này tập trung vào tổ hợp linh kiện điện tử phức tạp tích hợp ngay trên mũ, thay vì phần vỏ bảo vệ bên ngoài. Mũ được trang bị các cảm biến theo dõi chuyển động đầu phi công, hệ thống quang học chuyên dụng và màn hình hiển thị trực tiếp trước mắt người lái.

JHMCS hoạt động bằng cách xác định chính xác hướng nhìn của phi công, sau đó truyền dữ liệu thời gian thực tới máy tính nhiệm vụ, hệ thống radar và cảm biến vũ khí trên máy bay. Các thông số kỹ thuật như tốc độ, độ cao, cảnh báo mối đe dọa và vị trí mục tiêu được chiếu thẳng lên kính nhìn, giúp phi công duy trì quan sát bên ngoài buồng lái mà không cần cúi xuống nhìn các màn hình hiển thị bên dưới.

Trong kịch bản không chiến cự ly gần, JHMCS mang lại lợi thế chiến thuật lớn nhờ khả năng khóa mục tiêu lệch trục mũi máy bay. Khi kết hợp với tên lửa không đối không AIM-9X Sidewinder, phi công chỉ cần quay đầu về hướng máy bay đối phương để kích hoạt đầu dò tên lửa bám bắt mục tiêu, thay vì phải đổi hướng toàn bộ máy bay để đưa đối phương vào tâm ngắm. Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian khai hỏa trong các tình huống nhạy bén.

Lịch sử phát triển và quy mô ứng dụng thực tế

Ý tưởng chỉ thị mục tiêu qua mũ ngắm từng được áp dụng thành công trên các dòng tiêm kích MiG-29 của Liên Xô, cho phép điều khiển đầu dò tên lửa theo hướng nhìn phi công. Nhận thấy hiệu quả tác chiến này, Quân đội Mỹ bắt đầu thử nghiệm JHMCS trên dòng F-15 từ cuối thập niên 1990 trước khi đưa vào trang bị rộng rãi.

Tính đến nay, hơn 6.000 hệ thống JHMCS đã được sản xuất và bàn giao cho Không quân Mỹ cùng lực lượng không quân thuộc hơn 20 quốc gia, bao gồm Australia, Canada, Hy Lạp, Singapore và Thái Lan. Do quy mô sử dụng lớn và quy trình tích hợp phức tạp liên quan đến phần mềm máy tính nhiệm vụ, ghế phóng an toàn cùng các đợt kiểm định độ chuẩn xác, việc thay thế toàn bộ JHMCS bằng dòng mũ mới đòi hỏi lộ trình kéo dài nhiều năm.

Chiến lược duy trì song song và nâng cấp công nghệ mới

Song song với hợp đồng bảo dưỡng JHMCS, Không quân Mỹ đã bắt đầu triển khai hệ thống hiển thị Scorpion do Thales sản xuất trên một số phi đội F-16 Block 40 và 50 từ tháng 5/2022. Scorpion sử dụng công nghệ định vị quang học kết hợp quán tính và màn hình màu, giúp giảm bớt chi phí bảo trì mà không yêu cầu thay đổi lớn về phần cứng máy bay.

Trong khi đó, dòng tiêm kích thế hệ thứ năm F-35 sử dụng hệ thống mũ bay tích hợp riêng biệt (Gen III HMD) và không nằm trong hợp đồng duy trì JHMCS lần này. Việc ký kết hợp đồng phụ tùng 332,6 triệu USD đảm bảo lực lượng không quân Mỹ và các đồng minh duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu cho hàng nghìn máy bay F-15, F-16 và F/A-18 dự kiến tiếp tục hoạt động qua thập niên 2030.