Nâng tầm kịch bản ứng phó thiên tai

Chuẩn bị từ sớm

Nhìn lại năm 2025, những đợt mưa xối xả kéo dài với lượng mưa vượt mức trung bình nhiều năm đã giáng những đòn nặng nề lên hệ thống hạ tầng giao thông ở nhiều nơi của tỉnh. Nhiều trục đường huyết mạch như các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ, đặc biệt là những cung đường vắt qua những sườn đèo dốc đã từng có thời điểm rơi vào trạng thái tê liệt hoàn toàn. Những vết nứt lớn trên mặt đường nhựa, những sườn đồi ngậm nước no rồi bất ngờ đổ ụp, kéo theo hàng ngàn khối đất vùi lấp đường sá không chỉ phá hủy kết cấu hạ tầng mà còn đè nặng lên tâm lý người dân.

Anh Trần Ngọc Thái, một người dân sinh sống tại khu vực phường Xuân Trường - Đà Lạt nhớ lại: “Mấy năm trước, hễ mưa lớn 3 - 4 ngày liền là cả xóm mất ngủ. Đêm nằm cứ nơm nớp nghe ngóng tiếng đất chuyển mình. Năm ngoái, tận mắt chứng kiến cảnh đèo D’ran bị sạt lở, giao thông chia cắt nhiều ngày, chúng tôi mới thấu hết cái dữ dằn, khốc liệt của thiên tai”.

Dấu tích sạt lở vào năm ngoái và cả những thiệt hại vẫn còn hiện hữu chính là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ nhất đối với chính quyền và người dân địa phương. Ngay từ những tháng đầu mùa khô năm nay, tỉnh đã khẩn trương phân bổ kinh phí, rốt ráo chỉ đạo hoàn thiện các công trình phòng, chống sạt lở. Toàn bộ hệ thống chính trị, đặc biệt là ngành xây dựng, giao thông đã khẩn trương xây dựng kịch bản ứng phó, trong đó đặc biệt chuyển dịch trạng thái từ chống đỡ bị động sang chủ động phòng ngừa.

Quản lý rủi ro dựa vào cộng đồng

Rút kinh nghiệm sâu sắc từ thực tiễn, phương án ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai năm 2026 do Sở Xây dựng ban hành mang một tư duy hoàn toàn mới, đó là quản lý rủi ro dựa vào cộng đồng kết hợp ứng dụng công nghệ hiện đại. Kịch bản năm nay đã bỏ tư duy lý thuyết chung chung, thay vào đó lượng hóa và chi tiết hóa từng cấp độ rủi ro.

Ngay từ giai đoạn trước mùa mưa, một cuộc tổng rà soát đã được triển khai tại toàn bộ các vị trí, cung đường để thống kê điểm đen có nguy cơ sạt lở cao. Trọng tâm là các đoạn đường đào sâu, đắp cao, những cung đèo hiểm trở quan trọng như: đèo Bảo Lộc, đèo Chuối, đèo D’ran hay đèo Gia Bắc... Kế hoạch nạo vét hệ thống cống rãnh, gia cố mố trụ cầu và neo giằng kiên cố các kết cấu tạm tại công trường trọng điểm cũng được đặc biệt quan tâm chỉ đạo thực hiện, bảo đảm khả năng tiêu thoát nước và chịu lực tối đa trước mùa mưa bão.

Điểm đột phá của kịch bản 2026 là ở năng lực hiệp đồng tác chiến và phương án điều tiết giao thông linh hoạt. Phương châm 4 tại chỗ (chỉ huy tại chỗ; lực lượng tại chỗ; vật tư, phương tiện tại chỗ; hậu cần tại chỗ) được chỉ đạo và nâng cấp thành nguyên tắc. Lần đầu tiên, tỉnh lập sẵn bản đồ phân luồng giao thông chi tiết đến từng kịch bản sự cố. Giả định khi một cung đèo bị tắc nghẽn do sạt lở, ngay lập tức hệ thống biển cảnh báo từ xa sẽ được kích hoạt. Lực lượng chức năng chốt chặn sẽ hướng dẫn các dòng phương tiện rẽ sang các lộ trình dự phòng (như ĐT721, ĐT725…), bảo đảm mạch máu giao thông - vận tải hàng hóa và hành khách không bị đứt gãy.

Kế hoạch huy động phương tiện ứng cứu cũng được phân cấp rõ ràng theo 3 mức độ rủi ro thiên tai (cấp độ 3, 4 và 5). Nguồn lực được số hóa cụ thể từ việc huy động 10 chiếc xe khách ở cấp độ cơ sở, cho đến một đội lên đến 40 xe lớn, 20 xe tải trọng nặng cùng hàng chục tàu, ca nô cứu hộ chuyên dụng trong trạng thái sẵn sàng để sơ tán người dân khỏi vùng nguy hiểm.

Chủ động để giảm thiểu thiệt hại

Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc về công tác phòng, chống thiên tai mới đây, đồng chí Lê Trọng Yên - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh đã nhấn mạnh: “Thiên tai là yếu tố bất khả kháng, nhưng thiệt hại về người và tài sản hoàn toàn có thể giảm thiểu tới mức thấp nhất nếu chúng ta chủ động trước một bước. Phải sẵn sàng những giải pháp căn cơ, đồng bộ để công tác phòng, chống luôn đi trước, đón đầu, không để rơi vào thế bị động, bất ngờ. Mục tiêu cao nhất là bảo vệ an toàn tính mạng, sức khỏe của người dân, cũng như tài sản của Nhà nước”.

“

Thiên tai là yếu tố bất khả kháng, nhưng thiệt hại về người và tài sản hoàn toàn có thể giảm thiểu tới mức thấp nhất nếu chúng ta chủ động trước một bước.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lê Trọng Yên.

Chính vì mục tiêu ấy, tỉnh đang nỗ lực nâng cao năng lực chỉ huy tại chỗ, đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học vào công tác dự báo sớm, đồng thời tăng cường tuyên truyền để biến ý thức tự giác phòng, chống thiên tai thành phản xạ tự nhiên của mỗi người dân.

Mùa mưa năm 2026 đã bắt đầu ở cao nguyên. Nhưng năm nay, với một tâm thế chủ động, một kịch bản ứng phó khoa học, chặt chẽ và đầy trách nhiệm; kỳ vọng rằng, những cung đường giao thông sẽ thông suốt và bảo đảm an toàn.