Nga nâng cấp UAV Forpost-R, Iran nhận MRAP Spartak

Tại Dubai Airshow 2025, đại diện UZGA cho biết UAV trinh sát - tấn công Forpost-R của Nga đã đạt “hiệu quả cao hơn” sau các nâng cấp kỹ thuật. Cùng thời điểm, Iran lần đầu công khai tiếp nhận xe bọc thép Spartak 4x4 MRAP của Nga cho lực lượng biên phòng. Ở hướng khác, Hải quân Mỹ thông báo đã tiếp nhận tàu ngầm tấn công hạt nhân USS Massachusetts (SSN 798), dự kiến biên chế vào mùa xuân 2026.

Forpost-R: nâng cấp khí động học, vật liệu và tải trọng

UZGA lần đầu hé lộ quá trình hiện đại hóa Forpost-R, mẫu UAV do Nga sản xuất dựa trên Searcher II, đang được sử dụng tại Ukraine. Đợt nâng cấp tập trung vào cấu trúc khí động học và vật liệu chế tạo: phần cánh và đuôi được thiết kế lại nhằm tăng ổn định và khả năng mang theo vũ khí/thiết bị bổ sung.

Một thay đổi đáng chú ý là loại bỏ khung kim loại truyền thống, chuyển sang khoang chịu lực làm hoàn toàn từ vật liệu composite liền khối. Cách tiếp cận này giảm số mối ghép, bu lông, từ đó giảm trọng lượng và tăng độ bền. Theo phía Nga, Forpost-R có thể mang tải trọng lớn hơn so với trước, nhưng không công bố con số cụ thể.

Thông số hoạt động được nêu gồm: tốc độ tối đa khoảng 200 km/h, trần bay 6.000 m, tầm hoạt động 400 km và thời gian bay liên tục lên đến 18 giờ. Vũ khí chính là bom lượn hạng nhẹ KAB-20 mang đầu đạn phân mảnh nổ mạnh với lượng thuốc nổ khoảng 7 kg. Ngoài ra, Forpost-R có thể mang tên lửa chống tăng phóng từ trên không với tầm bắn khoảng 8 km và khả năng xuyên thép cán đồng nhất lên tới 1.300 mm.

Trước đó, Defense Express cho biết lực lượng Ukraine từng gây hư hại một chiếc Forpost-R đang hoạt động ở độ cao lớn bằng một UAV phòng không. Đây là dòng UAV khá hiếm trong biên chế Nga, nên mỗi tổn thất đều được chú ý.

Hàm ý tác chiến

Cải tiến khí động học và composite liền khối giúp tăng ổn định và giảm khối lượng, tạo dư địa tải trọng cho cảm biến hoặc vũ khí. Thời gian bay 18 giờ hỗ trợ giám sát dài hạn; vũ khí dẫn đường hạng nhẹ và ATGM tầm 8 km cho phép tấn công các mục tiêu nhỏ, phương tiện bọc thép từ ngoài tầm hỏa lực bộ binh.

Iran tiếp nhận Spartak 4x4 MRAP

Iran công khai giới thiệu loạt xe bọc thép Spartak 4x4 MRAP do Nga sản xuất trong lễ bàn giao trang bị cho lực lượng biên phòng, đánh dấu lần đầu Tehran thừa nhận tiếp nhận mẫu phương tiện này. Cùng đợt bàn giao có xe bọc thép Joshan nội địa, các phiên bản bọc thép của Toyota Land Cruiser 70-series, cùng UAV và mô tô. Giới chức Iran cho biết đợt bổ sung này giúp năng lực quản lý biên giới tăng khoảng 13% và nâng số lượng phương tiện lên thêm 5%.

Spartak (AMN-590951/VPK-Ural) ra mắt tại Army-2019, thiết kế thân liền khối với đáy chữ V, có khả năng chống nổ tương đương 6 - 8kg TNT. Giáp trước và nóc được gia cường chịu được đạn 12,7mm, và có thể lắp thêm giáp chống đạn 14,5mm.

Phương tiện dùng động cơ diesel tăng áp YaMZ-536 công suất khoảng 360 mã lực; tốc độ 80 - 100km/h trên đường và 40 - 60km/h địa hình; tầm hoạt động đến 1.000km. Cabin có hai ghế lái và chỗ cho tối đa 10 binh sĩ, trang bị khe bắn, cửa chống đạn và tháp súng có thể lắp súng máy 12,7mm hoặc súng phóng lựu tự động. Giai đoạn 2019 - 2024, Nga phát triển nhiều biến thể: phiên bản ba trục, cấu hình pháo 57mm, pháo phản lực Tornado-G, phòng không Rapira-2 và Rapira-3. Spartak xuất hiện trong biên chế Gabon, Nigeria và một số lực lượng tại Trung Đông, châu Phi.

USS Massachusetts (SSN 798): đã bàn giao, chờ biên chế

Hải quân Mỹ ngày 21.11 thông báo đã tiếp nhận USS Massachusetts (SSN 798), chiếc Virginia-class thứ 25. Việc bàn giao diễn ra sau loạt thử nghiệm trên biển đầu tháng 10 tại Đại Tây Dương, gồm lần lặn đầu tiên và các bài kiểm tra tốc độ cao. Tàu dự kiến được biên chế chính thức tại Boston vào mùa xuân 2026.

USS Massachusetts là tàu thứ bảy thuộc Block IV, cấu hình hướng tới giảm chu kỳ bảo dưỡng lớn và tăng số lượt triển khai trong vòng đời hoạt động. Tàu được đặt hàng năm 2014 trong hợp đồng đóng mười tàu Block IV trị giá 17,6 tỉ USD, hạ thủy vào tháng 2.2024 trước khi hoàn thiện cuối cùng. Hơn 10.000 công nhân tham gia chế tạo, cùng sự hỗ trợ của hàng nghìn nhà cung cấp.

Các thử nghiệm trên biển đầu tháng 10 bao gồm kiểm tra độ cơ động, hệ thống động lực, dẫn đường, tác chiến và khả năng vận hành trong điều kiện thực tế. Kết quả cho phép nhà máy bàn giao tàu để tiếp tục kiểm tra, đánh giá bổ sung đến đầu năm 2026.

Theo thông số cơ bản được nêu: lượng giãn nước khi lặn gần 7.800 tấn; lò phản ứng hạt nhân S9G với tuổi thọ lõi nhiên liệu khoảng 33 năm; tốc độ trên 25 hải lý/giờ (46,3km/h) và thủy thủ đoàn khoảng 135 người. Vũ khí chính gồm bốn ống phóng ngư lôi 533mm và hai ống phóng đa năng dành cho tên lửa hành trình Tomahawk. Hệ thống quan sát sử dụng cột cảm biến quang – điện tử thay cho kính tiềm vọng, cùng các mảng sonar mạn, mũi và kéo sau.

Nhận định kỹ thuật - chiến thuật

Các cập nhật đều tập trung vào hiệu quả nhiệm vụ: Forpost-R hướng tới tăng ổn định, độ bền và tải trọng để linh hoạt giữa trinh sát - tấn công; Spartak gia cố bảo vệ trước mìn và hỏa lực cỡ lớn cho nhiệm vụ biên phòng; Block IV của Virginia-class tối ưu chu kỳ bảo dưỡng để tăng thời gian sẵn sàng chiến đấu. Đây là các điều chỉnh theo hướng thực dụng, bám sát yêu cầu tác chiến cụ thể của từng lực lượng.