Nga triển khai loạt lá chắn điện tử vô hiệu hóa vệ tinh Starlink tại Ukraine

Nhằm vô hiệu hóa mạng lưới internet vệ tinh Starlink - hạ tầng thông tin đóng vai trò then chốt trong việc duy trì liên lạc và điều khiển thiết bị bay không người lái (UAV) của quân đội Ukraine - Nga đã triển khai hàng loạt tổ hợp tác chiến điện tử (EW) chuyên biệt. Các biện pháp này đã tiến triển từ gây nhiễu tín hiệu truyền thống sang tác động trực tiếp vào liên kết vệ tinh mặt đất.

Phương thức tác động trực tiếp vào liên kết vệ tinh

Theo chuyên gia quân sự Alexey Leonkov, Tổng biên tập tạp chí Arsenal of the Fatherland, hệ thống Starlink vận hành trên nền tảng công nghệ 5G với khả năng định hình chùm tín hiệu và tích hợp nhiều cơ chế bảo vệ. Điều này đòi hỏi phía Nga phải áp dụng các giải pháp kỹ thuật có độ chính xác cao thay vì chỉ gây nhiễu diện rộng.

Trong số các tổ hợp mới, Volna Kupol Garant là hệ thống sử dụng chùm sóng vô tuyến tần số cao có độ hội tụ lớn để làm quá tải ăng-ten thu của Starlink. Cấu trúc của Volna gồm 6 xe kéo cơ động, mỗi xe trang bị 2 ăng-ten vệ tinh có khả năng xoay và điều hướng. Một khẩu đội Volna có thể vô hiệu hóa hoạt động của Starlink trên phạm vi khoảng 20 km². Các nguồn tin ghi nhận hệ thống này từng được triển khai tại Kharkov năm 2024.

Bên cạnh đó, tổ hợp Tirada-S được thiết kế chuyên biệt để phát hiện và chế áp các kênh thông tin vệ tinh phục vụ chỉ huy tác chiến. Tirada-S không chỉ làm gián đoạn đường truyền giữa UAV và Starlink mà còn phát tín hiệu gây nhiễu có chủ đích để ngăn chặn dữ liệu truyền tới điểm nhận.

Nhiều tổ hợp gây nhiễu và truy tìm thiết bị đầu cuối

Ngoài các hệ thống chế áp đường truyền trực tiếp, quân đội Nga còn đưa vào vận hành nhiều tổ hợp tác chiến điện tử có tính năng đa dạng:

• Tobol: Hệ thống có khả năng tác động đồng thời cả chiều từ vệ tinh xuống mặt đất và chiều ngược lại. Tobol tạo ra ô che điện từ diện rộng, can thiệp vào các mạng vệ tinh như GPS, Galileo và Starlink.
• Kalinka: Tổ hợp chuyên truy bám tín hiệu liên lạc vệ tinh ở khoảng cách tối đa 15 km, tập trung tấn công chính xác vào từng thiết bị đầu cuối Starlink cũng như phiên bản quân sự Starshield.
• Borshchevik và Borshchevik-2: Thiết bị cơ động hạng nhẹ sử dụng thuật toán định vị tam giác, cho phép xác định vị trí thiết bị Starlink trong góc quét 180 độ, khoảng cách 10 km với sai số 5 m trong thời gian dưới 3 phút. Phiên bản Borshchevik-2 gắn trên phương tiện bay có độ chính xác lên tới 0,4 m.
• Krasukha-S4: Tổ hợp gồm 2 xe chuyên dụng có bán kính hoạt động trên 300 km, chuyên chế áp vệ tinh trinh sát, radar mặt đất và phương tiện giám sát không trung.

Đánh giá tác động tới năng lực tác chiến

Hạ tầng Starlink hiện đóng vai trò xương sống cho mạng lưới thông tin liên lạc, vận hành UAV và truyền dữ liệu cho hệ thống trí tuệ nhân tạo Prism của quân đội Ukraine. Việc Nga tăng cường mật độ triển khai các lá chắn điện tử gần tiền tuyến có thể gây ra hiện tượng gián đoạn tín hiệu cục bộ, làm giảm khả năng phối hợp chỉ huy và hạn chế hiệu quả tác chiến không người lái trên chiến trường.