Ngành cà phê Việt Nam nỗ lực thoát bẫy xuất khẩu thô để bảo vệ cột mốc 9 tỷ USD

Ngành cà phê Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt quan trọng khi mô hình xuất khẩu thô truyền thống đã chạm ngưỡng tăng trưởng. Theo thống kê, kim ngạch xuất khẩu liên tục bứt phá từ 3 tỷ USD năm 2021 lên mức đỉnh điểm 9 tỷ USD vào năm 2025. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này chủ yếu dựa vào biến động giá thế giới thay vì giá trị nội tại của sản phẩm.

Nghịch lý giá trị và bài học từ các tập đoàn toàn cầu

Dữ liệu thị trường cho thấy giá cà phê xuất khẩu bình quân năm 2025 đạt 5.660 USD/tấn, tăng 183% so với năm 2021. Dù con số 9 tỷ USD là kỷ lục của toàn ngành, nhưng khi so sánh với các doanh nghiệp quốc tế, khoảng cách về giá trị thương hiệu vẫn còn rất lớn. Điển hình như Nestlé, chỉ riêng nhãn hàng Nespresso của tập đoàn này đã mang về doanh thu 8.4 tỷ USD trong năm 2025, tương đương giá trị xuất khẩu của cả niên vụ cà phê Việt Nam cộng lại.

Đáng chú ý, Thụy Sĩ - quốc gia không trồng cà phê - lại đứng đầu thế giới về doanh số thành phẩm nhờ công nghệ chế biến và xây dựng thương hiệu. Trong khi đó, Việt Nam là quốc gia sản xuất Robusta lớn nhất thế giới nhưng phần lớn vẫn dừng lại ở khâu cung ứng nguyên liệu thô. Các chuyên gia nhận định, việc 1 kg cà phê nguyên liệu giá 100.000 đồng chỉ pha được 40 ly cà phê (mỗi ly có giá tương đương 1 kg nguyên liệu) là minh chứng cho sự định giá bất hợp lý giữa sản phẩm thô và thành phẩm.

Chiến lược thoát bẫy xuất khẩu thô bằng công nghệ

Để khắc phục tình trạng này, nhiều doanh nghiệp trong nước đã bắt đầu triển khai các dự án chế biến sâu quy mô lớn. Công ty TNHH Vĩnh Hiệp đang đầu tư 710 triệu USD vào 5 dự án trọng điểm, bao gồm nhà máy chế biến công nghệ sấy lạnh và sấy phun với công suất 18.000 tấn/năm. Mục tiêu là tạo ra sản phẩm phân khúc cao cấp và tận dụng phụ phẩm để sản xuất phân bón hữu cơ, đáp ứng tiêu chuẩn sạch của thị trường EU và Mỹ.

Bên cạnh đó, việc chuyển dịch từ "bán thô" sang tự làm thương hiệu đang là xu hướng tích cực. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt vẫn phải đối mặt với hai rào cản lớn: tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của nước nhập khẩu và sự thống trị của các tập đoàn thực phẩm có lịch sử lâu đời. Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp có thể tận dụng mạng lưới của các tập đoàn bán lẻ quốc tế tại Việt Nam hoặc thông qua cộng đồng người Việt ở nước ngoài để thâm nhập thị trường bản địa.

Áp lực từ quy định quốc tế và biến động thị trường năm 2026

Theo báo cáo từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 3/2026, xuất khẩu cà phê đạt 210.000 tấn với trị giá 956,2 triệu USD. Lũy kế 3 tháng đầu năm 2026, khối lượng xuất khẩu tăng 12,6% nhưng giá trị lại giảm 6,4% do giá bình quân giảm sâu xuống còn 4.696,8 USD/tấn.

Tại khu vực Tây Nguyên, giá cà phê nội địa cũng ghi nhận mức giảm từ 2.500 đến 2.800 đồng/kg do triển vọng vụ mùa kỷ lục tại Brazil. Điều này tạo áp lực lớn lên nông dân và các nhà xuất khẩu Việt Nam. Ngoài ra, các quy định mới như EUDR (chống phá rừng của EU) buộc ngành cà phê phải minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng.

Các chuyên gia nhấn mạnh, 30 năm tới sẽ là giai đoạn của chất lượng và bản sắc. Việt Nam cần chuyển đổi mạnh mẽ từ một quốc gia sản xuất Robusta hàng hóa sang trung tâm toàn cầu về Robusta chất lượng cao, gắn liền với các giá trị môi trường và tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc hiện đại.

Thông tin dịch vụ bổ sung

Trong khuôn khổ các hoạt động văn hóa tại TP.HCM, Phường Hiệp Bình, TP.HCM hiện đang diễn ra nhiều chương trình khám phá tại TTTM Gigamall (240-242 Phạm Văn Đồng) như Lễ hội Hoa Anh Đào 2026 và các khu công nghệ giải trí Gigaversal, mang đến không gian trải nghiệm đa dạng cho khách hàng trong mùa lễ hội.