Nguy hiểm “giấu mặt”

Bài 1: Nhận diện lãng phí trong không gian mới

Không gian mới ấy không chỉ quá rộng lớn mà còn bộn bề những vấn đề sau sắp xếp, sáp nhập. Trong khi ấy, THTK, CLP trải rộng trên nhiều lĩnh vực mà đôi khi cán bộ thực thi nhiệm vụ chưa quen việc cũng chưa nhận ra…

“Sức mạnh” của công nghệ thông tin

Tháng 10/2026, hồ Ka Pét đang thi công. Chỉ thế thôi nhưng đã lan tỏa kỳ vọng trở mình sang thương mại, dịch vụ của xã Hàm Thạnh, vùng đất vốn dĩ lâu nay toàn bất lợi về phát triển, vì thuộc miền núi, khô hạn và hơn 26% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Thế mà, từ đầu năm đến nay, Trung tâm hành chính công xã Hàm Thạnh tiếp nhận hơn 400 hồ sơ về thành lập và hoạt động doanh nghiệp, đất đai trong tổng số 6.577 hồ sơ trên tất cả các lĩnh vực, trong đó có hơn 6.400 hồ sơ nhận trực tuyến.

Điều đáng chú ý khác, Hàm Thạnh đã hoàn thành 36/36 nhiệm vụ cải cách hành chính theo kế hoạch năm; thực hiện đảm bảo tiến độ các nhiệm vụ trọng tâm trên 7 lĩnh vực thuộc chỉ số cải cách hành chính. Nhờ vậy, trong 3 tháng 7, 8 và 9, chỉ số cải cách hành chính của UBND xã Hàm Thạnh liên tiếp được xếp hạng 01/124 xã, phường, đặc khu trong tỉnh, ghi nhận tại Cổng Dịch vụ công Quốc gia.

Chủ tịch UBND xã Hàm Thạnh Nguyễn Đình Quang cho biết, với xã miền núi như Hàm Thạnh, kết quả trên là hành trình từ nắm bắt điểm yếu và khắc phục bằng cách mở các lớp bồi dưỡng kiến thức về công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo; bố trí cán bộ phù hợp vị trí cho đến kiểm tra; kịp thời phát hiện và chấn chỉnh các tồn tại trong quá trình thực hiện.

Nhờ vậy, không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn nâng cao chất lượng phục vụ người dân, tổ chức, doanh nghiệp, nhất là tiết kiệm thời gian lẫn chi phí xã hội. Hơn thế, qua đó, tình hình thu hút đầu tư vào vùng nông thôn, miền núi như Hàm Thạnh cũng ngày một khả quan hơn.

Trong khi đó, các xã, phường khác và sở ngành cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, nỗ lực hoàn thành các nhiệm vụ cải cách hành chính, thi đua vươn lên vị trí cao mới tại Cổng Dịch vụ công Quốc gia, đồng thời lan tỏa sự hài lòng trong dân.

Kết quả đánh giá sơ bộ các tiêu chí chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) của tỉnh tính đến hết tháng 8/2026 đạt 95%, mở ra hi vọng mới, vì theo kết quả công bố của Bộ Nội vụ, Chỉ số PAR Index năm 2025 của tỉnh Lâm Đồng đạt 92,22%, xếp thứ 7/34 tỉnh, thành phố. Đây cũng là mặt nổi bật của chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (THTK, CLP) tại Lâm Đồng trong năm 2026.

Theo đánh giá của UBND tỉnh, trong thời gian qua, nhiều lĩnh vực đã tích hợp giải pháp số hóa mạnh mẽ để giảm lãng phí nguồn lực. Như ngành giáo dục đẩy mạnh sử dụng giáo trình điện tử; ngành y tế áp dụng sổ y bạ điện tử và hệ thống quản lý thông tin tích hợp giúp tối ưu hóa nhân lực, tăng hiệu suất cơ sở và minh bạch dịch vụ…

Còn các cơ quan, đơn vị địa phương, nhờ áp dụng công nghệ thông tin trong tổ chức hội nghị, tập huấn, xử lý công việc chuyên môn có hiệu quả đã làm giảm chi phí hành chính, in ấn, lưu trữ giấy tờ rõ rệt.

Mặt khác, việc THTK, CLP gắn với yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số đã góp phần thay đổi tác phong làm việc, xây dựng môi trường công sở văn minh, chuyên nghiệp và hiện đại, phù hợp chủ trương tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động ở từng đơn vị…

Nhận thức là chìa khóa

Với 8 nội dung lớn, trong đó có những nội dung bao hàm nhiều lĩnh vực, nên việc thực hiện chương trình THTK, CLP có kết quả định lượng lẫn định tính, dù chủ trương của tỉnh thì phải lượng hóa được tối đa sự tiết kiệm được thông qua những con số. Thế nên, việc tác động nâng cao nhận thức trong cán bộ, công chức, viên chức, người lao động không chỉ được tỉnh rất chú trọng mà còn bảo đảm tính hệ thống và xuyên suốt cả lúc sáp nhập.

Vì ngay từ đầu năm 2025, 3 tỉnh: Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông trước hợp nhất đã ban hành 3 quyết định về THTK, CLP để triển khai thực hiện Nghị quyết số 74/2022 của Quốc hội cũng như các nghị quyết, quyết định của Chính phủ cùng nội dung. Cụ thể, Nghị quyết 53/2023 của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 74 của Quốc hội; Nghị quyết số 98/2024 về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Chỉ thị số 27-CT/TW ngày 25/12/2023 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác THTK, CLP; Quyết định số 806/QĐ-TTg ngày 22/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí đến năm 2035.

Đến cuối năm 2025, UBND tỉnh có Quyết định số 2845/QĐ-UBND ngày 30/12/2025 ban hành Chương trình TK, CLP năm 2026 trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Ngay từ đầu năm 2026, các sở, ngành và UBND các xã, phường, đặc khu, các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước trên địa bàn tỉnh đã xây dựng Chương trình, kế hoạch về TK, CLP. Tiếp đến, cấp ủy đảng, cơ quan, đơn vị đã triển khai tuyên truyền TK, CLP với nhiều hình thức đa dạng.

Nhờ chú tâm THTK, CLP nên các cơ quan, đơn vị đã xây dựng chính sách phù hợp, hài hòa với điều kiện vốn có, ngay cả những nội dung khó đo lường ra con số cụ thể. Ví dụ, như THTK, CLP trong việc ban hành, thực hiện định mức, tiêu chuẩn, chế độ thông qua các Nghị quyết do HĐND tỉnh ban hành; trong lập, thẩm định, phê duyệt dự toán, quyết toán, quản lý, sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước, thể hiện rõ qua quản lý, sử dụng kinh phí Chương trình mục tiêu quốc gia, thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ, sử dụng các quỹ có nguồn từ ngân sách. Hay THTK, CLP trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của Nhân dân…

Bên cạnh đó là những nội dung đã THTK, CLP thể hiện bằng những con số, tính 6 tháng đầu năm. Nổi lên, trong lập, thẩm định, phê duyệt dự toán, quyết toán, quản lý, sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước, đã tiết kiệm 1.823.835 triệu đồng.

Hay trong quản lý, sử dụng trụ sở làm việc, mua sắm, sử dụng phương tiện đi lại và phương tiện, thiết bị làm việc của cơ quan, tổ chức trong khu vực nhà nước, tỉnh đã sàng lọc, phân loại và tìm hướng xử lý để giảm lãng phí ở mức thấp nhất. Như nhà, đất dôi dư đã xác định là 1.355 cơ sở, sau đó phân loại cũng như giao thẩm quyền xử lý. Như máy móc, thiết bị ở những cơ sở này đã được thống kê và có quyết định điều chuyển cho cấp xã và các cơ quan có nhu cầu tiếp nhận. Như xe ô tô, trong kỳ đã thanh lý 72 xe và điều chuyển 2 xe.

Còn trong quản lý, khai thác, sử dụng điện, đã tiết kiệm được 90,4 triệu kWh. Trong tổ chức bộ máy, quản lý, sử dụng lao động và thời gian lao động trong khu vực nhà nước đã giảm còn 14 cơ quan chuyên môn và 1 tổ chức hành chính khác (UBND tỉnh), còn 1.885 đơn vị sự nghiệp công lập. Ngoài ra, còn hàng loạt con số tiết kiệm được trong quản lý sử dụng tài nguyên nước, khoáng sản, rừng, đất; trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước tại doanh nghiệp…

Với sự hiện diện trải rộng nhiều lĩnh vực như trên, đặc biệt với 1 tỉnh có diện tích rộng nhất nước như Lâm Đồng, lại phong phú tiềm năng và cũng lắm trắc trở trong kết nối đường sá, việc THTK, CLP luôn chứa đựng thách thức, dù có kiểm soát tốt qua giám sát, thanh kiểm tra. Vì vậy, xác định phải tác động vào nhận thức, cảnh báo từ sớm, từ xa đã được UBND tỉnh Lâm Đồng chú trọng và nay đã có chuyển biến tích cực về nhận thức và tổ chức thực hiện như trên.

Tuy nhiên, thực tế cũng đang cho thấy có một số lĩnh vực trong quá trình phát triển đã ở ranh giới mong manh giữa làm chậm, không hiệu quả đang chuyển sang bờ bên kia của lãng phí.