Nguy hiểm “giấu mặt”

Bài 3: Như chạy trên cát lún

Nhiều trở ngại lớn

Những ngày này, khi nói về lãng phí, người dân trong tỉnh đều nghĩ ngay đến các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, mà họ thấy từng ngày đang bỏ trống, không sử dụng. Nhưng thực tế, chúng vẫn đang trong thời gian được xử lý, sắp xếp. Vì việc tổ chức lại đơn vị hành chính quy mô lớn với 3 tỉnh còn 1 tỉnh Lâm Đồng như hiện tại, dẫn đến khối lượng tài sản công, trụ sở dôi dư cần xử lý, điều hòa rất lớn nên cần nhiều thời gian rà soát, lập hồ sơ…

Thực trạng này Thường trực Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy nhận biết và đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo giải quyết sau thời điểm sáp nhập tỉnh. Nhưng vì nhiều lý do cả chủ quan lẫn khách quan, việc xử lý tài sản công dôi dư, dù đã đạt kết quả khích lệ nhưng chưa đạt như kế hoạch, bất chấp UBND tỉnh ban hành nhiều công văn thúc giục.

Từ giữa tháng 6/2026, công văn số 8170 của UBND tỉnh đã yêu cầu các sở, ban, ngành thuộc tỉnh và UBND các xã, phường, đặc khu khẩn trương rà soát toàn bộ cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc phạm vi quản lý để đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác bàn giao, tiếp nhận. Đến cuối tháng 9/2026, UBND tỉnh có thông báo kết luận số 1313, trong đó đồng chí Hồ Văn Mười, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh giao: “Tiếp tục rà soát, thống kê, phân loại đầy đủ, chính xác, khách quan tài sản công dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh; không để bỏ sót bất kỳ cơ sở nhà, đất, trụ sở, công trình, tài sản công nào thuộc phạm vi quản lý của cơ quan, đơn vị, địa phương…”

Việc chậm trễ như trên phản ánh rõ mặt chưa được đã ghi nhận tại Báo cáo Kết quả công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí 6 tháng đầu năm và nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của UBND tỉnh. Đó là “Nhận thức và tinh thần trách nhiệm của một số cán bộ, công chức, viên chức, đặc biệt là vai trò người đứng đầu tại một số cơ quan, đơn vị, địa phương đối với công tác THTK, CLP chưa thực sự cao”.

Từ đây kéo theo hệ quả đầu tiên: “Chất lượng báo cáo THTK, CLP hàng năm của một số cơ quan, địa phương, đơn vị chưa phản ánh đúng thực chất; số liệu báo cáo không đầy đủ theo biểu mẫu, nhiều đơn vị không báo cáo số liệu theo Phụ lục số 02 Thông tư số 188/2014/TT-BTC ngày 10/12/2014 của Bộ Tài chính; do đó, gây khó khăn trong việc đánh giá chính xác việc THTK, CLP trên địa bàn toàn tỉnh”.

Riêng với đầu tư công giải ngân chậm, bên cạnh vướng mắc nhiều chỗ giải phóng mặt bằng là công tác chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện thủ tục dự án còn chậm. Việc giải ngân vốn sự nghiệp chương trình mục tiêu quốc gia đang rất thấp là bằng chứng. “Tại cấp xã, đội ngũ cán bộ phần lớn mới được kiện toàn nên chưa nắm vững trình tự, thủ tục hồ sơ trong lĩnh vực đầu tư công, dẫn đến lúng túng trong quá trình triển khai thực hiện”, UBND tỉnh đánh giá. Bên cạnh, lại thêm năng lực của một số nhà thầu yếu, không đảm bảo nhân sự và máy móc theo hồ sơ thầu. Thế nên, công tác tổ chức thực hiện còn hạn chế, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và giải ngân vốn đầu tư công.

Đó là nguyên nhân chủ quan, còn khách quan thì vô cùng, khi bối cảnh bủa vây nhiều khó khăn trên các mặt. Nổi lên là biến động của thị trường thế giới làm giá cả tất cả các mặt hàng tăng mạnh; nhất là giá cả nhiên liệu, nguyên vật liệu tăng cao, bởi thêm yếu tố khan hiếm. Trong khi đó, phần lớn các hợp đồng đã ký kết với chủ đầu tư là hợp đồng trọn gói, không điều chỉnh theo biến động giá, dẫn đến tình trạng càng thi công thì nhà thầu càng bị thua lỗ.

Phải vượt dốc

Trong cảnh nhiều trở ngại, khó khăn như trên, cả hệ thống chính trị tại tỉnh đã nỗ lực thực hiện nhiệm vụ. Và nơi này nơi kia đã xuất hiện những điểm sáng, ở đó cán bộ năng động, có cách làm sáng tạo, mang lại kết quả nổi bật trên một số lĩnh vực. Như phường Lang Biang - Đà Lạt, nơi được xem là xử lý tài sản công dôi dư nhanh và suôn sẻ nhất của cấp xã, tính đến lúc này. Sau khi được giao 7 cơ sở nhà, đất trên địa bàn, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường đã xây dựng phương án quản lý, khai thác các cơ sở và đã được UBND phường phê duyệt. Đến nay, phường đã cho thuê thành công đối với 4 cơ sở, 3 cơ sở còn lại đang thông báo cho thuê.

Theo UBND phường Lang Biang - Đà Lạt, việc xử lý tài sản công dôi dư tại phường thuận lợi, nhờ sự chỉ đạo sát sao của các cấp chính quyền trong công tác rà soát, xác định các cơ sở nhà đất dôi dư sau sáp nhập. Bên cạnh, Nghị quyết 31/2026/NQ-CP được ban hành kịp thời, cho công thức tính rõ ràng (Sở Tài chính cũng đã có buổi tập huấn hướng dẫn việc xác định đơn giá cho thuê tài sản theo Nghị quyết 31), đơn vị quản lý tài sản dôi dư không cần thuê đơn vị thẩm định giá, từ đó rút ngắn thời gian cũng như tiết kiệm chi phí khi thực hiện nhiệm vụ. Việc xác định đơn giá cho thuê tài sản có sự phối hợp giữa phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị với đơn vị quản lý tài sản đảm bảo xác định đúng giá sàn cho thuê theo quy định, tránh làm thất thoát do tính sai các hệ số.

Trong khi đó, về phía biển, không ít cán bộ xã, phường cũng có cách làm rất riêng, phù hợp với tình hình địa phương, góp phần vào đầu tư hạ tầng, thu hút đầu tư. Việc xã hội hóa trong xây dựng, sửa chữa, chỉnh trang các công trình tại phường Phú Thủy là 1 ví dụ. Ông Nguyễn Hữu Thông, Bí thư Đảng ủy phường Phú Thủy cho biết, trong bối cảnh ngân sách nhà nước có hạn, nếu chờ đợi thì không kịp và cũng sẽ lỡ nhịp cho phát triển nên thông qua việc tổ chức chương trình “cà phê sáng giữa lãnh đạo phường với nhân dân" vào thứ 7 tuần đầu tiên hàng tháng, phường đã kêu gọi, kết nối và đề nghị doanh nghiệp đồng hành trong sửa chữa, chỉnh trang đô thị khang trang cũng là để thu hút khách du lịch.

“Kết quả, có 3 doanh nghiệp trên địa bàn đã đồng ý đầu tư 3 công trình với tổng giá trị vài chục tỷ đồng, gồm bức tường hoa giấy trên tuyến đường Dốc Lầu Ông Hoàng dẫn vào Khu du lịch quốc gia Mũi Né; chỉnh trang và nâng cấp Bãi Đá Ông Địa thành công viên và xây dựng vườn hoa bằng lăng gần tháp Po Sah Inư, đã tạo thêm các điểm check in đẹp lạ cho du khách. Sắp tới, có một số doanh nghiệp khác sẽ đầu tư vào các công viên trên địa bàn để làm sinh động hơn nơi người dân đến thư giãn hàng ngày. Phường cũng tính đến phương án đấu thầu 1 số vị trí nhất định để cho thuê và kinh doanh…”, ông Thông nói.

Còn tại xã Hồng Sơn, nơi được ví như vùng Đồng Tháp Mười thu nhỏ ở Lâm Đồng, thời gian qua, người dân đã chuyển đổi sang trồng sen rất nhiều, hiện đã hơn 350 ha. Vào mùa này, sen nở hồng, đẹp ngất ngây, tỏa hương bát ngát trên những cánh đồng ven Quốc lộ 1A nhưng người trồng không vui khi giá hạt sen không cao. Tuy nhiên, họ vẫn nuôi hi vọng, vì mới đây, 1 doanh nghiệp đã đầu tư cơ sở sơ chế hạt sen trên địa bàn xã.

Ông Nguyễn Linh Nhơn, Bí thư Đảng ủy xã Hồng Sơn cho biết, doanh nghiệp muốn đầu tư nhà máy chế biến nhưng tại Hồng Sơn hiện chưa hình thành khu, cụm công nghiệp nên xã vận động và trước mắt doanh nghiệp thuê 1 cơ sở đóng gói thanh long trước đây để triển khai thu mua và sơ chế tại địa phương, giúp xã giải quyết đầu ra ổn định cho cây sen. Tương tự, 1 doanh nghiệp khác thu mua sầu riêng từ các vùng lân cận cũng đầu tư xây dựng mới cơ sở sơ chế, đóng gói xuất khẩu tại xã, dù trên địa bàn xã không có cây sầu riêng nhưng lại là nơi trung chuyển phù hợp cho loại trái cây này.

Qua đó, minh chứng thêm rằng cán bộ là gốc vấn đề, quyết định được mọi việc, dù thực tế có đang vướng quy định hay mọi yếu tố cho phát triển chưa thuận. Theo hướng nhìn tích cực này thì những hạn chế trong THTK,CLP thời gian qua, cũng là trở ngại trong phát triển kinh tế xã hội như là thách thức của người chạy trên cát lún. Có thể khúc đường này khó nên chậm và cũng có cơ hội tích lũy kinh nghiệm nhưng sang đoạn đường mới sẽ tăng tốc, nhất là các tuyến cao tốc qua địa bàn, khi cuối tháng 9/2026, có dự án đã có mặt bằng sạch đạt 84% tổng diện tích, có dự án đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đạt 95%...

“

Box: “Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tỉnh tổ chức 3 phiên họp, Thường trực Ban Chỉ đạo tổ chức 3 cuộc họp, ban hành 6 thông báo kết luận để chỉ đạo triển khai nhiệm vụ. Sau sáp nhập tỉnh, Ban Chỉ đạo tỉnh theo dõi, chỉ đạo xử lý 39 vụ án, vụ việc, trong đó có 19 vụ án, vụ việc theo kiến nghị của các đoàn kiểm tra Trung ương. Đến nay, đã kết thúc theo dõi, chỉ đạo 20 vụ án, vụ việc và tiếp tục theo dõi, chỉ đạo 19 vụ án, vụ việc.”

*Trích Báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh, công tác xây dựng Đảng, hệ thống chính trị quý III và 9 tháng đầu năm, phương hướng, nhiệm vụ quý IV của Tỉnh ủy Lâm Đồng.