Nho rừng miền sơn cước Lang Biang

Du khách phương xa đến núi mẹ Lang Biang ở phường Lang Biang - Đà Lạt, sẽ thấy người dân ở đây bày bán nho rừng chín - thứ quả mọc hoang nơi miền sơn cước với vị ăn lạ miệng. Ít người biết rằng, những cư dân Tây Nguyên - người K’ho ở vùng núi Lang Biang - luôn coi nho rừng là một phần của lối ứng xử “ăn rừng - dưỡng rừng”. Thông qua việc thu hái trái nho chín, người K’ho ở phường Lang Biang - Đà Lạt dạy nhau cách “dưỡng” cái ăn cho cộng đồng. Mỗi mùa nho rừng chín, người K’ho lại lục tục rủ nhau đi “ăn” “lộc” rừng. Đấy không đơn thuần là hành động đi tìm cái ăn cho hiện tại, còn để học cách “dưỡng” cái ăn cho những mùa vụ mùa tiếp. “Đã là “lộc” của rừng thì rừng cho bao nhiêu con người hưởng bấy nhiêu, không nên tham lam “ăn” quá mức rừng cho phép. Người đi hái nho rừng chỉ được lấy những chùm nho đã chín, những chùm nho xanh thì phải chừa cho người đi hái sau còn có trái nho mà lấy. Người K’ho cấm tuyệt đối việc cắt gốc nho. Gốc nho phải được giữ nguyên để nó tiếp tục sinh trưởng, mùa sau dây nho còn ra trái mà hái”, ông Krajan Suin - một người hái nho rừng ở phường Lang Biang - Đà Lạt chia sẻ.

Nhờ luật lệ ấy, nho rừng vẫn đều đặn cho trái đúng mùa. Theo chị Păng Ting Ka Ang, sau khi lấy từ rừng về nhà, nho rừng có thể sử dụng để làm thực phẩm tươi, hoặc ngâm với rượu, hoặc ủ làm giấm... Ưu điểm lớn nhất của nho rừng, đây là loại thực phẩm sạch. Vì sinh trưởng trong môi trường rừng tự nhiên nên nho rừng hoàn toàn sạch hóa chất. Người tiêu dùng rất yên tâm khi sử dụng nho rừng chín để làm thực phẩm, làm rượu nho, làm giấm nho... “Nho rừng ăn tươi có vị chát nhẹ. Rượu vang làm từ nho rừng màu sánh đỏ như rượu vang của Pháp. Rượu giúp thanh nhiệt, kích thích tiêu hóa, rất tốt cho tim mạch”, chị Păng Ting Ka Ang cho biết.

Trước kia, người K’ho ở khu vực Lạc Dương cũ làm rượu vang từ trái nho rừng chín chỉ để cho gia đình sử dụng. Thi thoảng có khách ghé nhà chơi thì rót ra ly mời khách như siro giải nhiệt, chứ không hề nghĩ đến chuyện buôn bán rượu vang nho rừng. Thấy khách khen rượu ngon, màu sóng đỏ đẹp mắt, lại còn nài nỉ bán cho một ít rượu vang nho rừng mang về nhà làm quà tặng, người K’ho mới có mặt hàng rượu bán cho du khách gần xa. Theo bà Ka Glong, cách thức làm rượu vang từ trái nho rừng chín khá đơn giản. Trái nho lấy từ rừng về nhà đem rửa kỹ trong nước để loại bỏ tạp chất, sau đó tách rời từng trái, tráng qua rượu gạo, rồi mang đi ủ rượu. Bình ủ rượu là bình thủy tinh, hoặc bình sành, bình nhựa, bình sứ. Rải một lớp nho xuống đáy bình, rồi phủ một lớp đường phèn lên phía trên, rồi thêm một lớp nho, tới một lớp đường phèn... Cứ làm tuần tự như vậy cho đến khi đầy bình thì đổ rượu gạo loại đặc biệt vào ngâm cùng và đậy nắp bình bịt kín miệng bình. Rượu nho ủ tự nhiên có mùi thơm nồng, vị ngọt thanh, màu sóng sánh đỏ. “Gặp hôm thời tiết nắng nóng, chỉ việc chiết ra một ít nước rượu cốt, rồi thêm vài cục tẩy (nước đá) và thưởng thức thứ rượu chưng cất từ trái nho rừng. Một cảm giác sảng khoái, khỏe khoắn lan khắp cơ thể. Cái nóng nực của thời tiết cũng theo đó mà tiêu tan”, bà Ka Glong vui vẻ nói.

Từ một loại trái cây mọc hoang, người K’ho đã chế biến thành một thức uống mang phong vị núi rừng. Ông Ya Gout K’Srếk - một người dân ở xã Lạc Dương cho biết: “Hiện, thị trường đang rất ưa chuộng loại rượu vang làm từ trái nho rừng chín. 1 lít rượu vang nho rừng có giá bán khoảng 1 triệu đồng”.