Những người giữ màu xanh tri ân

Chăm sóc bằng tất cả lòng thành kính

Những tia nắng đầu tiên còn lấp lánh trên những tán me tây cổ thụ, NTLS Bình Thuận, tỉnh Lâm Đồng đã vang lên tiếng chổi tre xào xạc hòa cùng tiếng máy cắt cỏ rền đều. Trong không gian trang nghiêm, nơi hàng ngàn phần mộ liệt sĩ đang yên nghỉ, ông Dương Văn Hậu (thôn Thuận Phong, xã Hồng Sơn) lặng lẽ bắt đầu một ngày làm việc mới.

Trước những dãy mộ thẳng tắp, dáng người nhỏ nhưng rắn rỏi của ông Hậu di chuyển từ phần mộ này sang phần mộ khác. Trên tay là chiếc khăn mềm, ông nhẹ nhàng lau lớp bụi mỏng bám trên từng tấm bia đá, tỉa bớt chân hương trên phần mộ cho sạch sẽ. Mỗi động tác đều chậm rãi, tỉ mỉ, chứa đựng sự trân trọng và lòng biết ơn sâu sắc với những người đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.

Hơn 10 năm gắn bó với công việc tại NTLS, đủ để ông Hậu thuộc từng lối đi và hiểu rõ đặc tính từng loại hoa, cây xanh trong khuôn viên này. Mùa nào cây thay lá, tháng nào hoa nở rộ, loại nào cần nhiều nước. Những hiểu biết ấy không đến từ sách vở, mà được tích lũy qua từng ngày cần mẫn chăm sóc, qua bao mùa nắng cháy và những cơn mưa lặng lẽ trôi qua. “Cũng như hoa sứ, bằng lăng chỉ thực sự bung sắc rực rỡ vào những tháng hè. Còn loài hoa 5 cánh mỏng, màu trắng ngà, nhụy tím được mang từ Đồng Tháp về thì rất dễ thích nghi, nở hoa gần như quanh năm nên chúng tôi nhân rộng dọc các hàng mộ. Riêng hoa giấy lại “khó tính” hơn. Muốn cây nở đúng dịp tết hay Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 phải tính toán thời điểm cắt tỉa từ trước, chăm chút từng chút một”, ông Dương Văn Hậu vừa dẫn chúng tôi đi giữa những hàng hoa, vừa chậm rãi giới thiệu.

Nhờ sự chăm chút ấy, mỗi hàng cây xanh, mỗi khóm hoa thay nhau khoe sắc theo mùa, làm dịu đi cái nắng gắt gao và gió khô của vùng đất ven biển. Không gian trang nghiêm vì thế cũng trở nên ấm áp, thanh bình hơn. Đó không chỉ là vẻ đẹp của cảnh quan, mà còn là sự an ủi với những thân nhân liệt sĩ từ khắp mọi miền đất nước khi về đây. Trong làn khói hương trầm mặc, nhìn những phần mộ được chăm sóc sạch sẽ, gia đình phần nào nguôi ngoai nỗi nhớ, yên lòng rằng người thân của mình được chăm sóc bằng tất cả sự chu đáo, thành kính và lòng biết ơn.

Nhắc đến những việc mình đã làm, ông Dương Văn Hậu chỉ nở nụ cười hiền. Với ông, đó chưa bao giờ là điều đáng kể. “Cha tôi cũng là liệt sĩ. Trong nghĩa trang này còn có nhiều bác, nhiều chú trong dòng họ. Họ và hàng ngàn liệt sĩ khác đều ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Có người chưa kịp lập gia đình, có người đến nay vẫn chưa xác định được danh tính. Họ đã gửi lại cả tuổi xuân để đất nước có được hòa bình hôm nay”, ông Hậu trầm giọng.

Có lẽ vì thế, trong từng gốc hoa, từng hàng cây được chăm chút mỗi ngày, luôn lặng lẽ gửi gắm sự tri ân của một người con liệt sĩ đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Bền bỉ gắn bó

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Máu đào của các liệt sĩ ấy đã làm cho lá cờ cách mạng thêm đỏ chói. Sự hi sinh anh dũng của liệt sĩ đã làm cho đất nước ta nở hoa độc lập, kết quả tự do. Nhân dân ta đời đời ghi nhớ công ơn các liệt sĩ…”. Lời dạy ấy không chỉ được khắc ghi trong trái tim mỗi người dân Việt Nam mà còn trở thành động lực để 10 nhân viên quản trang tại NTLS Bình Thuận bền bỉ gắn bó với công việc đặc biệt của mình.

Giữa cái nắng như đổ lửa, tôi lặng người nhìn ông Lương Thanh Đời cặm cụi bên những hàng mộ liệt sĩ. Mồ hôi chảy dài trên gương mặt sạm nắng, thấm ướt lưng áo. Ông lặng lẽ nhặt từng cành cây gãy, gom những đám lá khô cơn mưa đêm cuốn đầy các rãnh thoát nước.

10 năm gắn bó với nghĩa trang, ông đã chứng kiến biết bao cuộc trở về trong lặng lẽ. Những cựu chiến binh tóc bạc, bước chân tập tễnh vượt hàng trăm cây số về thăm đồng đội rồi đứng rất lâu trước những phần mộ chưa biết tên. Những đứa trẻ theo cha mẹ lần đầu đến viếng người ông chưa một lần gặp mặt. Mỗi cuộc gặp gỡ đều mang theo một câu chuyện, một ký ức, để những người làm công việc chăm sóc nghĩa trang như ông Đời càng thêm trân trọng giá trị của sự tri ân.

Những ngày tháng 7, khi dòng người về nghĩa trang thắp nén hương tri ân ngày một đông hơn, công việc của những người quản trang cũng bắt đầu từ rất sớm. Có những hôm, khi sương còn phủ lối đi, họ đã có mặt và chỉ rời nghĩa trang khi những ngọn đèn đầu tiên bừng sáng.

Cứ lặng lẽ như thế, bằng đôi bàn tay cần mẫn và sự tận tụy mỗi ngày, họ gìn giữ cho nơi yên nghỉ của những người đã ngã xuống luôn xanh, sạch, trang nghiêm, để mỗi người đến đây đều cảm nhận được sự thành kính và lòng biết ơn.

Ông Phạm Ngọc Minh - Phó trưởng Phòng Quản lý NTLS Bình Thuận (tỉnh Lâm Đồng), cho biết, nghĩa trang nằm cạnh quốc lộ 1A - xã Hồng Sơn, rộng hơn 12 ha, là nơi yên nghỉ của hơn 9.000 liệt sĩ, trong đó có 13 phần mộ tập thể và hơn 3.400 phần mộ chưa xác định được danh tính. Chỉ với 10 cán bộ, nhân viên vừa quản trang, vừa phục vụ thân nhân và các đoàn đến viếng, khối lượng công việc rất lớn. Thế nhưng, dẫu thu nhập không cao, họ vẫn lặng lẽ gắn bó bằng tất cả sự tận tụy.

“

Nhìn từng phần mộ được chăm sóc cẩn thận, tôi càng hiểu rằng lòng biết ơn không chỉ thể hiện bằng lời nói mà còn bằng những hành động cụ thể. Đây là bài học để thế hệ trẻ sống có trách nhiệm hơn với lịch sử.

Anh Tống Đức Hải, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Hồng Sơn

Đứng lặng trước phần mộ người thân, bà Nguyễn Thị Liệt, ở xã Liên Hương, xúc động nói: “Mỗi lần đến đây, tôi đều thấy khuôn viên sạch sẽ, cây cối xanh mát. Biết phía sau đó là sự chăm chút thầm lặng của những người quản trang, gia đình tôi rất biết ơn. Nhờ họ, chúng tôi yên lòng khi người thân được yên nghỉ nơi này”.

Chiều muộn, khi tôi rời nghĩa trang, những chiếc chổi vẫn đều nhịp trên lối đi, những đôi bàn tay vẫn tỉ mẩn bên từng phần mộ. Giữa không gian yên tĩnh ấy, tôi chợt hiểu rằng, sự tri ân không chỉ nằm trong những nén hương của tháng 7, mà còn hiện hữu trong sự lặng thầm của những con người ngày ngày gìn giữ nơi yên nghỉ của các anh hùng liệt sĩ.