Nối nghề xưa trong nhịp máy cơ giới
Hơn 30 năm gắn bó với nghề làm bánh tráng, chị Nguyễn Thị Thu Hạnh (sinh năm 1978, tổ dân phố Phú Hội, phường Bình Thuận) là một trong những tấm gương làm kinh tế giỏi ở địa phương. Từ nghề truyền thống của gia đình, chị mạnh dạn đầu tư máy móc, từng bước nâng năng suất, mở rộng sản xuất và tạo việc làm cho lao động nữ tại địa phương.
Giữ nghề truyền thống bằng cách làm mới
Tiếng máy chạy đều trong xưởng, những tấm bánh tráng nối tiếp nhau trên dây chuyền rồi được đưa ra thành từng mẻ ngay ngắn. Công việc vốn phụ thuộc nhiều vào đôi tay người thợ nay có thêm máy móc hỗ trợ, giúp giảm sức lao động và rút ngắn thời gian sản xuất.
Gắn bó với nghề từ năm 18 tuổi, chị Hạnh học từng công đoạn làm bánh từ cha mẹ. Những năm đầu, mọi việc đều làm thủ công, từ nhóm lò bằng củi, trấu đến tráng, phơi và thu bánh. Nghề theo chị từ khi còn nhỏ rồi trở thành công việc nuôi sống gia đình suốt hơn 30 năm qua. “Ngày trước làm thủ công cực lắm, mỗi công đoạn đều phải làm bằng tay. Tôi theo nghề của ba mẹ nên quen việc, rồi dần dần tự làm, tự mở lò. Nghề đã nuôi sống gia đình mình nên tôi muốn tiếp tục giữ nghề”, chị Hạnh chia sẻ.
Thế nhưng, theo chị, muốn nghề truyền thống tồn tại và phát triển thì không thể mãi dựa vào cách làm cũ, nhất là khi đơn hàng tăng, sản xuất thủ công vừa mất nhiều thời gian, vừa cần nhiều nhân công. Khoảng 4 tháng nay, chị mạnh dạn đầu tư gần 1 tỷ đồng xây dựng nhà xưởng, mua sắm máy móc, từng bước chuyển sang phương thức sản xuất hiện đại hơn. “Đầu tư máy móc vốn ban đầu khá lớn, nhưng nếu cứ làm thủ công thì khó tăng sản lượng. Nhờ máy móc, năng suất có thể tăng khoảng 10 lần so với trước; khi vận hành hết công suất, cơ sở có thể đạt hơn 10 - 11 thiên bánh (tương đương 10.000 - 11.000 bánh) mỗi ngày”, chị Hạnh cho biết.
Hiện cơ sở sản xuất bình quân khoảng 3 thiên bánh/ngày, dịp tết tăng lên khoảng 10 thiên bánh/ngày. Máy móc đảm nhận nhiều công đoạn, song chị vẫn giữ những yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng và kinh nghiệm làm bánh được gia đình truyền lại. Sản xuất ổn định cũng giúp cơ sở duy trì việc làm cho 6 lao động nữ tại địa phương, với thu nhập khoảng 250.000 đồng/người/ngày. Vào những tháng cao điểm, số lao động tăng lên khoảng 10 người. Ngày thường, cơ sở đạt doanh thu khoảng 40 triệu đồng/tháng, lợi nhuận khoảng 20 triệu đồng; dịp tết, doanh thu tăng lên khoảng 120 triệu đồng/tháng, lợi nhuận khoảng 50 triệu đồng.
Không để nghề truyền thống dừng lại ở một thế hệ
Hiện bánh tráng mè, bánh tráng dừa của cơ sở chủ yếu được đưa đến các cửa hàng tạp hóa và phục vụ nhu cầu của người dân trên địa bàn. Thị trường thay đổi, người tiêu dùng có thêm nhiều lựa chọn, chị Hạnh cũng tính toán đa dạng sản phẩm, tìm thêm đầu ra để mở rộng sản xuất.
Bên cạnh cách bán hàng truyền thống, chị tận dụng TikTok để giới thiệu sản phẩm và quy trình làm bánh. Từ khâu chuẩn bị nguyên liệu, tráng bánh đến hoàn thiện, từng công đoạn được ghi lại và chia sẻ đến người tiêu dùng. Qua đó, sản phẩm được quảng bá trực tiếp, đồng thời câu chuyện về nghề làm bánh tráng truyền thống cũng được nhiều người biết đến hơn
Trước nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường, chị Hạnh dự định phát triển thêm các dòng bánh tráng gia vị, bánh tráng nướng, đồng thời đổi mới mẫu mã, từng bước mở rộng thị trường ra các tỉnh lân cận. “Bánh tráng bây giờ người mua có nhiều nhu cầu khác nhau. Tôi muốn làm thêm một số loại, thay đổi mẫu mã cho phù hợp. Nếu tìm được đầu ra ổn định ở các tỉnh lân cận thì mình có thể tăng sản xuất và tạo thêm việc làm cho nhiều chị em phụ nữ”, chị chia sẻ.
Theo chị Nguyễn Thị Ánh Nguyệt - Chủ tịch Hội Phụ nữ phường Bình Thuận, chị Hạnh là hội viên tích cực, có ý chí vươn lên làm kinh tế. Từ nghề truyền thống của gia đình, chị mạnh dạn đầu tư máy móc, mở rộng sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế và tạo việc làm cho lao động nữ tại địa phương.
Hơn 30 năm theo nghề, chị Hạnh đã chứng kiến sự thay đổi từ cách làm thủ công đến cơ giới hóa. Với chị, máy móc giúp tăng năng suất, nhưng để nghề truyền thống tồn tại lâu dài vẫn cần giữ chất lượng, uy tín và kinh nghiệm làm nghề, đồng thời phải biết thích ứng với thị trường. Giữ nghề, vì thế, không phải là giữ nguyên cách làm cũ mà đó là hành trình vừa gìn giữ những giá trị đã được truyền lại, vừa mạnh dạn đổi mới để nghề có thêm sức sống, tạo sinh kế và được tiếp nối cho những thế hệ sau.
Mô hình sản xuất bánh tráng của chị Hạnh rất đáng ghi nhận, nhất là tinh thần chủ động đổi mới để duy trì và phát triển nghề truyền thống.
Chị Nguyễn Thị Ánh Nguyệt, Chủ tịch Hội Phụ nữ phường Bình Thuận
