Nông hộ nhỏ có được cấp mã vùng trồng sầu riêng?

Nhiều bất lợi khi sản xuất nhỏ lẻ

Ông Nguyễn Xuân Thọ, thôn Đức Tân, xã Đức Lập cho biết, hiện nay, nông hộ tại địa phương như ông đã trồng sầu riêng với hình thức xen canh, hoặc tập trung nhưng quy mô nhỏ rất nhiều, mỗi hộ khoảng 1 - 2 ha. Sầu riêng được xen canh với cà phê đã góp phần ổn định thu nhập cho bà con. Tuy nhiên, muốn tăng kinh tế bền vững đối với sầu riêng là rất khó bởi quy định về vùng trồng đòi hỏi mỗi mã vùng phải đạt từ 10 ha trở lên.

Tương tự, anh Nguyễn Văn Thông, có rẫy ở thôn Tân Lợi, Nam Gia Nghĩa cũng cho biết, gia đình có 1 ha sầu riêng trồng thuần. Nhiều năm qua, sầu riêng của anh bán với giá không cao, phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Thực tế thì chất lượng sản phẩm sầu riêng cũng không như ý muốn do nhiều yếu tố như: ảnh hưởng thời tiết, ít kinh nghiệm chăm sóc. Thực tế, khu vực của anh có nhiều hộ trồng sầu riêng nhưng anh chưa nghĩ đến việc hợp tác để có mã vùng trồng xuất khẩu.

Khu vực phía Tây tỉnh hiện có khoảng 13.000 ha sầu riêng, diện tích kinh doanh khoảng 6.500 ha, sản lượng khoảng 68.000 tấn. Bên cạnh những vùng trồng tập trung, vùng đã được cấp mã vùng trồng xuất khẩu thì sầu riêng trồng xen, quy mô nhỏ rất nhiều. Đây là một thực tế có sự bất lợi ở các quá trình chăm sóc, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và khó tạo lập mã vùng trồng từ cả chiều rộng, tức diện tích và chiều sâu, tức chất lượng.

Chất lượng và liên kết là mấu chốt

Ông Nguyễn Thanh Tâm, một chuyên gia tư vấn của UNDP (chương trình Phát triển Liên hợp quốc) đang tham gia tư vấn cho tỉnh Lâm Đồng phát triển bền vững các ngành hàng chủ lực cho biết: Người dân, nhất là nông hộ nhỏ trồng sầu riêng cần được tập huấn, phổ biến để thực hành tốt hơn các quy trình, kỹ thuật về quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trên vườn cây. Đây chính là mấu chốt để bảo đảm chất lượng sản phẩm. Ông Tâm khẳng định, chất lượng chính là điều mà nông hộ cần chú tâm để nâng cao giá trị, nâng cao thu nhập, làm tiền đề vững chắc để từng bước có thể xây dựng được mã vùng trồng xuất khẩu.

Ông Nguyễn Văn Chương - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh thông tin: Để canh tác sầu riêng theo hướng bền vững, hiệu quả kinh tế cao, đòi hỏi về trình độ thâm canh, biện pháp kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh hại cao. Trong khi đó, việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật của nông dân vẫn còn hạn chế, thiếu kinh nghiệm; vẫn còn tình trạng lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hóa học gây ảnh hưởng đến chất lượng sầu riêng xuất khẩu.

Ông Chương khẳng định, hiện nay, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh đang đẩy mạnh nhiều giải pháp. Trong đó, tập trung thông tin tuyên truyền các chủ trương, kế hoạch, chính sách phát triển sầu riêng trên địa bàn tỉnh để thay đổi, nâng cao nhận thức, tư duy của nông dân trong việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và liên kết sản xuất bảo đảm chất lượng sầu riêng xuất khẩu, giữ vững thị trường tiêu thụ ổn định. Nông dân phải tự nhận thức là chủ thể trong việc quyết định đến chất lượng an toàn thực phẩm đối với sản phẩm sầu riêng đến tay người tiêu dùng và có những hành động từ đầu vào như: đất đai, vật tư, giống, phân bón để sản phẩm đến tay người tiêu dùng tốt nhất.

Ngành chức năng, các địa phương thúc đẩy tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, nâng cao năng lực cho người sản xuất, hợp tác xã; hướng dẫn nông dân áp dụng các quy trình kỹ thuật sản xuất thực hành tốt Viet GAP, Global GAP, hữu cơ và hỗ trợ xây dựng mã vùng trồng, cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Và cuối cùng, mấu chốt để các nông hộ trồng sầu riêng có hướng đi xuất khẩu bền vững là bỏ tư duy nhỏ lẻ, đi một mình, thay vào đó bà con liên kết để thành lập các hợp tác xã, tổ hợp tác. Từ đó, bà con thuận lợi nâng quy mô sản xuất lớn (tại một địa bàn) để đạt yêu cầu về diện tích, sản lượng nhằm đăng ký mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu...